Kategorie

Kiedy można zastosować równoważny system czasu pracy

Katarzyna Tomaszewska
Kiedy można zastosować równoważny system czasu pracy./ Fot. Fotolia
Fotolia
System równoważny to jeden z najelastyczniejszych systemów czasu pracy. Może być stosowany zawsze wtedy, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją.

W Kodeksie pracy mamy kilka rodzajów systemów czasu pracy. Jednym z nich jest system równoważnego czasu pracy, który pozwala na elastyczne planowanie czasu pracy w ramach danego okresu rozliczeniowego.

System ten może być stosowany w zakładach pracy, w których jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją (art. 135 k.p.). Polega na tym, że pracodawca – planując czas pracy pracownika – ma możliwość przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy maksymalnie do 12 godzin (w wariancie podstawowym) i zrównoważenie tej przedłużonej pracy skróceniem jej w kolejnych dniach lub udzieleniem dnia wolnego. Przedłużona dobowa norma może wynosić nawet do 16 godzin (dla pracowników pracujących przy dozorze urządzeń) lub do 24 godzin (dla pracowników zatrudnionych przy ochronie osób i pilnowaniu mienia).

Harmonogramy czasu pracy dla pracowników zatrudnionych w systemie równoważnym >>

Okresy rozliczeniowe

W podstawowym wariancie systemu równoważnego okres rozliczeniowy powinien wynosić 1 miesiąc.

Są jednak sytuacje, gdy można go wydłużyć maksymalnie do:

  • 3 miesięcy – w razie szczególnie uzasadnionych przypadków,
  • 4 miesięcy – przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych.

Dłuższe okresy rozliczeniowe pracodawca może wprowadzić po porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Natomiast jeżeli w zakładzie pracy nie działa zakładowa organizacja związkowa albo organizacja związkowa nie wyraża zgody na zmianę okresów rozliczeniowych, wydłużone okresy rozliczeniowe w systemie równoważnego czasu pracy można zastosować wyłącznie po uprzednim zawiadomieniu właściwego inspektora pracy.

Wprowadzanie systemu równoważnego

Co do zasady okresy rozliczeniowe ustala się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem lub nie ma obowiązku tworzenia regulaminu pracy (czyli zatrudnia mniej niż 20 pracowników). Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w danym zakładzie było stosowanych kilka systemów czasu pracy. Można więc określić, że część pracowników pracuje np. w podstawowym systemie, a reszta w równoważnym. System czasu pracy, jakim objęty jest pracownik, nie jest koniecznym elementem umowy o pracę. Dlatego ważne jest, aby określić go tak, by pracownicy nie mieli wątpliwości, w jakim systemie czasu pracy pracują.

Jaki okres rozliczeniowy stosować w przypadku prac sezonowych >>

Reklama

Zmiana obowiązującego pracowników systemu czasu pracy na system równoważny jest możliwa w zasadzie w każdym momencie, jeśli istnieją przesłanki do jego wprowadzenia. Powinna ona nastąpić w takim samym trybie, w jakim odbywa się wprowadzanie zmian w regulaminie pracy. Jeżeli w danym zakładzie pracy działają związki zawodowe, to należy uzgodnić z nimi nową treść regulaminu w zakresie systemu czasu pracy. W razie gdyby w uzgodnionym przez strony terminie nie udało się wypracować wspólnego stanowiska, regulamin ustala samodzielnie pracodawca. Jeżeli zaś u pracodawcy nie działa żadna organizacja związkowa, regulamin również ustala sam pracodawca.

Zmiany w regulaminie wchodzą w życie w ciągu 14 dni od podania ich do wiadomości pracowników w sposób przyjęty w danym zakładzie pracy. Może to nastąpić np. przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń, udostępnienie w wewnętrznej sieci firmowej (intranecie), wręczenie każdemu pracownikowi kopii nowych postanowień regulaminu.

Zadaj pytanie: Forum Kadry - Czas Pracy

Zakaz zatrudniania

W systemie równoważnym praca może być świadczona powyżej 8 godzin na dobę. Oczywiście może zdarzyć się tak, że pracownik zatrudniony jest w tym systemie, a mimo to wykonuje pracę codziennie przez 8 godzin. Niemniej jednak pracodawcy – decydując się na wprowadzenie tego systemu – wiedzą, że prędzej czy później zajdzie potrzeba świadczenia pracy powyżej standardowej normy dobowej.


Nie ma ograniczeń w stosowaniu tego systemu do konkretnych grup pracowników.

Jednak grupą pracowników, których dobowy wymiar czasu pracy nie może przekroczyć 8 godzin, są:

  • pracownicy zatrudnieni na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia,
  • pracownice w ciąży,
  • pracownicy opiekujący się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia, chyba że wyrażą zgodę na pracę powyżej 8 godzin.

Jeżeli pracodawca zatrudnia pracownika z ww. osób w systemie równoważnym, nie musi zmieniać mu obowiązującego systemu czasu pracy. Ważne jest, aby w okresie objętym ochroną nie planował mu pracy powyżej 8 godzin. Jeżeli zaplanuje ją powyżej 8 godzin, pracownik będzie mógł po 8. godzinie zaprzestać jej wykonywania, a za czas niedopracowany do wymiaru pracodawca i tak będzie musiał zapłacić wynagrodzenie.

Rekompensata nadgodzin w systemie równoważnym >>

Urlop i choroba w systemie równoważnym

Urlop powinien być udzielany na dni i godziny pracy. W związku z tym, aby określić, ile godzin urlopu odpiszemy pracownikowi z puli urlopowej w trakcie okresu, w którym poprosił o czas wolny, musimy odwołać się do harmonogramu czasu pracy danego pracownika.

Przykład

Pracownik od 7 do 11 marca miał zaplanowaną pracę w następujący sposób:

  • poniedziałek – 8 godzin,
  • wtorek – 12 godzin,
  • środa – wolna,
  • czwartek – 12 godzin,
  • piątek – 10 godzin.

Pracownik na ten tydzień poprosił o 5 dni urlopu wypoczynkowego. W związku z tym z puli urlopowej tego pracownika odpisze się 42 godziny urlopu.

Okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy obniża czas pracy pracownika o liczbę godzin tej nieobecności, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy. W związku z tym czas pracy np. chorego pracownika, który pracuje w systemie równoważnym, należy obniżyć o zaplanowaną na czas choroby liczbę godzin.

Urlopy w różnych systemach czasu pracy >>

Przykład

Pracownik w systemie równoważnym miał zaplanowaną pracę w następujący sposób:

  • poniedziałek – 12 godzin,
  • wtorek – 12 godzin,
  • środa – wolna,
  • czwartek – 12 godzin,
  • piątek – 12 godzin.

Na ten tydzień pracownik dostarczył pracodawcy zwolnienie lekarskie. W związku z tym pracodawca zmienił grafik pracownikowi w ten sposób, aby pracował codziennie po 8 godzin i zamiast 48 przepracował 40 godzin, a „zaoszczędzone” 8 godzin zaplanował mu w innym tygodniu pracy. Takie postępowanie pracodawcy jest niedopuszczalne. Z powodu usprawiedliwionej nieobecności nie może on zmienić pracownikowi obowiązującego go rozkładu czasu pracy. Pracodawca powinien więc obniżyć obowiązujący go wymiar czasu pracy o 48 godzin w związku z jego chorobą.

Należy pamiętać, że praca pracownika ponad obniżony w wyniku choroby czy urlopu wymiar czasu pracy spowoduje pracę tego pracownika w godzinach nadliczbowych.

Podstawa prawna:

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?