Kategorie

Odpowiedzialność szefa HR

Anna Wolińska-Uchman
Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu pracy, za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. Zapis ten stosuje się odpowiednio do pracodawcy będącego osobą fizyczną, jeżeli nie dokonuje on osobiście czynności, o których mowa w tym przepisie.

Przepisy Kodeksu pracy nie nakładają na pracodawcę wymaganej formy wyznaczenia dyrektora personalnego jako osoby, która dokonywałaby w jego imieniu czynności z zakresu prawa pracy.

Forma tego oświadczenia powinna wynikać z regulacji wewnątrzzakładowych obowiązujących w danej jednostce organizacyjnej. Jeżeli pracodawcą jest spółka prawa handlowego, forma wyznaczenia powinna wynikać z umowy lub ze statutu. Nie ma przeszkód, by formę tę określić w regulaminie pracy.

W doktrynie przyjęto, że mimo iż przywołany przepis nie wskazuje formy wyznaczenia, to z uwagi na to, że działanie wyznaczonej osoby stanowi postać pełnomocnictwa ogólnego w rozumieniu art. 98 k.c., powinno być ono – zgodnie z dyspozycją art. 99 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.c. – pod rygorem nieważności udzielone na piśmie1.

Sposób wyznaczenia

Reklama

Wyznaczenie dyrektora personalnego jako osoby dokonującej czynności z zakresu prawa pracy powinno nastąpić poprzez złożenie oświadczenia woli przez osobę lub organ kierujący jednostką organizacyjną będącą pracodawcą i wyrażenie zgody przez wyznaczoną osobę. Oświadczenie woli musi być złożone w sposób wyraźny w tym znaczeniu, że powinien z niego wynikać zakres upoważnienia. Jeżeli bowiem upoważnienie nie obejmuje wszystkich czynności zarówno w sprawach indywidualnych, jak i zbiorowych, musi określać zakres upoważnienia lub zakres czynności zastrzeżonych wyłącznie do kompetencji zarządzającego.

Przez czynności z zakresu prawa pracy rozumie się wszystkie czynności prawne określone w przepisach regulujących stosunek pracy, których dokonuje pracodawca, a więc zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę, zmiany w tych umowach, a także ustalanie regulaminów pracy. Wyznaczenie w rozumieniu art. 31 § 1 k.p. ma charakter generalny w odróżnieniu od indywidualnego pełnomocnictwa do dokonywania w imieniu mocodawcy określonych czynności prawnych (art. 96 k.c.). Dyrektor personalny jako wyznaczona osoba może udzielać pełnomocnictwa innym osobom do poszczególnych czynności w zakresie prawa pracy.

Brak wyraźnego oświadczenia o wyznaczeniu przez organ pracodawcy oznacza, że dyrektor personalny, który składa oświadczenie woli, nie działa w jego imieniu. Nie mogą tu być stosowane jakiekolwiek domniemania (wyrok SN z 20 września 2005 roku, II PK 412/04). Wyznaczenie do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy może nastąpić poprzez zatrudnienie dyrektora personalnego jako pracownika lub na podstawie umowy cywilnoprawnej. Dopuszczalne jest także wyznaczenie dyrektora personalnego do działania w imieniu pracodawcy w charakterze pełnomocnika.


Zakres upoważnienia a odpowiedzialność

Reklama

Oświadczenie woli, na mocy którego następuje wyznaczenie dyrektora personalnego na osobę dokonującą czynności z zakresu prawa pracy, powinno precyzyjnie określać zakres upoważnienia. Artykuł 31 § 1 Kodeksu pracy umożliwia złożenie przez pracodawcę oświadczenia woli o powierzeniu wybranej przez niego osobie – pod warunkiem wyrażenia przez nią zgody – wykonywania czynności z zakresu prawa pracy, takich jak na przykład wydawanie poleceń służbowych czy stosowanie kar porządkowych. Omawiana norma traktuje o prawnej reprezentacji pracodawcy „w sprawach z zakresu prawa pracy”, a więc w sprawach obejmujących zarówno czynności prawne konieczne do powstania, ukształtowania treści i ustania indywidualnego stosunku pracy, jak i czynności w ramach tak zwanego zbiorowego prawa pracy, dotyczące na ogół całej zbiorowości pracowników zatrudnionych przez danego pracodawcę (wyrok WSA w Warszawie z 16 marca 2007 roku, II SA/Wa 2206/06).

Precyzyjne określenie zakresu umocowania jest istotne dla określenia zakresu odpowiedzialności dyrektora personalnego. Zakres upoważnienia będzie decydował o przypisaniu odpowiedzialności dyrektora, m.in. za wykroczenia przeciwko prawom pracownika.

Zgodnie z art. 281 k.p. osobą odpowiedzialną za wykroczenie będzie osoba działająca w imieniu pracodawcy. Przy ustaleniu tej osoby ważne będą regulacje wewnętrzne, w tym upoważnienie. Jeżeli zatem dyrektor personalny otrzyma generalne upoważnienie do podejmowania czynności z zakresu prawa pracy, w tym do zawierania i rozwiązywania umów o pracę, stosowania kar porządkowych, prowadzenia dokumentacji pracowniczej itp., będzie ponosił odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Jeżeli jednak upoważnienie będzie miało charakter „wykonawczy”, zaś prawo podejmowania wszelkich czynności z zakresu prawa pracy pozostanie w rękach osoby lub organu zarządzającego, odpowiedzialność dyrektora personalnego jest wyłączona. Podobnie wygląda odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jeżeli z całokształtu dokumentacji regulujących status dyrektora personalnego wynika także jego odpowiedzialność w tym zakresie, dyrektor będzie ponosił odpowiedzialność z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Od odpowiedzialności tej dyrektor będzie mógł się zwolnić jedynie poprzez wykazanie, że wykroczenie przewidziane w art. 283 k.p. popełniły inne osoby kierujące pracownikami.

Konieczne będzie jednak ustalenie, kto kierował pracownikami na odcinku pracy, na którym doszło do naruszenia przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy2.


Przekroczenie zakresu upoważnienia

Dokonanie czynności z zakresu prawa pracy przez wyznaczoną osobę wiążą pracodawcę w granicach umocowania. W przypadku przekroczenia zakresu umocowania do oceny czynności prawnej i wywołanego przez nią skutku należy zastosować przepisy Kodeksu cywilnego zgodnie z art. 300 k.p. Dokonanie czynności prawnej bez umocowania lub z przekroczeniem jego zakresu było przedmiotem wielu orzeczeń Sądu Najwyższego. W jednym z nich podkreślono, że w przypadku niewłaściwej reprezentacji przepisy Kodeksu cywilnego mogą być stosowane w przypadkach niezgodności z prawem wypowiedzenia umowy o pracę wynikającej z nieprawidłowej reprezentacji pracodawcy jedynie odpowiednio, tzn. z wyłączeniem sankcji nieważności. W ocenie Sądu Najwyższego odstąpienie od stosowania sankcji wadliwego wypowiedzenia stosunku pracy określonych w art. 45 k.p. na rzecz sankcji określonych w Kodeksie cywilnym może występować tylko w wyjątkowych przypadkach, w których wypowiedzenie stosunku pracy w imieniu pracodawcy zostało dokonane niezgodnie z jego wolą, a fakt jej dokonania nie został potwierdzony przez pracodawcę (wyrok SN z 9 maja 2006 roku, II PK 270/05).

W innym orzeczeniu SN uznał, że: Nie jest nieważne (nieistniejące) rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez podmiot, który po dokonaniu czynności prawnej rozwiązującej stosunek pracy utracił ze skutkiem wstecznym umocowanie do działania w imieniu pracodawcy, jeżeli w postępowaniu sądowym potwierdził on skuteczność rozwiązania umowy o pracę. Jednostronna czynność prawna podjęta w imieniu pracodawcy jest dotknięta sankcją nieważności tylko wówczas, gdyby była dokonana przez podmiot działający z oczywistym brakiem umocowania (wyrok SN z 11 maja 1999 roku, I PKN 662/98).

Analiza przywołanych orzeczeń wskazuje, że dla oceny skutku czynności podjętej przez dyrektora personalnego z przekroczeniem umocowania lub bez umocowania należy przede wszystkim brać pod uwagę czynności pracodawcy mające na celu usankcjonowanie powstałego stanu. Jeśli pracodawca je potwierdza, wywołają one skutek prawny.

UWAGA

O odpowiedzialności dyrektora personalnego w sprawach z zakresu prawa pracy decyduje zakres upoważnienia. Bez znaczenia jest nazwa stanowiska. Samo bowiem nazwanie stanowiska dyrektor personalny bez towarzyszących temu czynności powierzenia spraw nie oznacza, że dyrektor personalny jest osobą wyznaczoną do decydowania o czynnościach z zakresu prawa pracy. A to właśnie właściwe wyznaczenie, precyzyjne określenie zakresu upoważnienia decyduje o zakresie odpowiedzialności dyrektora personalnego.

 

PRZYPISY

1 A. Jasińska-Cichoń, „Odpowiedzi na pytania dotyczące niektórych zmian Kodeksu pracy”, „Służba Pracownicza”1997, nr 3, s. 7.

2 Komentarz do art. 283 Kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21 poz. 94) w: R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, „Kodeks pracy. Komentarz”, LEX 2009, wyd. V, stan prawny 1.01.2009.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?