Kategorie

Dlaczego pracodawcy zwalniają

Robert Pardela
W czasach kryzysu najbardziej przewidywalnym ruchem ze strony pracodawców są redukcje zatrudnienia. Menedżerowie na słowo „kryzys” reagują jak psy Pawłowa na dźwięk dzwonka. Pierwsza myśl, jaka pojawia się w ich głowach, to zwolnienie części załogi. Jest to najlepszy sposób na pokazanie akcjonariuszom, jacy są skuteczni w obniżaniu kosztów działalności przedsiębiorstwa, którym zarządzają.

Panuje powszechne przekonanie, że redukcja zatrudnienia daje bardzo szybkie obniżenie kosztów. Pytania, jakie nasuwają się w sytuacji, kiedy zarząd żąda zwolnień, to: dlaczego dopuszczono do przerostu zatrudnienia? Czy sytuacja przedsiębiorstwa zmieniła się w wyniku zmaterializowania się nieprzewidzianego wcześniej ryzyka? Czy zarząd nie zastanawiał się zanim nastąpił kryzys, że zatrudnienie przewyższa aktualne potrzeby przedsiębiorstwa? Konieczny był kryzys, żeby zwrócić na to uwagę? Chyba warto zatrzymać się na chwilę i zastanowić, czy zwolnienia to jedyne rozwiązanie i czy na pewno daje aż tak spektakularne obniżenie kosztów w długim okresie?

Wczesna reakcja na zmiany

Ekonomia daje duże możliwości w zakresie analizy aktualnej sytuacji firmy. Dostarcza wskaźników umożliwiających stałe monitorowanie sprawności działania, w tym operacyjności przedsiębiorstwa oraz pracochłonności wytwarzania i sprzedaży produktów. Dokładne śledzenie tych wskaźników pozwala odpowiednio wcześnie reagować na negatywne trendy.

Wskaźnik operacyjności

Inaczej jest nazywany wskaźnikiem poziomu kosztów. Informuje on zarząd o kosztach własnych sprzedaży, w których znajdują się między innymi wynagrodzenia pracowników, w stosunku do przychodów netto ze sprzedaży. Wartość tego wskaźnika, w zależności od branży, znajduje się zwykle w zakresie 50–90 proc. Jest to najbardziej ogólny wskaźnik charakteryzujący obciążenie przychodów ze sprzedaży kosztami, dlatego też lepsze efekty uzyskuje się, badając bardziej szczegółowe wskaźniki.

Wskaźnik pracochłonności

Kolejny wskaźnik to wskaźnik pracochłonności. Jest to szczegółowy wskaźnik służący do analizy kosztów wynagrodzeń w stosunku do przychodów netto ze sprzedaży. Jeśli np. jego wartość wynosi 20 proc., oznacza to, że przedsiębiorstwo przeznacza 20 proc. przychodów na wynagrodzenia dla pracowników. W praktyce obok tego wskaźnika dobrze jest obliczyć wskaźnik obciążenia przychodów ze sprzedaży kosztami pracy. Wskaźnik ten uwzględnia dodatkowo inne koszty pracy, np. koszty ubezpieczeń społecznych, koszty szkoleń, delegacji służbowych, koszty dojazdów do pracy, nagrody z zysku oraz koszty rekrutacji.

Wskaźnik kontroli kosztów administracyjnych

Reklama

Następnym bardzo interesującym wskaźnikiem może być wskaźnik kontroli kosztów administracyjnych, który pokazuje, jaki procent przychodów netto stanowią koszty zarządu. W przedsiębiorstwach przemysłowych wynosi on zwykle kilka do kilkunastu procent. Trzeba zwrócić uwagę, że wartości powyższych wskaźników należy porównywać w czasie oraz z przedsiębiorstwami z branży, w której działamy. Poziomy poszczególnych wskaźników różnią się znacznie, w zależności od branży i innych charakterystycznych cech przedsiębiorstwa.

Wraz z analizą wskaźnikową menedżerowie powinni tworzyć prognozy wielkości sprzedaży i w nich uwzględniać wymagany poziom zatrudnienia lub działania niezbędne do zwiększenia przychodów. Jak widać, bieżąca analiza ekonomiczna daje możliwość wpływania na poziom zatrudnienia zanim dojdzie do konieczności masowych zwolnień.


Redukcja kosztów

Zwolnienia to forma redukcji kosztów niewymagająca od menedżera dużego wysiłku intelektualnego, ale czy na pewno koszty spadają? Warto je spokojnie policzyć. Koszt wynagrodzeń, w zależności od branży, to około 20–50 proc. wszystkich kosztów sprzedaży. Jeśli zarząd decyduje się na redukcję zatrudnienia o 10 proc. (duże zwolnienia), realnie koszty sprzedaży zmniejszają się o 2–5 proc. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że takie zwolnienia mają wpływ na spadek kosztów dopiero po wielu miesiącach od zwolnień. Spowodowane jest to kosztami zwolnień grupowych, które ponosi przedsiębiorstwo. Wypłata w ramach zwolnień grupowych 6-miesięcznego wynagrodzenia, powoduje, że w pierwszym okresie miesięczne koszty wynagrodzeń wzrastają o 600 proc., a dopiero w kolejnych miesiącach spadają. Takie działanie przesuwa oczekiwany skutek redukcji zatrudnienia o wiele miesięcy i jednocześnie wymusza na przedsiębiorstwie posiadanie wolnych środków, które mogą być przeznaczone na odprawy. Ponadto, biorąc pod uwagę wartość pieniądza w czasie, przedsiębiorstwo ponosi dodatkowe koszty utraconych korzyści wynikające z braku możliwości ulokowania środków przeznaczonych na odprawy w dostępne na rynku instrumenty finansowe. Najczęściej ograniczone zostaje również zaufanie społeczne w stosunku do przedsiębiorstwa, co może prowadzić do zwiększonych kosztów w przyszłości, np. brak różnego rodzaju ulg podatkowych oraz przyszłe koszty rekrutacji.

Alternatywa dla zwolnień

Wydaje się, że warto rozpatrzyć alternatywną formę redukcji kosztów operacyjnych, jaką mogłaby być redukcja wynagrodzeń w ramach układu zbiorowego. Zmniejszenie wynagrodzeń pracowników o 10 proc. da podobne rezultaty, jak podczas zwolnień, z tą jednak różnicą, że zmiany mają natychmiastowy wpływ na rachunek zysków i strat. Unikamy też dodatkowych kosztów związanych z odprawami oraz nie wzbudzamy nadmiernego niepokoju społecznego, który mógłby doprowadzić do niekontrolowanych przestojów w działalności firmy. Załoga, która zrozumie sytuację przedsiębiorstwa, łatwiej zgodzi się na zmniejszenie wynagrodzeń niż na grupowe zwolnienia. Oczywiście na zarządzie ciąży odpowiedzialność przekonania pracowników o słuszności tego przedsięwzięcia. Jak zawsze w takich sytuacjach zarząd powinien też zmniejszyć swoje wynagrodzenia w większym stopniu niż pozostałej załogi, a z pewnością powstrzymać się od wypłacania okresowych premii. I nie jest to działanie populistyczne, ponieważ ostatecznie to on w dużej mierze jest odpowiedzialny za doprowadzenie do kryzysowej sytuacji w przedsiębiorstwie.

Polityka zatrudnienia

Reklama

Odpowiedzialni pracodawcy, którzy doceniają wartość swoich pracowników, nie podejmują automatycznie decyzji o masowych zwolnieniach w czasach kryzysu. Na bieżąco prowadzą odpowiedzialną politykę zatrudnienia i odpowiednio wcześnie podejmują wysiłek zbudowania nowych kanałów dystrybucji, produkowania nowych produktów, zdobywania kolejnych obszarów działalności, które pozwolą zagospodarować pracowników wyszkolonych i znających firmę. Istnieją być może przesłanki do masowych zwolnień, kiedy bez tej decyzji przedsiębiorstwo upadnie i miejsca pracy straci o wiele więcej pracowników. Każdy przypadek należy rozpatrywać osobno. Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorstwa, które znalazło się na skraju bankructwa z powodu braku rentowności, a inaczej przedsiębiorstwa, które jest rentowne, ale znalazło się w złej sytuacji z powodu błędnych decyzji finansowych zarządu, np. głośne w ostatnim czasie wystawianie opcji. Najmniej zrozumiała z sytuacji to taka, w której duże, stabilne i rentowne przedsiębiorstwo nie ma problemów finansowych, ale zarząd ulega powszechnemu przekonaniu, że redukcje zatrudnienia znacznie poprawią wyniki finansowe oraz konkurencyjność firmy.

Niezależnie od konkretnego przypadku zawsze warto zadać pytanie, dlaczego przedsiębiorstwo znalazło się w takiej sytuacji, że potrzebne są zwolnienia, a następnie wyciągnąć wnioski, aby uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości. Nie wolno zapominać, że to zwalniani pracownicy i ich rodziny ponoszą najwyższe koszty w wyniku zwolnień, szczególnie w czasie recesji.

UWAGA

Warto pamiętać, że kryzys nie nadchodzi z dnia na dzień. Zanim on nastąpi, pojawiają się wczesne sygnały, które powinny uczulać zarządy na zbliżające się problemy. Pamiętajmy, że to menedżerowie zatrudniani są w celu zapewnienia jak najbardziej efektywnego wykorzystania zasobów przedsiębiorstwa – również pracowników. Jeśli nie reagowali odpowiednio wcześnie na pogarszającą się sytuację, to być może zabrakło im kompetencji do wykonywania pracy, do której zostali zaangażowani.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?