Kategorie

Ochrona pracowników w czasie zimy

Iwona Jackowska
Kodeks pracy nie określa wprost, jakie szczególne warunki pracy należy zapewnić pracownikom w okresie zimy. Z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy wynika jednak, że ochrona przed chłodem, opadami atmosferycznymi czy zawiejami należy do obowiązków pracodawcy, a zasady tej ochrony zależą od tego, gdzie i jakiego rodzaju pracę wykonują osoby przez niego zatrudnione. W niektórych przypadkach wystarczy tylko zapewnić odpowiednie ogrzewanie, w innych specjalną odzież, a niekiedy trzeba przerwać pracę.

Szczegółowe zasady ochrony pracowników przed uciążliwościami zimy zawierają akty wykonawcze wydane na podstawie kodeksu pracy.

Są to rozporządzenia określające powszechne normy bhp oraz odrębne odnoszące się do specyficznych warunków pracy w różnych branżach. Ich nieprzestrzeganie jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika.

Gorące dania i napoje

Według ogólnej zasady sformułowanej w kodeksie pracy pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych pracodawca powinien zapewnić jedno nieodpłatne danie gorące oraz napoje, których zarówno rodzaj, jak i temperatura muszą być dostosowane do warunków wykonywanej pracy. Jeżeli jest to niemożliwe z uwagi na jej charakter albo względy organizacyjne, wtedy należy umożliwić pracownikom korzystanie w czasie pracy z takich posiłków w punktach gastronomicznych albo ich przyrządzanie przez pracowników we własnym zakresie z otrzymanych produktów – wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. nr 60, poz. 279). Wydzielone pomieszczenie socjalne może być np. wyposażone w kuchenkę mikrofalową. W przypadku pracy na otwartej przestrzeni, w porze zimowej pracownikom trzeba dostarczać posiłki (bądź zapewnić możliwość ich sporządzenia lub zakupu), jeżeli praca ta wiąże się z wysiłkiem fizycznym, powodując w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal u mężczyzn i powyżej 1000 kcal u kobiet. Napoje natomiast przysługują przy temperaturze otoczenia poniżej 10 °C.


Ogrzewanie

Również w pomieszczeniach pracy temperatura powietrza powinna być odpowiednia do rodzaju wykonywanej pracy (tj. jej metod i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonywania). Warunki wewnątrz obiektów należących do pracodawcy (czy wykorzystywanych do prowadzonej przez niego działalności) określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 30–32, zał. nr 3 – t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650; ost. zm. Dz.U. z 2008 r. nr 108, poz. 690). Jak z niego wynika, temperatura nie może być niższa niż 14 °C, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają, co ma miejsce np. w chłodniach. W miejscach wykonywania lekkiej pracy fizycznej czy biurowej najniższa temperatura może wynosić 18 °C. Ponadto pomieszczenia i stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz. Odstąpienie przez pracodawcę od wykonania obowiązku zapewnienia pracownikom odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach pracy może być usprawiedliwione względami technologicznymi, a nie jego sytuacją ekonomiczną – podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 20 września 2001 r. (sygn. akt SA/Bk 75/01, Pr. Pracy 2002/3/35).

Wymóg ogrzewania dotyczy też pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Powinny one znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem. Jeżeli tamtędy przechodzą pracownicy, również one powinny być ogrzewane.

W tym samym rozporządzeniu mowa jest także o pracy wykonywanej na zewnątrz pomieszczeń. Znajdujące się tam stanowiska pracy powinny być tak usytuowane i zorganizowane, aby pracownicy ci byli chronieni przed zagrożeniami wynikającymi z warunków atmosferycznych, w tym przed opadami, niską temperaturą czy silnym wiatrem i spadającymi przedmiotami, np. przez ustawienie zadaszonej zamykanej budki strażnika przy wjeździe na teren danej firmy.

Na otwartej przestrzeni

Pracownikom wykonującym zadania na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych obiektach trzeba dać możliwość ogrzania się. W ich pobliżu muszą się znajdować pomieszczenia, w których mogą się oni schronić przed śniegiem, ogrzać się i zmienić odzież. W pomieszczeniach tych powinny znajdować się urządzenia do podgrzewania posiłków, w których temperatura wynosi co najmniej 16 °C. Ponieważ niektóre rodzaje prac nie dają możliwości zapewnienia takich pomieszczeń, wówczas pracodawca ma obowiązek stworzenia pracownikom szansy na ogrzanie się przy odpowiednio urządzonym źródle ciepła (np. koksowniku), przy zachowaniu wymagań ochrony przeciwpożarowej.


Ciepła odzież

Praca w niekorzystnych warunkach atmosferycznych wymaga także od pracodawców zapewnienia pracownikom indywidualnej ochrony i w konsekwencji wyposażenia pracowników w odpowiednią odzież. W przypadku zimna, które jest termicznym zagrożeniem, środki powinny zapewniać ochronę twarzy, uszu, dróg oddechowych, dłoni, stóp i skóry. Pracownikom wykonującym pracę na zewnątrz pomieszczeń w narażeniu na deszcz, śnieg, chłód czy działanie niskiej temperatury, pracodawca powinien zapewnić nie tylko wierzchnie okrycia (np. kurtki), bluzy i odpowiednie nakrycia głowy, ale także rękawice, skarpety czy obuwie. Należy pamiętać, że odmrożenia spowodowane działaniem niskich temperatur otoczenia prowadzą do chorób zawodowych. Zapobieganie im jest obowiązkiem pracodawcy.

Wstrzymanie prac

Niekiedy z uwagi na szczególnie trudne warunki atmosferyczne trzeba po prostu przerwać pracę. Zasadą jest, że jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, ma on prawo powstrzymać się od jej wykonywania – wynika z kodeksu pracy. Taką sytuację można sobie wyobrazić także w związku z zimą i to nawet przy wykonywaniu pracy w biurze – np. gdy śnieg i trzaskający mróz wdzierają się do pokoju przez wybitą szybę. Opuszczenie tego miejsca przez pracowników i przerwa w pracy są w takich warunkach uzasadnione. Rozporządzenia branżowe określają konkretnie, kiedy przerwanie pracy jest uzasadnione, a nawet wskazane. Przy temperaturze powietrza poniżej minus 15 °C nie można np. prowadzić prac przy sieci trakcyjnej. Jej wykonywanie jest dopuszczalne jedynie, gdy służy usunięciu awarii (rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 marca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w komunikacji miejskiej oraz autobusowej komunikacji międzymiastowej – Dz.U. nr 37, poz. 341; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 219, poz. 1866). W przypadku nagłego pogorszenia warunków atmosferycznych należy też np. przerwać prace podwodne z udziałem nurków. Tylko dla ratowania życia ludzkiego kierownik ekipy może zdecydować o rozpoczęciu lub kontynuowaniu prac podwodnych (pod lodem lub przy dużym zalodzeniu powierzchni wody krą lodową) przy temperaturze powietrza niższej niż minus 10 °C, (ustawa z 17 października 2003 r. o wykonywaniu prac podwodnych – Dz.U. nr 199, poz. 1936; ost. zm. Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz. 1112).


PRZYKŁAD 1: Patrole straży granicznej

Dla funkcjonariuszy straży granicznej określono normy żywieniowe związane z pełnieniem służby. Jeśli zimą pełnią ją na wolnym powietrzu przez co najmniej cztery godziny dziennie, przysługuje im bezpłatnie 45% normy dodatkowej uzupełniającej (w naturze).

Nie dotyczy to funkcjonariuszy korzystających z całodziennego darmowego wyżywienia lub z większej normy dodatkowej. Ponadto pełniący służbę na otwartej przestrzeni przy temperaturze niższej niż 10 °C, mają prawo do ciepłych napoi w ilościach zaspokajających ich potrzeby (rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 7 czerwca 2002 r. w sprawie przypadków otrzymywania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej wyżywienia oraz norm tego wyżywienia – Dz.U. nr 86, poz. 783; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 150, poz. 1011).

PRZYKŁAD 2: Praca w kanałach

W chłodnej porze roku osobom pracującym w kanałach należy zapewnić ogrzewane pomieszczenia do spożywania posiłków i ogrzania się. Jeżeli roboty są prowadzone z dala od zakładu pracy, pracownikom należy przygotować schroniska przewoźne lub stałe oraz toalety.

Schroniska te powinny się znajdować maksymalnie 500 m od najdalej położonego stanowiska pracy oraz być wyposażone w pomieszczenia ogrzewane w porze zimowej, z miejscem do podgrzewania posiłków, suszenia odzieży, a także m.in. w urządzenia do mycia się (rozporządzenie ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa z 1 października 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji, remontach i konserwacji sieci kanalizacyjnych – Dz.U. nr 96, poz. 437).

Podstawa prawna

  • Art. 207, 210, 213, 232, 233, 2376–2377, 23715 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 182, poz. 1228.
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.