REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rewolucja w sporach z ZUS: sądy będą odsyłać nierzetelnie przygotowane sprawy z powrotem do urzędników

Kinga Piwowarska
Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Rzecznik Akademicki ds. równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Specjalizuje się w prawie pracy, zabezpieczeniu społecznym oraz administracyjnoprawnych aspektach związanych z pracą i pomocą socjalną.
Rewolucja w sporach z ZUS: sądy będą odsyłać nierzetelnie przygotowane sprawy z powrotem do urzędników
Rewolucja w sporach z ZUS: sądy będą odsyłać nierzetelnie przygotowane sprawy z powrotem do urzędników
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Czy po zmianie prawa łatwiej będzie wygrać z ZUS? Wszystko wskazuje na to, że tak. Na stronach Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego (oznaczenie: UDER104), który gruntownie przebudowuje zasady rozstrzygania sporów ubezpieczeniowych. Propozycja znacząco rozszerza możliwości sądów w zakresie uchylania wadliwych decyzji ZUS i zwracania spraw do ponownego rozpatrzenia – szczególnie gdy organ dopuścił się poważnych błędów proceduralnych lub zaniechał zebrania niezbędnych dowodów. Czy ZUS będzie bardziej rozważny w przyznawaniu świadczeń czy też ich odbieraniu? Oby tak. Bo nie chodzi o to, aby dla zasady i dla większych wpływów do budżetu państwa utrudniać obywatelowi życie.

rozwiń >

Rewolucja w sporach z ZUS: sądy będą odsyłać nierzetelnie przygotowane sprawy z powrotem do urzędników. Co za zmiany nas nas czekają?

Czy po zmianie prawa łatwiej będzie wygrać z ZUS? Wszystko wskazuje na to, że tak. Na stronach Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego (oznaczenie: UDER104, dalej jako: projekt), który gruntownie przebudowuje zasady rozstrzygania sporów ubezpieczeniowych. Sądy zyskają większe uprawnienia, a urzędnicy ZUS i KRUS będą musieli starannie i sumiennie wykonywać swoją pracę - aby nie było cofnięcia i podważenia ich decyzji przez sąd. Propozycja znacząco rozszerza możliwości sądów w zakresie uchylania wadliwych decyzji ZUS i zwracania spraw do ponownego rozpatrzenia – szczególnie gdy organ dopuścił się poważnych błędów proceduralnych lub zaniechał zebrania niezbędnych dowodów. Czy ZUS będzie bardziej rozważny w przyznawaniu świadczeń czy też ich odbieraniu? Oby tak. Bo nie chodzi o to, aby dla zasady i dla większych wpływów do budżetu państwa utrudniać obywatelowi życie.

REKLAMA

REKLAMA

Ważne

Propozycja znacząco rozszerza możliwości sądów w zakresie uchylania wadliwych decyzji ZUS i zwracania spraw do ponownego rozpatrzenia – szczególnie gdy organ dopuścił się poważnych błędów proceduralnych lub zaniechał zebrania niezbędnych dowodów.

Rewolucja w sporach z ZUS: sądy będą odsyłać nierzetelnie przygotowane sprawy z powrotem do urzędników

Wśród najistotniejszych propozycji znajdują się:

  • Rozszerzenie uprawnień kasatoryjnych – nowe brzmienie § 2¹ w art. 477¹⁴ KPC przewiduje dwie dodatkowe przesłanki pozwalające sądowi uchylić decyzję i odesłać akta do organu rentowego w celu uzupełnienia postępowania.
  • Kontrola prawidłowości działania organu – sąd będzie mógł uchylić decyzję, jeżeli organ rentowy dopuścił się istotnych uchybień proceduralnych wymuszających przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego od nowa lub w przeważającej części przez sąd.
  • Kryterium efektywności gromadzenia dowodów – sąd uzyska możliwość zwrotu sprawy organowi, gdy ten ze względów obiektywnych jest w stanie uzupełnić materiał dowodowy szybciej niż sąd powszechny.
  • Nakaz sformułowania wiążących wytycznych – przepisy zobligują sąd do jednoznacznego wskazania okoliczności, które organ rentowy musi uwzględnić, ponownie zajmując się sprawą.
  • Regulacja dotycząca decyzji formalnych – nowy § 2² art. 477¹⁴ KPC wprost ureguluje tryb uchylania decyzji kończących postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia o uprawnieniach ubezpieczonego.
  • Możliwość umorzenia bezprzedmiotowych postępowań – projektowany § 2³ art. 477¹⁴ KPC pozwoli sądowi jednocześnie uchylić decyzję, umorzyć postępowanie administracyjne i zakończyć postępowanie sądowe, gdy kontynuowanie sporu straciło sens.

Dlaczego zmiana jest potrzebna?

Obecny model odwoławczy w sprawach ubezpieczeniowych opiera się na zasadzie reformatoryjności – sąd nie ogranicza się do skasowania błędnej decyzji, lecz samodzielnie przeprowadza dowody i wydaje rozstrzygnięcie merytoryczne. Konsekwencją tego modelu jest sytuacja, w której sądy regularnie przejmują obowiązki "śledcze" dowodowe organów rentowych, kompensując niedostatki postępowań administracyjnych prowadzonych pospiesznie i powierzchownie. Autorzy projektu wskazują trzy główne cele nowej regulacji:

  1. Przyspieszenie ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy rozpoczętej przed organem rentowym i kontynuowanej na drodze sądowej.
  2. Zdyscyplinowanie organów rentowych do skrupulatnego przestrzegania reguł postępowania administracyjnego oraz wzmocnienie ochrony procesowej uczestników tych postępowań.
  3. Dopasowanie zakresu orzeczeń sądowych do rzeczywistej różnorodności decyzji wydawanych przez instytucje ubezpieczeniowe.

Intencją ustawodawcy jest ograniczenie przypadków, w których to sąd wykonuje elementarne czynności wyjaśniające zamiast organu rentowego.

REKLAMA

Nowe przesłanki orzekania kasatoryjnego

Centralnym elementem nowelizacji jest przeformułowanie art. 477¹⁴ § 2¹ KPC. Zaktualizowany przepis precyzuje warunki, w jakich sąd może skorzystać z kompetencji kasatoryjnej, czyli uchylić decyzję i zwrócić akta organowi. Projektodawca zachował istniejącą ochronę ubezpieczonych – uchylenie dotyczy wyłącznie decyzji „innej niż przyznająca prawo do świadczenia". Odesłanie sprawy do organu będzie dopuszczalne w dwóch sytuacjach:

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  • Poważne naruszenie procedury – decyzja została wydana w sposób tak pobieżny, że sąd musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części od początku.
  • Przewaga szybkości postępowania administracyjnego – organ rentowy dysponuje możliwościami pozwalającymi mu uzupełnić luki w materiale dowodowym sprawniej niż sąd powszechny.

Gwarancję prawidłowego działania tego mechanizmu stanowi dodane na końcu przepisu zdanie zobowiązujące sąd do wskazania okoliczności wymagających uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu. Wytyczne te wiążą organ rentowy prawnie, co ma ukierunkować jego dalsze działania i zapobiec powtórzeniu tych samych zaniedbań.

W praktyce organy rentowe nierzadko zamykają postępowania wyłącznie na podstawie przesłanek formalnych, nie dokonując żadnej oceny merytorycznej wniosku. Sądy ubezpieczeń społecznych stają wówczas przed problemem – trudno orzec co do istoty, skoro organ pierwszej instancji w ogóle jej nie analizował. Lukę tę wypełnia projektowany § 2² art. 477¹⁴ KPC. Zgodnie z tą normą, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja definitywnie kończy postępowanie, lecz nie odnosi się merytorycznie do całości lub części sprawy, sąd będzie uprawniony do jej uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania. Dzięki temu ubezpieczony zyska pewność, że jego roszczenie zostanie faktycznie zbadane po wyeliminowaniu wadliwej interpretacji proceduralnej dokonanej przez urząd.

Zamykanie spraw, które utraciły przedmiot

Istotnym uzupełnieniem proceduralnym porządkującym sytuacje nierozstrzygalne jest projektowany § 2³ art. 477¹⁴ KPC. W toku postępowania sądowego mogą zaistnieć zdarzenia sprawiające, że dalsze prowadzenie sporu staje się bezcelowe i prawnie niedopuszczalne. Przykładem są roszczenia o charakterze ściśle osobistym, nierozerwalnie związane z konkretnym ubezpieczonym – wygasają one w momencie jego śmierci i nie wchodzą w skład spadku.

Dotychczas nie istniały odpowiednie narzędzia prawne do uporządkowania takich przypadków, w których utrzymywanie decyzji nie miało sensu, a jej modyfikacja była niemożliwa wobec braku uprawnionego podmiotu. Nowy przepis rozwiązuje ten problem, umożliwiając sądowi uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania na obu płaszczyznach – administracyjnej i sądowej. Pozwoli to definitywnie zamknąć sprawę na każdym etapie.

Przewidywany wpływ na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości

Stosownie do wymogów procedury legislacyjnej, twórcy projektu opracowali ocenę skutków regulacji określającą spodziewane konsekwencje nowych przepisów. Szersze wykorzystanie instytucji kasatoryjnej powinno w perspektywie systemowej odciążyć kadrowo i organizacyjnie wydziały pracy i ubezpieczeń społecznych sądów powszechnych.

Wejście w życie i reguły intertemporalne - jakie zasady?

Projekt wyznacza datę rozpoczęcia obowiązywania znowelizowanych przepisów na lipiec 2026 r. Przewidziany okres przejściowy ma umożliwić sędziom, radcom prawnym obsługującym organy rentowe oraz pełnomocnikom procesowym stron przyswojenie zmodyfikowanych zasad postępowania dowodowego. Znowelizowane regulacje znajdą zastosowanie wyłącznie do spraw, w których odwołanie od decyzji wpłynęło 1 lipca 2026 r. lub później. Postępowania wszczęte przed tą datą będą toczyć się na dotychczasowych zasadach. Takie rozwiązanie zabezpiecza interesy osób pozostających już w sporze z organem rentowym i eliminuje ryzyko niespodziewanej zmiany reguł w trakcie trwającego procesu.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Czas pracy 2027. Dni pracy, godziny pracy, święta, okresy rozliczeniowe, niedziele handlowe

W 2027 roku będzie 251 dni roboczych. Oznacza to, że pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy będzie pracował przez 2008 godzin. W przyszłym roku dwa święta przypadają w sobotę, więc okres rozliczeniowy zostanie skrócony o 8 godzin za każde z tych świąt.

Co piąta zdalna lub hybrydowa oferta pracy w UE podaje wynagrodzenie

Minął termin wdrożenia unijnej dyrektywy o jawności wynagrodzeń, a płaca w zdalnych i hybrydowych ogłoszeniach w UE nadal jest wyjątkiem. Podaje ją mniej więcej co piąta oferta otwarta dla kandydatów z UE, wobec około 7 na 10 ofert skierowanych wyłącznie do USA (dane na 5 listopada 2026). Czy to rzeczywiście jest obowiązek pracodawcy?

Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i aplikacji mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

REKLAMA

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Pomijanie przy awansach pracownicy z powodu jej nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim to dyskryminacja

Nieobecność kobiet w pracy z powodu ciąży i urlopu macierzyńskiego nie może stanowić powodu pominięcia przy awansach i podwyżkach wynagrodzeń. Sąd Najwyższy przesądza - to nieusprawiedliwiona dyskryminacja bezpośrednia.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

Aż o 66% rośnie zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami. Pracodawcy muszą walczyć o kandydatów

Koniec roku to dla wielu branż najbardziej intensywny okres. W wielu organizacjach zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami rośnie aż o 66%. To czas, kiedy pracodawcy muszą walczyć o kandydatów. Jak to robić?

REKLAMA

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA