REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża

Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych Krakowskiej Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego.
Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża
Zawarcie umowy dla pozoru a ciąża

REKLAMA

REKLAMA

Czy zawarcie umowy o pracę w ciąży jest zgodne z prawem? Czy krótko po zawarciu umowy można przejść na zwolnienie lekarskie? Czy ZUS może uznać taką umowę zawartą dla pozoru i żądać zwrotu pobranego zasiłku macierzyńskiego? Podobną sprawą zajął się ostatnio Sąd Okręgowy w Kaliszu.
rozwiń >

Wyrok Sądu Okręgowego

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 maja 2022 r. wydał w sprawie o sygn. V U 271/22 istotny wyrok dotyczący zawierania umowy o pracę dla pozoru celem uzyskania świadczeń macierzyńskich. Jak wynika z ilości toczących się spraw sądowych i kontroli ZUS-u częstą praktyką jest podjęcie zatrudnienia i w niedługim czasie po nawiązaniu stosunku pracy (np. po miesiącu), przejście na zwolnienie lekarskie, np. z powodu zagrożonej ciąży. Oczywiście istnieje prawna ochrona macierzyństwa i takie zachowanie nie jest niezgodne z prawem, jednak ZUS często kwestionuje zasadność takiego zatrudnienia i fakt podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom. Każda sytuacja jest jednak indywidualna, więc nie można z góry przesądzać złych intencji kobiet.

Autopromocja

Krótki okres zatrudnienia i ciąża

W niniejszej sprawie pracownica zawarła umowę o pracę na czas określony od 18 października 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., w wymiarze 1/2 etatu z wynagrodzeniem 1400 zł. Umowa dotyczyła wykonywania czynności porządkowych związanych z utrzymaniem czystości. W niedługim czasie od zawarcia umowy pracownica przeszła na zwolnienie lekarskie. W ramach kontroli podlegania ubezpieczeniom społecznym ZUS wydał decyzję i uznał, że pracownica zawarła umowę tylko dla pozoru, ponieważ była w ciąży. Zdaniem ZUS-u celem pracownicy było uzyskanie świadczeń związanych z macierzyństwem. Z badań lekarskich wynika, że pracownica była w ciąży od września 2021 r., chociaż przed zawarciem umowy uzyskała orzeczenie o zdolności do pracy. Pracownica odwołała się do sądu od decyzji ZUS-u, wskazując że kontaktowała się sprawie pracy jeszcze w sierpniu 2021 r. i że wykonywała pracę jeszcze przed pisemnym potwierdzeniem stosunku pracy (zatem przed 18 października 2021 r.). Zdaniem pracownicy to pracodawca zwlekał ze zgłoszeniem jej do ubezpieczeń, lecz nie wiedział o ciąży pracownicy w momencie jej zatrudniania. Sąd okręgowy uznał, że decyzja ZUS-u powinna być zmieniona, a pracownica powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym. Sąd wskazał, że: „Zaangażowanie do lekkiej, prostej pracy osoby z minimalnym wynagrodzeniem wydaje się logicznie i zasadne także z ekonomicznego punktu widzenia i wskazuje, że tego stanowiska pracy nie zostało stworzone sztucznie i bez potrzeby. Takiej oceny nie niweczy fakt, że stanowisko pracy odwołującej się nie zostało uzupełnione bezpośrednio i wprost, bo wiąże się to z realiami aktualnego na rynku pracy. Poza tym należy odnotować, że odwołująca się świadczyła umówioną pracę od zawarcia spornej umowy do czasu orzeczenia niezdolności do pracy, pracodawca jej pracę przyjmował, a za wykonywaną pracę otrzymywała należne jej wynagrodzenie. Spełnione zostały więc przesłanki do uznania umowy o pracę za ważną.”.

Jak jest ochrona kobiet w ciąży?

Przepisy prawa pracy stanowią, że pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy (chyba, że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia). Co ważne umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu

Czy trzeba powiedzieć o ciąży przed podpisaniem umowy?

Nie, nie trzeba. Kobieta w ciąży może być zatrudnia. Sąd Najwyższy w wyroku z 6 lutego 2006 r., III 156/05 podkreślił, że nawet gdyby celem kobiety  było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego bądź też podwyższenie świadczeń związanych z nadchodzącym macierzyństwem i potencjalnym okresem niezdolności do pracy, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem. Przeciwnie, jest to postępowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia.

Kiedy należy powiedzieć o ciąży w pracy?

Przepisy prawa pracy nie wskazują jednoznacznego terminu kiedy pracownica będąca w ciąży powinna poinformować pracodawcę o tym, że spodziewa się dziecka. Oczywiście trzeba wiedzieć, że pracodawca jest zobowiązany do przestrzegania przepisów związanych z bezpieczną i higieniczną pracą kobiety w ciąży, a sama kobieta w ciąży w zależności od charakteru pracy ma szczególne uprawnienia (np. dodatkowe przerwy, nie może być zatrudniana w godzinach nadliczbowych czy w porze nocnej). Warto więc poinformować pracodawcę o tym fakcie, kiedy otrzyma się zaświadczenie od lekarza.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kontrola przez ZUS zasadności zawarcia umowy i wysokości wynagrodzenia

Wprawdzie pracodawcy mają prawo do swobodnego prowadzenia swojej działalności a w ramach tego do decydowaniu o zatrudnieniu, niemniej jednak, jeżeli osoby co dopiero zatrudnione, w krótkim czasie od zgłoszenia do ubezpieczeń korzystają ze zwolnień lekarskich (tak jak w omawianym przypadku) ZUS ma prawo kontrolować zasadność objęcia ubezpieczeniem. Dlaczego? Ponieważ to ZUS przejmuje po jakimś czasie obowiązek opłacania np. zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego. Decyzja pracodawcy (czasami rzeczywiście podjęta dla pozoru i uzgodniona wcześniej z pracownikiem) ma skutki fiskalne dla państwa. Często zdarza się też tak, że ZUS kwestionuje zasadność zbyt wysokiego wynagrodzenia, które otrzymywała pracownica, ponieważ stanowi ono podstawę wymiaru składek, a później świadczeń ubezpieczeniowych.

Takie ustalenie w umowie rażąco wysokiego wynagrodzenia może być uznane za nieważne z mocy art. 58 § 3 KC w zw. z art. 300 KP jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Jak podkreśla się w orzecznictwie do ustalenia wynagrodzenia konieczne jest ustalenie rodzaju pracy, potrzebnych kwalifikacji i doświadczenia, ilości i jakości pracy. Do oceny ekwiwalentności wynagrodzenia należy stosować wzorzec, który w najbardziej obiektywny sposób pozwoli ustalić poziom wynagrodzenia za pracę o zbliżonym lub takim samym charakterze, oraz który będzie uwzględniał również warunki obrotu i życia społecznego (wyrok SN z 23 stycznia 2014 r., I UK 302/13)..

Co to jest pozorność umowy?

Na pozorność czynności wskazuje KC. Pozorność umowy o pracę ma miejsce, gdy:

  1. Nie doszło w ogóle do świadczenia pracy w sposób odpowiadający treści zawartej umowy, a jedynie stworzono pozory w postaci zgłoszenia do ubezpieczenia, opodatkowania, opłacenia składek ubezpieczeniowych i np. sporządzenia list płac i obecności.
  2. Pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas gdy praca nie jest świadczona wcale, ale i gdy jest faktycznie świadczona lecz na innej podstawie niż umowa o pracę. (wyrok SN z 5 października 2006 r., I UK 324/05).
  3. O ważności umowy o pracę nie decyduje zamiar dyktujący potrzebę jej zawarcia, ale to czy zawierając umowę strony miały zamiar wzajemnego zobowiązania się - pracownik do świadczenia pracy a pracodawca do dania mu pracy i wynagrodzenia za nią oraz czy umowa była w rzeczywistości realizowana. (wyrok SN Z 5 października 2005 r., I UK 32 /05).

Powyższa interpretacja przepisów oraz orzecznictwo sądów miało wpływ na wygraną sprawę przez pracownicę w niniejszym sporze z ZUS-em.

Co grozi za fikcyjne zatrudnienie?

Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 t.j.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Co ważne pracodawca, czyli płatnik też może ponieść odpowiedzialność, ponieważ jeżeli wypłacenie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot, za cały okres, za który nienależne świadczenia zostały wypłacone.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 t.j.)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Zaliczka czy zadatek - co będzie lepsze przy współpracy z freelancerem?

Zaliczka czy zadatek? Jaka jest różnica? Co jest zwrotne, a co przepada? Podpowiadamy, co wybrać przy współpracy z freelancerem.

Minister pracy: Zwolnień grupowych jest sporo, ale są monitorowane przez resort pracy

Firmy działające w naszym kraju coraz częściej przeprowadzają zwolnienia grupowe. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, przyznaje, że faktycznie tych zwolnień jest sporo.

Majówka 2024: weź 3 dni urlopu a będziesz miał 9 dni wolnych

Majówka w 2024 zapowiada się wspaniale. Wypoczynek może być naprawdę długi. Wystarczy wziąć 3 dni urlopu a można mieć 9 dni wolnych (wliczając weekendy). Co ciekawe Boże Ciało w 2024 r. wypada 30 maja (czwartek) oznacza to, że biorąc wolne w dniu 31 maja (piątek) - łącznie z weekendem można mieć 4 dni wolnego. Jak wypada majówka 2024? Czy w majówkę jest wolne od szkoły?

Zwolnienie grupowe: kto może zwolnić, z jakich przyczyn, kogo nie można zwolnić, jaka wysokość odprawy pieniężnej

Zwolnienie grupowe to rozwiązanie umów o pracę z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników. Nie każdy pracodawca może przeprowadzić takie zwolnienie i nie każdy pracownik może być nim objęty.

REKLAMA

Poszedł po zaległe wynagrodzenie a spotkała go śmierć. Zabójstwo w Gdańsku, są zarzuty Prokuratury!

47-letni mężczyzna, pracodawca usłyszał od Gdańskiej Prokuratury zarzut popełnienia przestępstwa zabójstwa w zamiarze ewentualnym i trafił do tymczasowego aresztu. Potrącił pracownika wózkiem widłowym. 37-letni obywatel Gruzji zmarł  wyniku wstrząsu urazowego. Co grozi pracodawcy?

Co to są kompetencje przyszłości i dlaczego są tak ważne na rynku pracy?

Czasy pracy przez całe życie w jednej firmie już minęły. Teraz pracownicy zmieniają stanowiska, branże, kształcą się w nowych kierunkach. Bardzo ważna staje się zdolność do adaptacji i rozwijania nowych umiejętności. Czym są kompetencje przyszłości? I które z nich mogą okazać się kluczowe na przyszłym rynku pracy?

Od 300 zł do 1200 zł: tyle wyniesie bon energetyczny. Od czego będzie zależeć jego wysokość?

Od 300 zł do 1200 zł – taką wartość ma mieć bon energetyczny wypłacany gospodarstwom domowym w drugim półroczu 2024 r. Cena prądu dla gospodarstw domowych wyniesie 500 zł za MWh.

Wczasy pod gruszą 2024 r.: Ile w budżetówce, firmach prywatnych. Jak u nauczycieli? Ile u mundurowych?

REKLAMA

Kraków, Wrocław, Poznań, Rzeszów, Toruń i inne miasta walczą o Prezydentów. II tura wyborów już 21 kwietnia 2024

W wielu polskich miastach już w ten weekend, w niedzielę 21 kwietnia 2024 r. odbędzie się II tura wyborów samorządowych. Szczególnie ciekawią wyniki na prezydentów takich miast jak: Kraków, Wrocław czy Poznań, Rzeszów i Toruń. Czym zajmuje się prezydent miasta?

Igrzyska olimpijskie za mniej niż 100 dni! Polscy sportowcy będą walczyli o medale ale też o olimpijską emeryturę

Gdzie odbędą się igrzyska olimpijskie w 2024 roku? Ile obecnie trwają igrzyska olimpijskie? Kiedy odbędą się najbliższe igrzyska olimpijskie? Jakie dyscypliny na igrzyskach? Gdzie będą igrzyska 2028? Ile wynosi emerytura olimpijska w 2024? Komu przysługuje emerytura olimpijska?

REKLAMA