REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy odprawa dla pracownika przechodzącego na emeryturę jest zwolniona z oskładkowania?

Anna Łukasik-Skwarek
radca prawny, specjalista i praktyk z dziedziny prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
Kiedy odprawa dla pracownika przechodzącego na emeryturę jest zwolniona z oskładkowania? - odprawa emerytalna a składki ZUS. / fot. Shutterstock
Kiedy odprawa dla pracownika przechodzącego na emeryturę jest zwolniona z oskładkowania? - odprawa emerytalna a składki ZUS. / fot. Shutterstock
fot. Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W tym roku wypłacimy naszym trzem pracownikom odprawy emerytalne. Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby mogły one skorzystać ze zwolnienia składkowego?

PROBLEM

Autopromocja

W tym roku wypłacimy naszym trzem pracownikom odprawy emerytalne. Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby mogły one skorzystać ze zwolnienia składkowego?

RADA

Kwota wypłaconej pracownikowi odprawy emerytalnej jest w całości zwolniona ze składek ZUS, a jej wysokość nie ma ograniczenia kwotowego. Pracodawca ma prawo ustalić wysokość odprawy na poziomie wyższym niż wynikające z Kodeksu pracy jednomiesięczne wynagrodzenie (powinien wówczas umieścić odpowiedni zapis w wewnętrznych przepisach o wynagradzaniu). Warunkiem zwolnienia składkowego w przypadku odprawy emerytalnej jest przejście pracownika na emeryturę (a nie jedynie spełnienie warunków do jej otrzymania) i związek pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Składkom ZUS nie będą podlegać również dodatkowe odprawy przyznane w drodze indywidualnych umów, porozumień czy ugód zawartych z pracownikami. Aby można było uznać zwolnienie z oskładkowania, odprawy muszą mieć jednak związek z rozwiązaniem stosunku pracy. Szczegóły w uzasadnieniu.

Polecamy: Tarcza antykryzysowa – Prawo pracy i ZUS. Pakiet 5 ebooków

Dalszy ciąg materiału pod wideo

UZASADNIENIE

Pracownikowi, który spełnia warunki uprawniające go do uzyskania emerytury, przysługuje odprawa pieniężna. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracownika stanowi co do zasady jego przychód uzyskany ze stosunku pracy. Wypłacona pracownikowi odchodzącemu na emeryturę odprawa jest wyłączona z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych. Wynika to z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia składkowego. Przepis ten dotyczy zasadniczo tylko odpraw emerytalnych, o których mowa w art. 921 § 1 Kodeksu pracy.

Warunki formalne zwolnienia odprawy emerytalnej ze składek. Zwolnieniem składkowym wynikającym z tego przepisu jest objęta odprawa emerytalna, której uzyskanie przez pracownika jest uzależnione od:

  • jego przejścia na emeryturę (a nie jedynie od spełnienia warunków do jej otrzymania),
  • związku pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę.

Przepisy nie wykluczają możliwości ustalenia przez pracodawcę wysokości odprawy na poziomie wyższym niż jednomiesięczne wynagrodzenie. Dopuszczalne jest bowiem zagwarantowanie pracownikowi regulacji i przywilejów korzystniejszych niż przewidziane w Kodeksie pracy.

W takiej sytuacji pracodawca powinien umieścić odpowiedni zapis w postanowieniach układów zbiorowych pracy lub regulaminów wynagradzania (albo innych wewnętrznych przepisów o wynagradzaniu, obowiązujących w zakładzie pracy). Takie postanowienia mogą się znaleźć również w zawartej z pracownikiem umowie o pracę. Kwota wypłaconej odprawy emerytalnej nie powinna budzić wątpliwości i powinna (również ze względów dowodowych przed ZUS) wynikać z wyżej wskazanych uregulowań. Jeżeli pracodawca, na mocy obowiązujących u niego przepisów płacowych, dokonuje wypłaty odprawy emerytalnej w wysokości wyższej niż jednomiesięczne wynagrodzenie, wówczas w całości nie podlega ona składkom ZUS.

Odprawa emerytalna wypłacona pracownikowi na podstawie art. 921 Kodeksu pracy jest zwolniona ze składek ZUS bez ograniczenia kwotowego.

Pracownik przejdzie na emeryturę 31 marca 2020 r. Z tego powodu rozwiązuje umowę o pracę zawartą na pełny etat. Pracownik otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 5000 zł. Pracodawca wypłaci mu 27 marca 2020 r. wynagrodzenie w kwocie 5000 zł oraz odprawę emerytalną w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia wynoszącą 5000 zł. Pracodawca rozliczy w raporcie ZUS RCA składki społeczne wyłącznie od wypłaconego pracownikowi wynagrodzenia w wysokości 5000 zł. Nie rozliczy ich natomiast od kwoty wypłaconej pracownikowi odprawy emerytalnej, która jest zwolniona ze składek ZUS.

Pracownikowi odchodzącemu na emeryturę, z którym rozwiązano stosunek pracy, pracodawca wypłacił odprawę pieniężną. Zgodnie z obowiązującym w firmie regulaminem wynagradzania jej wysokość wynosi trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia. Przy tak ustalonej i wypłaconej odprawie emerytalnej nie wlicza się jej do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Pracownik nie ma prawa do kolejnej odprawy emerytalnej w sytuacji, gdy rozwiązano z nim stosunek pracy po ponownym zatrudnieniu, a wcześniej otrzymał już odprawę emerytalną.

Zwolnienie ze składek od odpraw emerytalnych wypłaconych przez kilku pracodawców. Gdy pracownik przechodzący na emeryturę kończy jednocześnie (w tym samym czasie) zatrudnienie u kilku pracodawców, wówczas każdy pracodawca jest zobowiązany do wypłaty pracownikowi odprawy emerytalnej. Każda z odpraw będzie wtedy wyłączona z podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia składkowego, jeśli będzie spełniać omówione powyżej warunki.

Pracownik jest zatrudniony na 1/2 etatu w dwóch różnych zakładach pracy. Każdy z pracodawców z końcem marca 2020 r. rozwiąże z nim umowę o pracę na mocy porozumienia stron w związku z jego przejściem na emeryturę. Obaj pracodawcy wypłacą już byłemu pracownikowi odprawę emerytalną w wysokości jego jednomiesięcznego wynagrodzenia. W tej sytuacji odprawa emerytalna wypłacona przez pierwszego i drugiego pracodawcę będzie wyłączona z podstawy wymiaru składek ZUS.

Dodatkowe świadczenie z tytułu rozwiązania stosunku pracy. Często pracodawcy decydują się przyznać przechodzącemu na emeryturę pracownikowi także dodatkowe świadczenia, chociażby w uznaniu jego wieloletnich zasług. Takie świadczenie również może zostać zwolnione z oskładkowania - jednak na podstawie innego przepisu niż odprawa emerytalna wypłacana na mocy § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia składkowego. To samo rozporządzenie w § 2 ust. 1 pkt 3 wskazuje bowiem, że z podstawy wymiaru składek są wyłączone odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom m.in. z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy.

Odprawy emerytalne - podstawy prawne zwolnienia ze składek ZUS

Rodzaj świadczenia

Warunki zastosowania zwolnienia składkowego

Podstawa prawna zwolnienia składkowego

Odprawa emerytalna wypłacona na podstawie art. 911 Kodeksu pracy

  • faktyczne przejście pracownika na emeryturę (a nie jedynie spełnienie warunków do jej otrzymania),
  • związek pomiędzy rozwiązaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę
  • zwolnienie dotyczy odprawy emerytalnej wypłacanej na podstawie Kodeksu pracy

§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia składkowego

art. 921 Kodeksu pracy

Dodatkowe świadczenie, określone jako "odprawa emerytalna", wypłacane pracownikowi obok odprawy kodeksowej

  • pomiędzy wypłaconą odprawą a przejściem pracownika na emeryturę i związanym z tym wygaśnięciem czy rozwiązaniem jego stosunku pracy musi istnieć bezpośredni i nierozerwalny związek
  • musi istnieć źródło, na podstawie którego dodatkowa odprawa będzie przysługiwać, w postaci wewnątrzzakładowych regulacji lub dodatkowego porozumienia z pracownikiem
  • zwolnienie dotyczy dodatkowych odpraw emerytalnych, niewynikających z Kodeksu pracy

§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia składkowego

Wymieniony przepis, jak wskazuje ZUS w swych interpretacjach, ma szeroki zakres zastosowania. Aby było możliwe skorzystanie z omawianego zwolnienia składkowego:

  • pomiędzy wypłaconą odprawą a przejściem pracownika na emeryturę i związanym z tym wygaśnięciem czy rozwiązaniem jego stosunku pracy musi istnieć bezpośredni i nierozerwalny związek oraz
  • musi istnieć źródło, na podstawie którego taka dodatkowa odprawa będzie przysługiwać, w postaci wewnątrzzakładowych regulacji lub chociażby dodatkowego porozumienia z pracownikiem.

Interpretacje ZUS potwierdzające prawo do zwolnienia. Tak wskazał ZUS m.in. w interpretacji z 9 stycznia 2017 r. (sygn. DI/100000/43/1213/2016). Wyjaśniono w niej, że:

(…) dodatkowa odprawa emerytalna (wypłacona pracownikowi na mocy stosownego porozumienia niezależnie od odprawy emerytalnej), która pozostaje w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z uwagi na przejście na emeryturę, będzie korzystała z wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ale w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 3 (…) rozporządzenia.

Z kolei w interpretacji z 31 maja 2017 r. (sygn. DI/100000/43/427/2017) uznano, że wyłączenie z podstawy wymiaru składek przychodów uzyskanych przez pracownika z tytułu odpraw należy stosować zarówno do odpraw mających swe źródło w ustawach szczególnych, jak i do odpraw wynikających z dobrowolnych porozumień zawartych między pracodawcą a pracownikiem.

Natomiast w interpretacji z 5 listopada 2019 r. (sygn. DI/100000/43/955/2019) ZUS rozpatrywał pytanie pracodawcy, czy podstawę do oskładkowania stanowi świadczenie pieniężne w postaci odprawy w wysokości 4-krotności wynagrodzenia miesięcznego brutto pracownika, wypłacane w związku z:

  • przystąpieniem do uregulowanego w wewnątrzzakładowych przepisach programu wspierania pracowników przechodzących na emeryturę,
  • zawarciem porozumienia pomiędzy pracodawcą i pracownikiem o rozwiązaniu umowy o pracę w związku ze skorzystaniem z ww. programu i przejściem na emeryturę.

W tych okolicznościach - w szczególności w związku z faktem, że świadczenie jest wypłacane w faktycznym i bezpośrednim związku z rozwiązaniem stosunku pracy - ZUS uznał prawo płatnika do skorzystania ze zwolnienia składkowego.

Składkom ZUS nie będą podlegać ani obligatoryjne odprawy ustalone według przepisów prawa, ani przyznane pracownikom dobrowolnie przez pracodawcę w drodze indywidualnych umów, porozumień czy ugód.

Pracodawca wypłacił pracownikowi przechodzącemu na emeryturę dwa rodzaje świadczeń:

  • odprawę emerytalną w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia - na podstawie art. 911 Kodeksu pracy, oraz

  • dodatkową odprawę emerytalną w kwocie 6-krotności miesięcznego wynagrodzenia, wypłaconą na mocy stosownego porozumienia niezależnie od odprawy emerytalnej, która została wypłacona w trzech równych ratach.

Zarówno pierwsze, jak i drugie świadczenie korzysta ze zwolnienia składkowego (pierwsze - jako odprawa emerytalna, drugie - jako świadczenie wypłacone w związku z rozwiązaniem stosunku pracy).

PODSTAWA PRAWNA:

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Okazjonalna praca zdalna. Pracodawca nie zapewni narzędzi pracy ani nie poniesie kosztów

    Okazjonalna praca zdalna może być wykonywana na wniosek pracownika. Przepisy regulują ten rodzaj pracy zdalnej w sposób specyficzny. W szczególności zakres obowiązków, jakie obciążają pracodawcę jest węższy niż w pozostałych przypadkach pracy zdalnej. 

    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy - bez wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Czy zawsze?

    Czas pracy pracowników zarządzających zakładem pracy w pewnych aspektach jest inaczej regulowany przez Kodeks pracy. Pracownikom tym nie przysługuje prawo do rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych. Są jednak sytuacje, gdy pracownik zarządzający taką rekompensatę otrzyma.

    4-dniowy tydzień pracy - badanie opinii polskich pracodawców

    4-dniowy tydzień pracy dla niektórych pracodawców jest niewykonalny ze względu na specyfikę branży. Sprawdź, którzy pracodawcy rozważają 4-dniowy tydzień pracy dla swoich pracowników.

    PFRON dofinansuje nawet 85% ceny zakupu samochodu. Masz pytania? Zadzwoń do PFRON!

    Od 1 marca 2024 r. od godz. 10.00 można składać wnioski o dofinansowanie ze środków PFRON do ceny zakupu samochodu osobowego. Pracownicy PFRON udzielą odpowiedzi na pytania zainteresowanych. Przedstawiamy listę numerów telefonów do Oddziałów PFRON.

    REKLAMA

    Wyższe emerytury, renty, dodatki z KRUS już od 1 marca 2024 r.

    Już od jutra, 1 marca 2024 roku, emerytury i renty z KRUS będą wyższe. Podwyżka dotknie również takich świadczeń KRUS: najniższa emerytura, emerytura matczyna, świadczenie dla sołtysa, świadczenia uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, świadczenia wyrównawcze dla działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych oraz dodatki do emerytur np. dodatek pielęgnacyjny.

    Ponad 15160 tys. osób pracowało w Polsce we wrześniu 2023 r. GUS podał dane

    Według stanu na ostatni dzień września 2023 r. 15160,3 tys. osób pracowało w gospodarce narodowej. Było to o 58,1 tys. osób więcej niż w sierpniu 2023 r. Średnia wieku pracujących wyniosła – jak w poprzednich miesiącach – 42,6 roku, a mediana wieku – 42,0 lata. Dane dotyczące średniej wieku i mediany wieku pracujących były podobne dla kobiet jak i mężczyzn. Główny Urząd Statystyczny opublikował raport dotyczący sytuacji na rynku pracy we wrześniu 2023 r. 

    Bezrobocie będzie wzrastać tylko sezonowo. Wskaźnik Rynku Pracy poszedł w górę

    Wskaźnik Rynku Pracy wzrósł w lutym 2024 r. do 67,7 pkt. z 67,5 pkt. w stosunku do stycznia. Wskaźnik ten informuje, jak wielkość bezrobocia będzie zmieniała się w przyszłości. Stopa bezrobocia wzrosła w styczniu 2024 r. do 5,4 proc., miesiąc wcześniej była o 0,3 pkt. proc. niższa. Zdaniem ekspertów Biura Inwestycji i Ekonomicznych Cykli wzrost bezrobocia ma charakter sezonowy.

    Od 1 marca 2024 r. wynagrodzenie pracowników młodocianych wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wynagrodzenie pracowników młodocianych odbywających naukę zawodu oraz przyuczanych do wykonywania określonej pracy. Wysokość ich wynagrodzenia wyniesie od 527,83 zł do 754,04 zł.

    REKLAMA

    Uwaga! 3065,16 zł – tyle od 1 marca 2024 r. pracodawca wpłaci co miesiąc na PFRON za pracownika

    Od 1 marca 2024 r. wzrasta wysokość miesięcznej wpłaty na PFRON. Pracodawcy wpłacą 3065,16 zł składki za pracownika.

    Niezależni konsultanci cenią sobie możliwość wyboru miejsca pracy i stawkę godzinową. Na brak ofert pracy nie narzekają

    Aż 80 proc. niezależnych konsultantów nie jest skłonnych zrezygnować ze swojej niezależności na poczet zatrudnienia w pełnym wymiarze godzinowym, również w czasach niepewności gospodarczej i wysokich stóp procentowych.

    REKLAMA