Kategorie

Współpraca cywilnoprawna z byłym pracodawcą

Bernadetta Gajek
Strony zawieranych umów cywilnoprawnych mają w zasadzie nieograniczoną dowolność kształtowania wzajemnych praw i obowiązków. Treść takiej umowy musi m.in. odpowiadać woli stron oraz nie może sprzeciwiać się przepisom prawa.

Wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy może odbywać się na podstawie umowy o pracę lub w ramach zawartego stosunku cywilnoprawnego (umowa-zlecenie, o dzieło, o świadczenie usług, agencyjna).

Niewątpliwie ta druga forma pozwala pracodawcy obniżyć koszty zatrudnienia, zaś stronom stosunku cywilnoprawnego umożliwia bardziej swobodne kształtowanie wzajemnych praw i obowiązków.

Reklama

Podejmując decyzję o wyborze formy, na podstawie której ma być świadczona praca, pracodawca i pracownik mający prawo do korzystania z cywilnej zasady swobody zawierania umów muszą mieć na względzie to, aby w przypadku wyboru jednego z rodzajów umowy cywilnoprawnej nie narazić się na zarzut obejścia przepisów prawa w zakresie zawierania umów o pracę.

Przepisy prawa pracy stanowią bowiem, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 k.p.).

Określenie wynagrodzenia w umowie o dzieło >>

Stosunek cywilnoprawny

Obowiązująca w prawie cywilnym zasada swobody umów pozwala stronom zawieranych stosunków cywilnoprawnych na dowolne (z uwzględnieniem jednak natury danego stosunku prawnego, przepisów prawa i zasad współżycia społecznego) kształtowanie treści każdego z elementów podpisywanych umów cywilnoprawnych.

Ponieważ cechą charakterystyczną stosunków podlegających reżimowi prawa cywilnego jest równość stron takich stosunków, między nimi nie istnieje żaden rodzaj podporządkowania względem siebie. Niestety osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej nie posiadają tak silnej i trwałej ochrony prawnej, jaką gwarantują pracownikom przepisy prawa pracy, jak również brak jest podstaw do żądania przyznania różnego rodzaju uprawnień pracowniczych, np. prawa do urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za nadgodziny czy pracę w nocy.

Zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną

Przepisy prawa pracy wyraźnie zakazują zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną w sytuacji wykonywania pracy w warunkach określanych jako typowo „pracownicze”, to jest w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, pod jego kierownictwem i nadzorem. Zatrudnienie osoby w takich warunkach jest w myśl art. 22 § 11 k.p. zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

WAŻNE!
Nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek prawny ma cechy wskazane w art. 22 § 1 k.p. (wyrok SN z 7 kwietnia 1999 r., I PKN 642/98).


Reklama

Jeżeli jednak umowa cywilnoprawna nie zawiera postanowień charakterystycznych dla stosunku pracy, nie może być mowy o obejściu przepisów prawa w zakresie zawierania umów o pracę. Podobnie nie można mówić o zawarciu umowy o pracę w sytuacji wprowadzenia do umowy cywilnoprawnej postanowienia dotyczącego np. obowiązku odpracowania dnia, w którym praca nie była wykonywana, czy dopuszczenia możliwości realizacji zadań przez inną osobę niebędącą stroną stosunku cywilnoprawnego.

WAŻNE!
Niektóre z postanowień właściwych dla umowy o pracę mogą pojawiać się w umowie cywilnoprawnej, byleby w niej nie przeważały. Jeżeli umowa ma równocześnie cechy charakterystyczne dla wykonywania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, to dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z tych cech mają charakter przeważający.

Jeśli strony zawarły umowę cywilnoprawną, która odpowiadała ich woli i której treść nie może być negowana przez powołanie się na art. 22 § 11 k.p., to umowa ta jest w pełni wiążąca.

Należy też podkreślić, że zatrudnianie pracowników poza normalnym czasem pracy na podstawie umów cywilnoprawnych (w tym także na podstawie umowy o dzieło) przy pracach tego samego rodzaju co objęte stosunkiem pracy stanowi obejście przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych, nawet gdyby pracownicy byli doraźnie zainteresowani wykonywaniem tego zatrudnienia w ramach umów cywilnoprawnych (uchwała SN z 12 kwietnia 1994 r., I PZP 13/94).

Uprawnienia pracownicze osób wykonujących pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej

Zakres uprawnień przysługujących pracownikom wyznaczają w głównej mierze przepisy Kodeksu pracy. Podstawowym profitem z tytułu zatrudnienia jest otrzymywanie wynagrodzenia odpowiadającego rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, wysokości ustalonej przez pracodawcę z pracownikiem.

Czy zleceniobiorca jest zobowiązany do sporządzenia raportu z wykonanego zlecenia >>

Ponadto z tytułu wykonywanej pracy pracownikowi mogą być przyznawane różnego rodzaju premie regulaminowe czy uznaniowe, nagrody oraz inne dodatki do wynagrodzenia, jak np. za pracę w porze nocnej czy nadgodziny, również może on korzystać ze środków przeznaczonych na finansowanie działalności socjalnej na rzecz pracowników, zgromadzonych na koncie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Z uwagi na zasadę swobody zawierania i kształtowania treści stosunków cywilnoprawnych strony zawieranych umów mają w zasadzie nieograniczoną dowolność kształtowania wzajemnych praw i obowiązków.

Treść umowy cywilnoprawnej musi jedynie odpowiadać woli stron oraz nie może sprzeciwiać się właściwości danego stosunku prawnego, przepisom prawa i zasadom współżycia społecznego.

Dotyczy to także zakresu uprawnień przyznawanych osobie, która ma świadczyć pracę dla byłego pracodawcy. Nie ma przeszkód prawnych, aby przyznał on byłemu pracownikowi takie same uprawnienia jak przewidziane przepisami prawa pracy, jednak z tym zastrzeżeniem, że musi pamiętać, wyznaczając treść umowy cywilnoprawnej, aby nie nadać jej kształtu umowy o pracę.

WAŻNE!
Określenie godzinowej stawki wynagrodzenia nie przesądza o tym, że strony łączy umowa o pracę (wyrok SN z 5 grudnia 2000 r., I PKN 133/2000).

Niezależnie od treści samej umowy cywilnoprawnej prawo do korzystania ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych może zostać rozszerzone przez pracodawcę na osoby świadczące pracę na podstawie stosunku prawnego innego niż stosunek pracy. Jednak przyznanie takiego uprawnienia zależy od jednostronnej decyzji pracodawcy i były pracownik nie ma możliwości wywierania wpływu na jej podjęcie, w odróżnieniu od zakresu innych uprawnień, których przyznanie (rodzaj i wysokość) może negocjować podczas zawierania stosunku cywilnoprawnego lub w czasie jego trwania.

Podstawa prawna:

  • art. 22, 78 Kodeksu pracy,
  • art. 3531 Kodeksu cywilnego,
  • wyroki Sądu Najwyższego z:
    – 7 kwietnia 1999 r. (I PKN 642/98, OSNP 2000/11/417),
    – 5 grudnia 2000 r. (I PKN 133/2000, OSNP 2002/14/326).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?