Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nierówne traktowanie w zatrudnieniu

Katarzyna Wrońska-Zblewska
Pracodawca, aby ustrzec się od zarzutu dyskryminacji ze strony pracowników, musi zwrócić szczególną uwagę na zapisy prawa wewnątrzzakładowego, np. regulaminu zfśs.

Wśród podstawowych zasad prawa pracy kluczowe miejsce zajmują nakaz równego traktowania pracowników oraz zakaz wszelkiej dyskryminacji. Obowiązek równego traktowania pracowników wynika z art. 112 k.p. Przepis ten nakazuje równe traktowanie pracowników, tj. przyznanie im równych praw z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków. Natomiast zakaz dyskryminacji wynika z przepisu art. 113 k.p., który uznaje za niedopuszczalne wszelkie przejawy dyskryminacji w zatrudnieniu.

Nierówne traktowanie a dyskryminacja

W praktyce niekiedy pojęcia „nierówne traktowanie” i „dyskryminacja” są używane zamiennie na określenie takiej samej sytuacji. Jednak w literaturze prawa pracy podkreśla się ich odmienność. Dyskryminacją jest nierówne traktowanie pracowników ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast do nierównego traktowania dochodzi w sytuacji, gdy nierówność nie jest podyktowana przesłankami dyskryminacyjnymi, np. wynika z niechęci przełożonego do pracownika spowodowanej różnicami charakterów.

Jak trafnie określił to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 9 stycznia 2007 r., dyskryminacja to „kwalifikowana” postać nierównego traktowania. W ocenie Sądu takie wyróżnienie dyskryminacji, jako szczególnej postaci nierównego traktowania, służy przeciwdziałaniu najbardziej nagannym i szkodliwym społecznie przejawom nierównego traktowania, takim jak np. dyskryminacja pośrednia czy molestowanie. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy Kodeksu pracy odnoszące się do dyskryminacji nie mają zastosowania w przypadkach nierównego traktowania niespowodowanego przyczyną uznaną za podstawę dyskryminacji.

Jak się uchronić przed zarzutem nierównego traktowania

Pracodawca ma obowiązek równego traktowania pracowników. Nie oznacza to jednak, że wszyscy pracownicy muszą być traktowani jednakowo. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 9 marca 1988 r., równość oznacza także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów. Różne traktowanie przez prawo określonych grup podmiotów powinno być uzasadnione w tym sensie, że musi być oparte na uznanych kryteriach oceny klasyfikacji różnicującej podmioty prawa. A zatem, w przypadku gdy pracodawca zostanie posądzony o nierówne traktowanie pracowników, powinien wykazać, że, różnicując sytuację pracowników, wziął pod uwagę konkretne, racjonalne, obiektywne i uzasadnione kryteria. Tylko w takim wypadku będzie w stanie obronić się przed takim zarzutem, jeżeli rzeczywiście sytuacja pracowników jest nierówna.

Jak się uchronić przed zarzutem nierównego traktowania lub dyskryminacji? Przede wszystkim należy przeanalizować przepisy wewnątrzzakładowe, w szczególności regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (jeśli zfśs jest w zakładzie tworzony). W praktyce często zdarza się, że regulamin zfśs zawiera najwięcej postanowień dyskryminujących.


Przykład

Regulamin funduszu świadczeń socjalnych przewiduje dopłatę do wypoczynku, tzw. wczasy pod gruszą, pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony. Takie postanowienie jest dyskryminujące, różnicuje bowiem sytuację pracowników ze względu na umowę o pracę, na podstawie której pracownik jest zatrudniony.

Kolejnym krokiem jest analiza treści poszczególnych umów o pracę, w szczególności pod kątem rodzaju wykonywanej pracy oraz przysługującego pracownikowi za tę pracę wynagrodzenia. Analiza ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem stażu pracy pracowników, ich kwalifikacji, doświadczenia oraz ilości i jakości świadczonej przez nich pracy. Zróżnicowanie wynagrodzeń pracowników według wymienionych kryteriów nie jest nierównym traktowaniem. Warto także sprawdzić, czy pracownicy zostali zapoznani z treścią przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu. Obowiązek udostępnienia pracownikom treści tych przepisów wynika z art. 941 k.p. Kodeks pracy nakazuje jedynie udostępnienie pracownikom tekstu tych przepisów w formie pisemnej informacji lub zapewnienie pracownikom dostępu do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy. Mimo to warto zapoznać pracowników z ich treścią, np. włączając je do regulaminu pracy. Nierzadko zdarza się, że pracownicy niezasadnie zarzucają dyskryminację lub nierówne traktowanie.

Zarzut nierównego traktowania

Jeśli mimo wszystko pracownik zarzuci pracodawcy nierówne traktowanie lub dyskryminację, pracodawca powinien niezwłocznie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, aby sprawdzić, czy zarzut rzeczywiście jest uzasadniony. W tym celu niezbędne czynności może przeprowadzać sam lub wyznaczyć w tym celu osobę lub osoby (np. specjalistę ds. personalnych, społecznego inspektora pracy). Jeżeli okaże się, że zarzut był uzasadniony, wówczas pracodawca niezwłocznie powinien podjąć odpowiednie działania, aby przywrócić stan zgodny z prawem, np. wyrównać zaniżone wynagrodzenie, przyznać inne pozapłacowe świadczenia itp. Natomiast w stosunku do pracowników „winnych” nierównego traktowania, np. bezpośredniego przełożonego pracownika pracodawca może, a nawet powinien, wyciągnąć konsekwencje służbowe w zależności od stopnia zawinienia.

Przykład

Pracownicy działu produkcji otrzymują kwartalne premie za osiągnięcie określonych efektów pracy. Na wniosek kierownika działu premia może zostać zmniejszona lub nawet może zostać nieprzyznana w ogóle. Jeden z pracowników pozostaje w konflikcie z kierownikiem i od roku kierownik wnioskuje o nieprzyznawanie mu premii. Pracownik zgłosił dyrektorowi zarzut nierównego traktowania, który po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego okazał się uzasadniony (rezultaty jego pracy okazały się najlepsze z całego działu). Wszystkie premie zostały pracownikowi wyrównane wraz z odsetkami, a kierownik otrzymał wypowiedzenie.

Jeżeli nierówne traktowanie wynikało z braku świadomości i wiedzy, wystarczające może okazać się przeprowadzenie szkolenia z tej tematyki. Natomiast w przypadku gdy nierówne traktowanie było celowe, pracodawca może zastosować wobec „winnego” kary porządkowe upomnienia lub nagany (art. 108 § 1 k.p.), pozbawić pracownika premii lub ją obniżyć, nie przyznać mu nagrody (jeśli przewidują to przepisy wewnątrzzakładowe), a w przypadkach szczególnie rażących naruszeń – nawet wypowiedzieć umowę o pracę lub rozwiązać ją bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Podstawa prawna:

  • wyrok SN z 9 stycznia 2007 r. (II PK 180/06, OSNP 2008/3–4/36),
  • wyrok TK z 9 marca 1988 r. (U 7/87, OTK 1988/1/1).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Tylko teraz
349,00 zł
614,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Wysoka dynamika wzrostu wynagrodzeń specjalistów
    Podczas gdy pensje specjalistów rosną w zawrotnym tempie, płace osób na stanowiskach zarządzających pozostają relatywnie niezmienne.
    Czy od świadczeń rzeczowych nalicza się wpłaty do PPK?
    W związku ze zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia, wielu pracodawców przekaże swoim pracownikom świadczenia niepieniężne, np. paczki świąteczne. Takie świadczenie nie zawsze będzie spełniało definicję wynagrodzenia w rozumieniu ustawy o pracowniczych planach kapitałowych.
    Osoby niepełnosprawne - co z ofertami pracy zdalnej?
    Czy pracodawcy w stosunku do osób niepełnosprawnych wykorzystują w pełni możliwości pracy zdalnej? Oto wyniki obserwacji ekspertów Manpower.
    Umowy o dzieło - jakie statystyki?
    Umowy o dzieło od stycznia do września 2021 r. zgłosiło 60,7 tys. podmiotów. Tak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
    Grudzień 2021 - godziny pracy, dni wolne
    Grudzień 2021 - godziny pracy i dni wolne od pracy czyli jaka jest norma godzin. Sprawdź kalendarz grudnia 2021 roku. W tym miesiącu pracodawca musi oddać dodatkowy dzień wolny za święto wypadające w sobotę 25 grudnia.
    4 sposoby na osiągnięcie dobrostanu w czasie pandemii
    Jak osiągnąć dobrostan w czasie pandemii? Oto 4 sposoby pomagające w zachowaniu well-beingu w dobie niepewności.
    Nielegalne zatrudnienie - Polski Ład
    Nielegalne zatrudnienie - czym jest? W takich przypadkach Polski Ład nakłada całkowitą odpowiedzialność na pracodawcę. Jakie są konsekwencje nielegalnego zatrudnienia?
    Utrata zdolności do wykonywania pracy - wypowiedzenie umowy
    Utrata zdolności do wykonywania pracy orzeczona przez lekarza medycyny pracy w wyniku badań kontrolnych to przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę. Kiedy pracownik musi przenieść pracownika na inne stanowisko? Co z wynagrodzeniem za czas wypowiedzenia?
    Składka zdrowotna 2022 - działalność gospodarcza, zmiany
    Składka zdrowotna 2022 - jakie zmiany dla działalności gospodarczej wprowadza Polski Ład? Jak obliczyć podstawę wymiaru składki? Ile wynosi składka zdrowotna przy podatku liniowym? Jakie będą nowe zasady rozliczania?
    Planner kadrowo-płacowy na grudzień 2021 r.
    Planner kadrowo-płacowy na grudzień 2021 r. zawiera wszystkie obowiązki działu kadr i płac. Jaki jest wymiar czasu pracy w grudniu? Ile wynosi dodatek nocny?
    Konkurs "Pracownik Roku" - nabór do końca marca 2022 r.
    Rusza konkurs "Pracownik Roku" IV edycja. Nabór trwa od 22 listopada 2021 r. do końca marca 2022 r. Tegoroczne hasło konkursu brzmi: Solidarni w trudnych czasach pandemii. Patronat medialny nad wydarzeniem objął portal Infor.pl.
    Zasiłek opiekuńczy ZUS na dziecko - wszystko co musisz wiedzieć
    Zasiłek opiekuńczy z ZUS można otrzymać na dziecko chore, zdrowe do 8. roku życia, na izolacji lub kwarantannie. Przysługuje również, gdy dochodzi do nieprzewidzianego zamknięcia szkoły, przedszkola czy żłobka.
    Wypalenie zawodowe na L4 od 2022 r. [WYWIAD]
    Wypalenie zawodowe na L4 nie będzie możliwe od 2022 roku. Jakie są objawy? Jaki test ocenia, czy doszło do wypalenia zawodowego? Jak leczyć wypalonego pracownika? Czy L4 na wypalenia zawodowe to furtka do nadużyć? Na te pytania odpowiada Angelika Blicharz - Head of People & Culture, uPacjenta.
    Nowe przepisy bhp w czasie pandemii - ocena
    Nowe przepisy bhp wprowadzane w czasie pandemii były potrzebne, zrozumiałe i łatwe w interpretacji. Minusem jest to, że pojawiały się zbyt późno. Jak bhp-owcy oceniają nowe regulacje związane z bezpieczeństwem pracy?
    4-dniowy tydzień pracy - 3 warianty
    4-dniowy tydzień pracy to pomysł na zwiększenie produktywności pracowników i budowanie równowagi między życiem prywatnym i życiem zawodowym. Oto 3 warianty czterodniowego tygodnia pracy. Który wybierają pracownicy?
    Dobrowolne ubezpieczenia społeczne - ważne zmiany 2022
    Dobrowolne ubezpieczenia społeczne czekają ważne zmiany od 2022 roku. Jakie skutki będzie miało nieopłacenie składek w terminie?
    E-wizyta w ZUS - jakie sprawy?
    E-wizyta w ZUS - jakie sprawy można załatwić w ZUS bez wychodzenia z domu? Jak umówić wideorozmowę?
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko - zamknięta klasa
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko przysługuje także, gdy z powodu covid zamknięta jest klasa lub grupa przedszkolna. Dziecko nie musi więc być na kwarantannie.
    Praca na czarno i wypłata pod stołem - co zmieni Polski Ład?
    Praca na czarno i wypłata pod stołem to procedery, z którymi rząd chce walczyć. Jakie zmiany przewiduje Polski Ład? Co w 2022 r. skontroluje PIP?
    7 stycznia 2022 - czy to dzień wolny od pracy?
    7 stycznia 2022 roku - czy to dzień wolny od pracy? Dnia 6 stycznia (czwartek) wypada Święto Trzech Króli i mamy wolne. Czy piątek jest również wolny?
    Służba bhp - praca i zarobki w czasie pandemii
    Służba bhp w czasie pandemii ma dużo więcej pracy. Czy dodatkowe obowiązki bhp-owców wpłynęły na ich zarobki? Ile w 2021 roku zarabia służba bhp?
    Pomysły na prezenty dla pracowników
    Prezenty dla pracowników na święta mogą być bardzo różne, ale powinny być dopasowane do potrzeb załogi. Oto pomysły na upominki od pracodawcy.
    Łatwiej o zwolnienie z powodu długotrwałych chorób od 2022 r.
    Zwolnienie pracownika z powodu długotrwałych chorób będzie łatwiejsze od 2022 r. To konsekwencja zmian w liczeniu okresów zasiłkowych.
    Zawód pilot samolotu [WYWIAD]
    Zawód pilot samolotu to często praca marzeń. Jak zostać pilotem? Jakie są nastroje w lotnictwie w czasie pandemii? Jak reguluje się czas pracy i zarobki pilota? Co jest najważniejsze, a co najpiękniejsze w pracy pilota? Na te i inne pytania odpowiada doświadczony pilot i prezes Grupy Bartolini Air - Bartłomiej Walas.
    Praca dla par z Ukrainy - logistyka
    Praca dla par z Ukrainy znajdzie się w polskiej logistyce. Przed Świętami Bożego Narodzenia rekrutacje są wzmożone. Powstają oferty dla ukraińskich duetów.