Ustalenie płatnika składek na 2018 r.

O tym, kto będzie płatnikiem świadczeń chorobowych w całym kolejnym roku kalendarzowym, zdecyduje liczba osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada 2017 r. Jeżeli pracodawca w tym dniu będzie zatrudniał więcej niż 20 osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego, w 2018 r. zostanie zobowiązany do ustalania wysokości i wypłacania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Jeżeli natomiast ubezpieczonych będzie 20 lub mniej, zasiłki w kolejnym roku wypłaci ZUS, bez względu na to, jak w późniejszym okresie ukształtuje się w firmie stan zatrudnienia.

Ustalając liczbę osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada danego roku, płatnik składek powinien uwzględnić zarówno osoby, za które opłaca obowiązkowo składkę na ubezpieczenie chorobowe, jak i osoby, które przystąpiły do tego ubezpieczenia dobrowolnie. Oznacza to, że w liczbie tych ubezpieczonych płatnik składek jest zobowiązany uwzględnić:

● pracowników (w tym również pracowników młodocianych - uczniów),

● osoby wykonujące pracę nakładczą podlegające ubezpieczeniu chorobowemu,

● osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a także osoby z nimi współpracujące, podlegające ubezpieczeniu chorobowemu,

● siebie jako osobę prowadząca działalność pozarolniczą oraz osoby współpracujące, podlegające ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie.

Polecamy książkę: Dokumentacja kadrowa. Wzory dokumentów i wyjaśnienia

Jeśli pracodawcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, zasiłki z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego wypłaca jej zawsze ZUS. Jednak, aby określić, kto jest płatnikiem zasiłków za jej pracowników, przedsiębiorca musi ustalić liczbę osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada danego roku. Przy ustalaniu tej liczby jest on zobowiązany uwzględnić również siebie oraz osobę współpracującą przy prowadzeniu pozarolniczej działalności (jeśli taka osoba jest zgłoszona w ZUS i podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu).

Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych na 30 listopada danego roku płatnik składek jest zobowiązany z kolei pominąć osoby przebywające przez cały miesiąc na urlopie wychowawczym lub bezpłatnym. Osoby te nie podlegają bowiem w tych okresach ubezpieczeniu chorobowemu.

Na 30 listopada 2017 r. firma ABC zatrudnia 14 pracowników, 4 pracowników młodocianych oraz 2 zleceniobiorców podlegających dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Dodatkowo pracodawca opłaca dobrowolnie składkę na ubezpieczenie chorobowe za siebie i za żonę jako osobę współpracującą. Ze względu na to, że firma zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych (14 + 4 + 2 + 2), od 1 stycznia 2018 r. będzie zobowiązana do ustalania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.

Płatnicy składek, którzy na 30 listopada danego roku kalendarzowego nie zgłaszali nikogo do ubezpieczenia chorobowego, ustalają liczbę ubezpieczonych według stanu na pierwszy miesiąc, w którym dokonali takiego zgłoszenia.

Natomiast ZUS jest zobowiązany do ustalania prawa, wysokości oraz wypłaty zasiłków tym ubezpieczonym, którzy są zatrudnieni u płatników składek zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych (odpowiednio według stanu na dzień 30 listopada lub na pierwszy miesiąc, w którym dokonali zgłoszenia zatrudnionej osoby do ubezpieczenia chorobowego).

Zmniejszenie (poniżej 21) lub zwiększenie (powyżej 20) liczby ubezpieczonych w okresie po 30 listopada danego roku nie powoduje zmiany płatnika zasiłków. Taka zmiana może nastąpić dopiero w kolejnym roku kalendarzowym.

Na 30 listopada 2016 r. firma zgłaszała do ubezpieczenia chorobowego 22 pracowników. Trzech z nich zwolniła 30 czerwca 2017 r. w związku z redukcją etatów. Zatem od 1 lipca 2017 r. liczba ubezpieczonych zmniejszyła się do 19 osób. Mimo to pracodawca pozostanie płatnikiem zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego dla pozostałych pracowników przez cały 2017 rok. Dopiero od 1 stycznia 2018 r. (jeśli na 30 listopada 2017 r. liczba ubezpieczonych przez firmę nie przekroczy 20) płatnikiem zasiłków będzie ZUS.

Jeżeli płatnik na dzień 30 listopada nie zgłasza nikogo do ubezpieczenia chorobowego, w liczbie zatrudnionych uwzględnia stan ubezpieczonych w pierwszym miesiącu, w którym dokonał takiego zgłoszenia.

Od 1 sierpnia 2017 r. nowo powstała firma zatrudniła grupę osób na umowę zlecenia. Osoby te zamierzają przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dopiero od 1 grudnia 2017 r. Ustalając, czy w 2018 r. firma będzie zobowiązana do wypłaty zasiłków, należy uwzględnić liczbę osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego w grudniu 2017 r.

Do ustalania prawa, wysokości i wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (tj. zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, wyrównawczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego) są zobowiązani:

● płatnicy składek (w tym przede wszystkim pracodawcy i zleceniodawcy) lub

● Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Podmioty te ustalają i wypłacają również zasiłki z ubezpieczenia wypadkowego (tj. zasiłek chorobowy, wyrównawczy oraz świadczenie rehabilitacyjne).

Bez względu na liczbę osób zgłaszanych przez płatnika składek do ubezpieczenia chorobowego, ZUS zawsze wypłaca zasiłki:

● ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,

● ubezpieczonym będącym duchownymi,

● osobom uprawnionym do zasiłków po ustaniu ubezpieczenia,

● ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Ponadto, jeśli ZUS rozpoczął wypłatę danego zasiłku przed 1 stycznia danego roku, a osoba ubezpieczona jest nieprzerwanie niezdolna do pracy po 31 grudnia poprzedniego roku, organ ten w nowym roku kalendarzowym nadal wypłaca zasiłek przysługujący za okres tej nieprzerwanej niezdolności. Nie ma wówczas znaczenia, czy od nowego roku podmiotem zobowiązanym do ustalania i wypłaty zasiłków jest ZUS czy płatnik składek. W takim przypadku dopiero zmiana rodzaju pobieranego zasiłku lub przerwa w niezdolności do pracy zaistniała w nowym roku kalendarzowym powoduje, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty kolejnego zasiłku będzie płatnik składek (oczywiście pod warunkiem, że stał się on podmiotem zobowiązanym do wypłacania zasiłków w danym roku).

Pracodawca w 2017 r. nie był zobowiązany do wypłaty zasiłków. Załóżmy, że taki obowiązek ma od 1 stycznia 2018 r. Jeden z zatrudnionych u niego pracowników zachorował we wrześniu 2017 r. i korzystał ze zwolnień lekarskich. Po wyczerpaniu okresu pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy ZUS rozpoczął wypłatę zasiłku chorobowego. Zasiłek ten (za nieprzerwany okres niezdolności do pracy) wypłacał zarówno do końca 2017 r., jak i na początku 2018 r., mimo że podmiotem zobowiązanym do ustalania i wypłaty tych świadczeń od 1 stycznia 2018 r. jest pracodawca. Zakładając, że pod koniec stycznia 2018 r. ubezpieczony wróci do pracy i ponownie zachoruje w marcu 2018 r., podmiotem zobowiązanym do wypłaty tego zasiłku będzie już jego pracodawca.

W pozostałych przypadkach to, który podmiot (płatnik składek czy ZUS) jest zobowiązany do ustalania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia wypadkowego, zależy od liczby osób zgłoszonych przez płatnika składek do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego. Płatnicy, którzy na ten dzień zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, od 1 stycznia do 31 grudnia następnego roku są zobowiązani do ustalania i wypłaty zasiłków.

Podstawa prawna:

- art. 61 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1368).