Kategorie

Ochrona zdrowia pracowników

Tomasz Dróżdż
Szczególna ochrona zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących dziecko piersią objawia się m.in. zakazem zatrudniania ich przy pracach szczególnie szkodliwych oraz w godzinach nadliczbowych.

Kobiety oraz młodociani to grupy pracowników, których zdrowie podlega szczególnej ochronie w prawie pracy. Ochrona ta przybiera formę różnorakich zakazów i nakazów, których realizacja ma na celu zapewnienie odpowiednich warunków pracy.

Prace wzbronione kobietom

Ze względu na różnice w funkcjonowaniu organizmów mężczyzny i kobiety polski ustawodawca otoczył kobiety szczególną opieką. Punktem wyjścia stało się potwierdzone naukowo stwierdzenie większej szkodliwości określonych czynników w miejscu pracy dla organizmu kobiety niż mężczyzny. Pod szczególną opieką zarówno w europejskim, jak i w polskim prawie znajdują się kobiety w ciąży i karmiące dziecko piersią. Ochronie tej jest poświęcony cały dział w Kodeksie pracy pt. „Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem”. Należy wyraźnie zaznaczyć, że ochrona ta ma charakter bezwzględny, a zatem nie jest dopuszczalne zmniejszenie poziomu tej ochrony przez określone postanowienia w umowie o pracę czy w jakichkolwiek regulaminach czy układach zbiorowych pracy.

Artykuł 176 k.p. stanowi dla pracodawców bezwzględny zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Spis takich prac określa rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.).

Takimi szkodliwymi rodzajami prac są m.in. prace:

• związane z wysiłkiem fizycznym i transportem ciężarów oraz wymuszoną pozycją ciała (przykładowo ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów o masie przekraczającej 12 kg przy pracy stałej oraz 20 kg przy pracy dorywczej - do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej),

• w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym,

• w hałasie i drganiach,

• narażające na działanie pól elektromagnetycznych, promieniowania jonizującego i nadfioletowego oraz prace przy monitorach ekranowych (przykładowo dla kobiet w ciąży zabronione są prace przy obsłudze monitorów ekranowych powyżej 4 godzin na dobę),

• pod ziemią, poniżej poziomu gruntu i na wysokości,

• w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu,

• w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi (przykładowo dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią prace stwarzające ryzyko zakażenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca itp.),

• w narażeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych (przykładowo dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią prace w narażeniu na działanie czynników rakotwórczych i o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym),

• grożące ciężkimi urazami fizycznymi i psychicznymi.

Przeniesienie do innej pracy

Zgodnie z art. 179 k.p. pracodawca, który zatrudnia kobietę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy dla niej wzbronionej (czyli znajdującej się w wykazie zamieszczonym we wspomnianym powyżej rozporządzeniu Rady Ministrów), bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy. Jeżeli takie przeniesienie jest niemożliwe, to jego obowiązkiem jest zwolnić taką pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Natomiast w przypadku, jeżeli pracodawca zatrudnia taką pracownicę przy pozostałych pracach (które są wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 176 k.p.), jest on obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Ten sam obowiązek spoczywa na pracodawcy, jeżeli przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia lekarskiego. Artykuł 179 § 6 k.p. stwierdza wyraźnie, że po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenia jej czasu pracy lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.

Wymogi prawa a wysokość wynagrodzenia

Powstaje pytanie, czy wynagrodzenie pracownicy w ciąży lub karmiącej dziecko piersią ulega obniżeniu, jeżeli pracodawca przeniósł ją do innej pracy (na stanowisko, które wiąże się z niższymi zarobkami), albo zwolnił z obowiązku świadczenia pracy (przez co nie wyrobiła określonej normy pracy).

Otóż nie, bowiem art. 179 § 4 k.p. stanowi, że jeżeli zmiana warunków na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy. Sama instytucja dodatku wyrównawczego wymaga pewnego komentarza. Dodatki wyrównawcze są szczególną formą rekompensaty. Szczególną, gdyż nie każdy pracownik, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu jest uprawniony do jej otrzymania. Przepisy Kodeksu pracy wyraźnie wskazują okoliczności, których zaistnienie połączone z obniżeniem wynagrodzenia pracownika uprawnia go do otrzymania tego świadczenia. Taką okolicznością jest m.in. obniżenie wynagrodzenia w związku z przeniesieniem do innej pracy kobiety w ciąży lub karmiącej dziecko piersią.

Natomiast art. 179 § 5 k.p. stwierdza wyraźnie, że pracownica zwolniona z obowiązku świadczenia pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Pozostałe formy ochrony zdrowia kobiet

Innymi formami szczególnej ochrony zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących piersią jest m.in. zakaz zatrudniania takich pracownic w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej. Stanowi to art. 178 k.p. Ponadto pracodawcy nie mogą bez zgody kobiet w ciąży lub karmiących piersią delegować poza stałe miejsce pracy oraz zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy.

Ochrona młodocianych

Młodocianym w rozumieniu prawa pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie ukończyła 18. roku życia. Na pracodawcy zatrudniającym młodocianego nałożony jest zakaz zatrudniania takiej osoby do prac znajdujących się w wykazie prac wzbronionych (podobnym do wykazu prac wzbronionych kobietom), określonym przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (DzU nr 200, poz. 2047 ze zm.). Podobnie jak przy zatrudnianiu kobiet w ciąży lub karmiących piersią istnieje wiele zakazów o charakterze bezwzględnym, np. zakaz zatrudniania młodocianego w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.

Tomasz Dróżdż

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja (PDF)
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.