| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Inne formy zatrudnienia > Umowy cywilnoprawne > Działalność pozarolnicza – umowa zlecenia: zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych

Działalność pozarolnicza – umowa zlecenia: zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych

Prowadzenie działalności pozarolniczej stanowi tytuł do obowiązkowego objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Od tej ogólnej zasady można jednak wskazać liczne wyjątki, związane najczęściej z sytuacjami, w których prowadzenie działalności nie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń. Mamy wówczas do czynienia z tzw. zbiegiem tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. W takich przypadkach obowiązek odprowadzania składek przez płatnika zależy od poziomu przychodów uzyskiwanego z tytułu umowy zlecenia.

Prowadzenie pozarolniczej działalności lub współpraca przy niej może być jednym z dwóch lub więcej tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Powstaje wówczas tzw. zbieg tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym. Jednym z najczęściej występujących zbiegów tytułów jest jednoczesne prowadzenie pozarolniczej działalności oraz wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej rodzącej obowiązek ubezpieczeń.

Zlecenie w ramach działalności

Rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczeniowego przy zbiegu tytułów działalność – zlecenie może nastręczać trudności, gdyż umowa zlecenia (lub inna cywilnoprawna umowa o świadczenie usług) może być realizowana zarówno jako działalność wykonywana osobiście, jak i w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. W takiej sytuacji zasadnicze znaczenie dla ustalenia obowiązku ubezpieczeniowego ma zakwalifikowanie czynności, wykonywanych przez tę osobę, dla celów podatkowych.

Gdy umowa zlecenia jest wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przedmiot prowadzonej działalności jest taki sam jak przedmiot wykonywanej umowy zlecenia, a dla celów podatkowych przychód z umowy jest traktowany jako przychód z działalności, wówczas umowa zlecenia nie jest traktowana jako odrębny tytuł do ubezpieczeń, tylko jako jedna z umów, na podstawie której działalność jest prowadzona. Tym samym jedynym tytułem do ubezpieczeń jest prowadzona działalność, a z umowy zlecenia nie powinny być odprowadzane żadne składki.

Inaczej rzecz się ma, gdy zlecenie jest wykonywane „obok” prowadzonej działalności gospodarczej, przedmiot umowy zlecenia jest inny niż przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej, a przychody z tytułu umowy zlecenia są dla celów podatkowych traktowane jako uzyskiwane z działalności wykonywanej osobiście (nie zaś w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej). W takiej sytuacji następuje zbieg tytułów do ubezpieczenia, który rozstrzyga się zgodnie z art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawy o sus).

Działalność gospodarcza i zlecenie

Generalną zasadą, obowiązującą osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, które jednocześnie wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia (umowy agencyjnej albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia), jest obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności, jeżeli z tytułu wykonywania umowy zlecenia podstawa wymiaru składek jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (przykład 1). Osoba ta może być dobrowolnie, na swój wniosek, objęta ubezpieczeniami również z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia.


Przez obowiązującą daną osobę najniższą podstawę wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność należy rozumieć:

  • 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
  • 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, w przypadku gdy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składki obliczone od podstawy wymiaru określonej w art. 18a ust. 1 ustawy o sus.

Należy pamiętać, że zasada ta dotyczy jedynie przedsiębiorców, a zatem osób prowadzących działalność gospodarczą na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (usdg) lub innych przepisów szczególnych. Dotyczy również tych osób, które po dokonaniu wpisu do ewidencji, zgodnie z przepisami usdg, wykonują wolny zawód w ramach działalności gospodarczej, oraz osób, które działalność gospodarczą prowadzą w ramach spółki cywilnej.

Podleganie po zakończeniu umowy

Płatnik musi pamiętać, że zbieg tytułów do objęcia ubezpieczeniem społecznym ma miejsce tylko w przedziale czasowym, w którym faktycznie wykonywana jest zarówno działalność gospodarcza, jak i umowa zlecenia. Oznacza to m.in., że nie można wyłączyć obowiązku ubezpieczeniowego z tytułu działalności, nawet w przypadku uzyskania ze zlecenia przychodu wyższego niż wymagane dla przedsiębiorcy minimum z działalności, jeżeli wypłata nastąpiła już po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy zlecenia. W takim przypadku w ogóle nie ma mowy o zbiegu tytułów, ponieważ przychód został uzyskany po ustaniu tytułu do ubezpieczeń.

Działalność inna niż gospodarcza

W przypadku zbiegu z umową zlecenia osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność inną niż działalność gospodarcza, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu, który powstał wcześniej. Ma jednak prawo zmienić tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym i wybrać jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych wykonywaną jednocześnie pracę na podstawie umowy zlecenia. Co więcej, w takim przypadku nie ma znaczenia wysokość podstawy wymiaru składek z umowy cywilnej. Można wybrać jako tytuł do ubezpieczeń umowę zlecenia, nawet jeżeli przychód z tej umowy, a tym samym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, są niższe niż minimalna podstawa z tytułu działalności pozarolniczej (przykład 2).

Umowa zlecenie dla ucznia i studenta

Osoby prowadzące działalność pozarolniczą oraz zatrudnione na podstawie umowy zlecenia, które jednocześnie są studentami lub uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych, do ukończenia 26 lat podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z tytułu prowadzonej działalności. Ani umowa zlecenia, ani żadna inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, dla tej grupy osób nie stanowi bowiem tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym – ani obowiązkowo, ani dobrowolnie.

reklama

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

Michał Sroczyński

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »