Kategorie

Kontrola sposobu wykorzystywania przez związkowca zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy

Beata Tofiluk
Zobowiązałem pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej do wskazania godzin jego urzędowania w zakładzie, jak również umieszczania stosownej adnotacji w księdze ewidencji wyjść prywatnych w przypadku opuszczenia terenu zakładu pracy w tych godzinach. Pracownik zarzucił, że moje działanie narusza przepisy ustawy o związkach zawodowych. Czy faktycznie nie mam możliwości kontrolowania sposobu wykorzystywania przez pracownika takiego zwolnienia od pracy? Czy podobnie wygląda sytuacja w przypadku zwolnienia pracownika na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej?

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej nie daje pracodawcy podstaw do kontrolowania czy ingerowania w sposób, w jaki pracownik wykorzystuje to zwolnienie. Pracodawca nie może zatem żądać wskazania od pracownika – członka związku godzin jego urzędowania w zakładzie. Nie powinien również wymagać od pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy podpisywania się na liście obecności czy w książce wyjść poza teren zakładu. Natomiast należy przyjąć, że w przypadku zwolnienia na wykonanie doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej pracodawca może żądać udokumentowania przez zakładową organizację związkową konieczności udzielenia takiego zwolnienia.

UZASADNIENIE

Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej jest uzależnione od liczby członków związku zatrudnionych w zakładzie. Zwolnienie przysługuje:

  • częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie członków związku zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150,
  • jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • dwóm pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc członków związku, gdy zakładowa organizacja związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • w niepełnym wymiarze godzin i wtedy może ono być udzielane większej liczbie pracowników, zgodnie z zasadami zawartymi w punktach poprzedzających (art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych).

Udzielanie zwolnienia od pracy

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy może nastąpić tylko na wniosek zarządu zakładowej organizacji związkowej. Wniosek powinien zawierać:

  • wskazanie pracownika, któremu ma zostać udzielone zwolnienie od pracy,
  • wskazanie okoliczności uzasadniających zwolnienie od pracy,
  • wskazanie, że zwolnienie od pracy ma być udzielone z zachowaniem prawa do wynagrodzenia albo bezpłatnie,
  • określenie wymiaru i okresu zwolnienia.

Pracodawca posiada uprawnienia do weryfikacji treści takiego wniosku. Może sprawdzić, czy osoby wymienione we wniosku faktycznie pełnią funkcję w zarządzie zakładowej organizacji związkowej i czy proponowana liczba pracowników objęta wnioskiem o zwolnienie od pracy odpowiada właściwej liczbie członków związku. Zatrudniający nie może natomiast nie udzielić takiego zwolnienia, jeżeli są spełnione ustawowe warunki.

WAŻNE!

Pracodawca nie może odmówić udzielenia członkowi związku zwolnienia od pracy, jeżeli wniosek złożony w tej sprawie jest prawidłowy.

Jeżeli pracodawca bezzasadnie odmówi związkowcom udzielenia zwolnienia od pracy, pracownicy mogą domagać się udzielenia tego zwolnienia przed sądem pracy. Jednak samodzielne zaprzestanie wykonywania pracy przez pracownika uprawnionego do zwolnienia od pracy, bez zgody pracodawcy, może zostać zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i skutkować rozwiązaniem stosunku pracy w trybie dyscyplinarnym.

PRZYKŁAD

Zakład zatrudnia 4 tys. pracowników, przy czym 3 tys. z nich należy do organizacji związkowej. Zarząd organizacji wystąpił do pracodawcy z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy 5 pracowników. Pracodawca wyraził zgodę na zwolnienie 4 ze wskazanych członków związku. Postępowanie pracodawcy nie będzie w tym przypadku naruszało przepisów, gdyż zaproponowana we wniosku przez organizację związkową liczba pracowników z prawem do zwolnienia od pracy nie odpowiada liczbie członków związku zatrudnionych w zakładzie.

Pracodawca nie powinien również uzależniać udzielenia związkowcom zwolnienia od pracy od spełnienia przez zarząd związku warunków, które nie wynikają z przepisów. Nie mają Państwo zatem podstaw prawnych, aby żądać przedstawiania przez pracownika harmonogramu podejmowanych przez niego czynności lub określania jego godzin przebywania na terenie zakładu. Jako utrudnianie działalności związkowej może również zostać zakwalifikowane zobowiązanie pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy do ewidencjonowania wyjścia poza teren zakładu. Wprawdzie dopuszczalne jest wprowadzenie przez pracodawcę uregulowań, które określą zasady, na jakich pracownicy będą mogli korzystać ze zwolnień od pracy w celu załatwienia spraw osobistych, jednak nie dotyczy to pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy z tytułu działalności związkowej. Z założenia, zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy ma bowiem służyć sprawowaniu przez pracownika określonej funkcji i wykonywaniu związanych z nią obowiązków, które określa statut związku, a nie pracodawca.


Czynność doraźna

Odmienny charakter prawny ma natomiast zwolnienie pracownika od pracy zawodowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy (art. 25 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych). Zwolnienie to może dotyczyć każdego członka związku zawodowego, bez względu na pełnioną przez niego funkcję związkową (w zarządzie, w komisji rewizyjnej). W tym przypadku zwolnienie od pracy ma na celu wykonanie czynności doraźnej o charakterze jednorazowym bądź incydentalnym.

Za doraźną czynność można uznać czynność niecierpiącą zwłoki, której podjęcie w danym dniu jest niezbędne do zachowania praw związku, jego członków lub innych pracowników, którym związek zapewnia ochronę (wyrok SN z 6 czerwca 2001 r., I PKN 460/00). Podstawą skorzystania z powyższego uprawnienia jest skierowany do pracodawcy szczegółowo uzasadniony wniosek zarządu, do celów dowodowych sporządzony w formie pisemnej. Uznaje się, że jeśli związek wystąpi o udzielenie zwolnienia na wykonanie doraźnej czynności wynikającej z funkcji związkowej, pracodawca może zażądać udokumentowania przez zakładową organizację związkową konieczności udzielenia takiego zwolnienia.

Czynność doraźna ma odmienny charakter od zwolnienia od pracy na czas kadencji w zarządzie. Zwolnienie na czas kadencji wiąże się wyłącznie ze sprawowaniem określonej funkcji w zarządzie oraz z liczbą członków związku zatrudnionych w zakładzie. Z kolei zwolnienie na czas wykonania doraźnej czynności może być udzielone w okolicznościach „niecierpiących zwłoki” w celu podjęcia przez członka związku konkretnych działań. W związku z tym mogą Państwo zażądać od zarządu związku, aby wykazał, że określonej we wniosku czynności nie można wykonać w czasie wolnym od pracy.

Podstawa prawna:

  • art. 25, art. 31, art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych z 23 maja 1991 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 71, poz. 336),
  • art. 52 § 1 Kodeksu pracy.

Orzecznictwo uzupełniające:

  • Pracownik zwolniony w całości lub w części z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej ma obowiązek niezwłocznie i bez uprzedniego wezwania pracodawcy przystąpić do pracy po upływie tej kadencji. Niewykonanie tego obowiązku uprawnia pracodawcę do wyciągnięcia konsekwencji dyscyplinarnych, aż do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia włącznie, nie powoduje jednak wygaśnięcia stosunku pracy. (Wyrok Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2002 r., I PKN 233/01, OSNP 2004/6/96)
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.