| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Składki na ubezpieczenie > Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego

Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego

Niezdolność pracownika do pracy powinna być udokumentowana zaświadczeniem lekarskim. Zarówno pracodawca, jak i ZUS mają prawo do kontrolowania zaświadczeń lekarskich w zakresie ich treści, a także prawidłowości późniejszego wykorzystania. Jakie uprawnienia im przysługują?

Protokół z kontroli

W sytuacji gdy osoba upoważniona do przeprowadzenia kontroli stwierdzi, że pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie od pracy w sposób sprzeczny z jego celem lub świadczy w jego trakcie pracę zarobkową, sporządzany jest protokół z kontroli. Nie ma zatem obowiązku sporządzenia protokołu w sytuacji, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w kontrolowanym zakresie.

Protokół powinien zawierać wszystkie elementy ze wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli. W protokole powinny być zatem wskazane m.in. nazwa i adres zakładu pracy oraz termin przeprowadzenia kontroli. Określenie terminu powinno być szczegółowe – przez wskazanie dnia oraz dokładnej godziny, o której odbyła się kontrola. Kluczową częścią protokołu z kontroli jest opis ujawnionych nieprawidłowości w zakresie wykorzystywania zwolnienia od pracy lub okoliczności wykonywania pracy zarobkowej. Warto zwrócić uwagę, że wzór protokołu będący załącznikiem do rozporządzenia zawiera zapis: „ustalenia osób przeprowadzających kontrolę”. Taka informacja może sugerować, że kontrola powinna być przeprowadzona przynajmniej przez dwie upoważnione osoby. W praktyce nie ma jednak przeszkód, aby kontrola wykorzystywania zwolnienia lekarskiego została przeprowadzona przez jedną upoważnioną osobę.

Zobacz również: Przystąpienie ubezpieczonego do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego

Obowiązkiem kontrolującego jest podpisanie protokołu oraz jego przedłożenie kontrolowanemu pracownikowi w celu wniesienia przez niego ewentualnych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole.

Nieobecność pracownika podczas kontroli

W praktyce nie można wykluczyć sytuacji, gdy podczas kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego kontrolujący nie zastanie pracownika. Nie w każdym przypadku będzie to podstawa do uznania, że pracownik nie realizuje zaleceń lekarskich. Zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnego przypadku, oceniając go w kontekście zaleceń lekarza. Nie zawsze stwierdzenie nieobecności pracownika w miejscu kontroli będzie oznaczało złamanie przez niego wskazań lekarskich, również w przypadku zalecenia „chory powinien leżeć”.

PRZYKŁAD:

W wyniku stwierdzonej choroby pracownik otrzymał zaświadczenie lekarskie opatrzone adnotacją „chory powinien leżeć”. Podczas kontroli okazało się, że pracownik był nieobecny w domu. Kontrolujący uznał, że pracownik niewłaściwie wykorzystuje zwolnienie lekarskie i sporządził na tę okoliczność protokół. Okazało się jednak, że nieobecność pracownika była związana z wizytą kontrolną u lekarza. W takim przypadku nieobecność pracownika podczas kontroli jest usprawiedliwiona i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia wobec niego konsekwencji, w tym pozbawienia go prawa do świadczeń chorobowych.

Nieobecność w miejscu zamieszkania lub pobytu podczas przeprowadzania kontroli może być uznana za usprawiedliwioną bez względu na rodzaj zaleceń lekarskich w przypadku uzyskania informacji, że w tym czasie pracownik np. był u lekarza, kupował leki czy uczestniczył w zajęciach rehabilitacyjnych.

Nie może stanowić podstawy pozbawienia świadczeń z tytułu niezdolności do pracy sytuacja, gdy pracownik wyjechał na leczenie, np. do rodziny, o czym powiadomił pracodawcę.

Jeżeli skontrolowany pracownik nie broni się, odmawiając wyjaśnienia powodu nieobecności w trakcie kontroli, najczęściej można uznać, że zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z jego celem ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Skutki niewłaściwego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego

W okresie zwolnienia lekarskiego pracownik powinien powstrzymywać się od pracy, a także od innych czynności, które mogą wpływać na przedłużenie absencji chorobowej. Wykonywanie zajęć zarobkowych, szczególnie pozostających w sprzeczności z zaleceniami lekarskimi, może zostać potraktowane jako naruszenie pracowniczego obowiązku troski o dobro macierzystego pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z 16 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 44/00, OSNP 2002/10/239). Oprócz konsekwencji finansowych, może też stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy.

Polecamy także: Rozliczanie okresu przebywania zleceniobiorcy na zwolnieniu lekarskim

Ponadto ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej zdolności do pracy pracę zarobkową traci prawo do zasiłku chorobowego (art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych).

Przywołany przepis pozwala interpretować określenie „praca” w dość szeroki sposób. Chodzi o wykonywanie pracy zarówno na podstawie stosunku pracy, jak i na podstawie umów cywilnoprawnych czy prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Bez znaczenia jest poziom obciążenia pracą podczas zwolnienia lekarskiego, jak również to, czy praca jest wykonywana w pełnym czy niepełnym wymiarze czasu pracy.

Zasady te obowiązują również w przypadku, gdy ubezpieczony ma prawo do wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby, finansowanego przez pracodawcę. W przypadku ustalenia, że pracownik w okresie pobierania wynagrodzenia chorobowego wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, istnieje podstawa do utraty przez niego prawa do tego wynagrodzenia (art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy).

PRZYKŁAD

Pracownik fizyczny zatrudniony w firmie budowlanej po przebytej operacji przepukliny otrzymał zaświadczenie stwierdzające niezdolność do pracy. Wśród zaleceń lekarskich znajdowała się informacja, że pacjent może chodzić, ale nie może wykonywać żadnych prac fizycznych.

W okresie zwolnienia lekarskiego pracownik zatrudnił się na zlecenie w innej firmie budowlanej. W takim przypadku zatrudniony wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób sprzeczny z jego celem. Jest to podstawa do odmowy wypłaty świadczeń chorobowych za cały okres objęty zwolnieniem.

Pracownik może zostać pozbawiony prawa do zasiłku w związku z niewłaściwym wykorzystaniem zwolnienia lekarskiego również wtedy, gdy pracodawca uzyskał takie informacje po wypłacie świadczenia. Może to mieć miejsce, gdy mimo nieprzeprowadzenia kontroli pracodawca uzyskał wiarygodne informacje np. o podjęciu przez pracownika pracy zarobkowej w trakcie niezdolności do jej wykonywania. W takiej sytuacji również trzeba sporządzić protokół kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia, w którym należy opisać, na czym polegały nieprawidłowości w wykorzystywaniu zwolnienia. Wówczas pracownik będzie zobowiązany do zwrotu otrzymanego świadczenia.

Polecamy serwis: Zatrudnianie i zwalnianie

Kontrola orzekania o czasowej niezdolności do pracy

Może się zdarzyć, że wystawienie zaświadczenia lekarskiego i wskazany w nim okres niezdolności do pracy jest wątpliwy z punktu widzenia stanu zdrowia pracownika. W takim przypadku istnieje możliwość skontrolowania prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Kontrola ta jest wykonywana przez lekarzy orzeczników ZUS i polega na przeprowadzeniu badania lekarskiego ubezpieczonego w wyznaczonym miejscu lub w miejscu jego pobytu. Istnieje również możliwość skierowania ubezpieczonego na badanie specjalistyczne przez lekarza konsultanta ZUS. W ramach kontroli prawidłowości orzekania o okresowej niezdolności do pracy ZUS może zażądać od lekarza wystawiającego zaświadczenie lekarskie udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego, która stanowi podstawę wydania zwolnienia od pracy.

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Podstawa prawna:

reklama

Aktualizacja: 09.10.2014

Autor:

- specjalista z zakresu prawa pracy, prawnik, absolwent Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii (Zakład Prawa Pracy) Uniwersytetu Wrocławskiego, współpracuje min. z Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej oraz Dolnośląską Komisją Ochrony Pracy

Źródło:

Sposób na płace

Zdjęcia

Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego. /Fot. Fotolia
Konsekwencje kontroli zwolnienia lekarskiego. /Fot. Fotolia

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Edyty Grubek EG Usługi Księgowe

Biuro księgowe

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »