| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Poradniki > Okres podróży służbowej a czas pracy pracownika

Okres podróży służbowej a czas pracy pracownika

Pracownik odbywa podróż służbową na podstawie polecenia wyjazdu wydanego przez pracodawcę. Polecenie takie powinno określać zadanie, jakie pracownik jest zobowiązany wykonać, oraz termin i miejsce jego wykonania.

Podróż samochodem
Jeżeli pracownik, w celu wykonania zadania wynikającego z umowy o pracę, uda się w podróż własnym samochodem, to czas tej podróży nie podlega wliczeniu do czasu pracy. Podstawowym bowiem celem podróży służbowej jest wykonanie konkretnych zadań wynikających z umowy o pracę, użycie zaś własnego środka lokomocji nie stanowi wykonywania takich zadań, gdy służy wygodzie pracownika i odbywa się w czasie niekontrolowanym przez zakład pracy. W opinii Sądu Najwyższego również brak jest podstaw do uznania za pracę w godzinach nadliczbowych świadczenia przez pracownika na zasadach dobrowolności w czasie wolnym od pracy, nieobjętych umową o pracę usług kierowcy samochodowego na rzecz współpracowników, korzystających wspólnie z nim z programu wyjazdów turystycznych, rekreacyjnych i wypoczynkowych, które ułatwiał im pracodawca, udostępniając własne pojazdy samochodowe, celem bezpłatnego zaspokajania potrzeb pracowników w ramach akcji socjalnej pracodawcy, prowadzonej stosownie do art. 94 pkt 8 k.p. (wyrok SN z 23 stycznia 1998 r., I PKN 239/97, OSNAPiUS 1999/1/7). Jeżeli jednak jedynym celem podróży jest przewóz pracowników i pracownikowi umysłowemu zlecono - poza godzinami normalnej pracy - dodatkowe obowiązki kierowcy, czas przejazdu w tej sytuacji oznacza jednocześnie czas pracy (nadal aktualny wyrok SN z 4 kwietnia 1979 r., I PKN 30/79, OSNCP 1979/10/202).
Nietypowa podróż służbowa
Jeśli przemieszczanie się jest cechą charakterystyczną danego rodzaju pracy (np. zawodu kierowcy w transporcie zorganizowanym), to cały czas podróży służbowej jest czasem pracy. Zatem kierowca, wyjeżdżając z miejsca stałego postoju, nie rozpoczyna podróży służbowej, a jedynie godziny swojej normalnej pracy, chociaż może być równocześnie uprawniony do pobierania tzw. świadczeń wyrównawczych, przysługujących z tytułu odbywania typowej podróży służbowej (por. wyrok SN z 8 kwietnia 1998 r., I PKN 24/98, OSNAPiUS 1999/7/239). Jednakże, gdy czas wyjazdu w trasę przekracza dopuszczalny dobowy wymiar czasu pracy wraz z godzinami nadliczbowymi, czas ten należy zakwalifikować jako czas podróży służbowej.
W wyroku z 22 stycznia 2004 r. SN stwierdził natomiast, że wykonywanie przez kierowcę samochodu ciężarowego zadań służbowych za granicą, wymagających ponoszenia przez niego dodatkowych kosztów wyżywienia lub noclegów, stanowi zagraniczną podróż służbową (I PK 298/03, OSNP 2004/23/399).
Warto przywołać nadal aktualny wyrok z 27 maja 1978 r. (I PR 31/78, OSP 1979/11/91), w którym SN stwierdził, że wszelkie przejazdy pracownika, wykonującego pracę w terenie, z miejsca zakwaterowania do miejsca pracy i z powrotem są objęte czasem pracy, pozostaje on bowiem w czasie tych przejazdów w dyspozycji zakładu pracy.
PRZYKŁAD
PODRÓŻ WLICZANA DO CZASU PRACY
Pracownik zgodnie z rozkładem czasu pracy na dany dzień ma świadczyć pracę od godziny 8.00 do 16.00. Podróżuje PKP od 8.00 do 14.00. Zlecone zadanie może wykonać dopiero o godzinie 16.00 i zajmuje mu to dwie godziny. Do czasu pracy wlicza się czas przemieszczania (od 8.00 do14.00), godziny po zakończeniu podróży niebędące okresem podróży (od 14.00 do 16.00) oraz wykonywanie zadania (od 16.00 do 18.00). Godziny od 16.00 do 18.00 są godzinami nadliczbowymi.
Z orzecznictwa SN wynika, że czasem pracy są następujące odcinki podróży służbowej:
• przemieszczanie się w godzinach odpowiadających rozkładowi czasu pracy;
• przebywanie bez wykonywania pracy poza stałym miejscem pracy w godzinach odpowiadających rozkładowi czasu pracy;
• wykonywanie pracy poza stałym miejscem pracy w godzinach odpowiadających rozkładowi czasu pracy;
• wykonywanie pracy poza stałym miejscem pracy poza godzinami odpowiadającymi rozkładowi czasu pracy (jest to praca w godzinach nadliczbowych).
PRZYKŁAD
ZALICZANIE PODRÓŻY DO CZASU PRACY
Pracownik zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy ma wykonywać pracę od godziny 8.00 do 16.00. Pociąg do miejsca docelowego wyjeżdżał o godzinie 10.00, na miejsce pracownik dotarł o godzinie 18.00. Do czasu pracy wlicza się czas podróży między 10.00 a 16.00, a nie wlicza między 16.00 a 18.00.
Czas pracy w podróży służbowej
Podstawa podróży służbowej
Podstawę formalną podróży służbowej stanowi polecenie wyjazdu. Polecenie takie powinno określać zadanie, jakie pracownik zobowiązany jest wykonać oraz określać termin i miejsce jego wykonania (z uzasadnienia wyroku SN z 11 października 2005, I PK 67/05, OSNP 2006/17-18/268). Miejscowość rozpoczęcia i zakończenia podróży służbowej określa pracodawca. Mogą to być także miejscowości stałego lub czasowego pobytu pracownika. W praktyce, mimo że nie ma takiego obowiązku, w miejscu pobytu delegowanego pracownika potwierdza się jego pobyt (tzw. stemplowanie delegacji).
Polecenie wyjazdu w podróż służbową jest poleceniem dotyczącym pracy, który pracownik ma obowiązek wykonać zgodnie z art. 100 k.p. W przepisach nie przewidziano limitów podróży służbowych. Wyjątkowo niedopuszczalne jest delegowanie poza stałe miejsce pracy kobiety w ciąży oraz pracownic (pracowników) opiekujących się dzieckiem do lat czterech (art. 178 par. 1 i 2 k.p.). Ponadto należy pamiętać o obowiązującej zarówno pracownika, jak i pracodawcę zasadzie współżycia społecznego. Jej realizacja w konkretnych okolicznościach może oznaczać, że pracownik będzie uprawniony do odmowy wykonania polecenia wyjazdu służbowego.
PRZYKŁAD
PODRÓŻ SŁUŻBOWA A ZASADA WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO
Pracodawca zlecił kilkudniową podróż służbową pracownikowi, którego matka jest umierająca. Pracownik odmówił, a pracodawca wypowiedział umowę o pracę z powodu odmowy wykonania polecenia służbowego. Sąd przywrócił pracownika do pracy, gdyż uznał wypowiedzenie za nieuzasadnione i naruszające zasady współżycia społecznego.
PRZYKŁAD
CZAS ODPOCZYNKU PO PODRÓŻY SŁUŻBOWEJ
Pracownik zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy ma wykonywać pracę od godziny 8.00 do 16.00. Zakończył podróż służbową o godzinie 3.00 w nocy w poniedziałek. Do rozpoczęcia pracy nie upłynęło 8 godzin. Jednocześnie pracownik nie miał zapewnionego jedenastogodzinnego odpoczynku dobowego (doba trwa od 8.00 do 8.00). Pracownik ma prawo do wolnego poniedziałku.

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Piotr Paszek

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »