Strona główna » Kadry » Ubezpieczenia » Zasiłki i inne świadczenia » Prawie 1500 zł z ZUS: te choroby uprawniają do świadczenia. Sprawdź czy masz szansę

Prawie 1500 zł z ZUS: te choroby uprawniają do świadczenia. Sprawdź czy masz szansę

29 kwietnia 2026, 09:57

Emilia Panufnik

autorka licznych publikacji z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, prawa budowlanego i nieruchomości

zus płaci pieniądze choroba niezdolność do pracy niepełnosprawność renta — Prawie 1500 zł z ZUS: te choroby uprawniają do świadczenia. Sprawdź czy masz szansę

Shutterstock

REKLAMA

ZUS płaci prawie 1500 zł na te choroby w ramach renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, a w przypadku całkowitej niezdolności do pracy wypłaca około 1980 zł. Sprawdź czy masz szansę na orzeczenie o niezdolności do pracy.

Prawie 1500 zł z ZUS - orzeczenie o niezdolności do pracy
Orzeczenia o niezdolności do pracy i niepełnosprawności w Polsce
Choroby - przyczyny orzeczeń
Czym jest niepełnosprawność- definicja
Orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolność do samodzielnej egzystencji
Orzeczenie o grupie inwalidztwa
Liczba osób niepełnosprawnych w Polsce - GUS

rozwiń >

Prawie 1500 zł z ZUS - orzeczenie o niezdolności do pracy

Osoba, której sprawność organizmu jest naruszona może otrzymać orzeczenie o niezdolności do pracy. Funkcjonują dwa rodzaje orzeczeń - o całkowitej i o częściowej niezdolności do pracy. Kto całkowicie utracił zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Renta ta od 1 marca 2026 r. wynosi 1979,49 zł. Ta najniższa gwarantowane kwoty rent są równe wysokości najniższej emerytury, renty socjalnej i renty rodzinnej.

REKLAMA

Nie trzeba jednak być całkowicie niedolnym do pracy, aby móc skorzystać z renty. Częściowa niezdolność (utrata możliwości wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami) daje prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od marca tego roku wynosi prawie 1500 zł (dokładnie 1483,87 zł).

Orzeczenia o niezdolności do pracy i niepełnosprawności w Polsce

Orzeczenie o niepełnosprawności nie jest tożsame z orzeczeniem o niezdolności do pracy wydawanym przez lekarza orzecznika ZUS, ale ich przyczyny pokrywają się ze sobą. Poniżej zostanie przedstawiony sposób wzajemnego traktowania orzeczeń (art. 5 ustawy o rehabilitacji).

O tym, jakie są najczęstsze przyczyny orzeczeń o niepełnosprawności w Polsce można dowiedzieć się z badania "Osoby niepełnosprawnie prawnie" przeprowadzanego corocznie w ramach Programu badań statystycznych statystyki publicznej od 2023 r. w części 1.29 "Zdrowie i ochrona zdrowia". Do poniższych wyliczeń posłużono się danymi z następujących źródeł:

Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (EKSMOoN)
Kompleksowy System Informatyczny ZUS, Systemy emerytalno-rentowe EMIR i RENTIER
System kompleksowej obsługi świadczeń emerytalno-rentowych KRUS
System informacyjny Ministerstwa Obrony Narodowej
System informacyjny Emeryt Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji

Poniższe statystyki zawierają osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne:

Dalszy ciąg materiału pod wideo

o stopniu niezdolności do pracy wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydane przed 1 stycznia 1998 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o grupie inwalidztwa wydane przed 1 stycznia 1998 r. przez komisję lekarską podległą Ministrowi Obrony Narodowej
o grupie inwalidztwa wydane przed 1 stycznia 1998 r. przez komisję lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych

W orzeczeniach zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności oraz do trzech przyczyn niepełnosprawności. W pozostałych orzeczeniach (o stopniu niezdolności do pracy, o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o grupie inwalidztwa) nie są dostępne przyczyny niepełnosprawności. Informacje o orzeczeniach o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym są przechowywane w systemie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od 2000 r.

Choroby - przyczyny orzeczeń

Każde orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może posiadać maksymalnie do 3. przyczyn niepełnosprawności. Na 3 mln osób niepełnosprawnych jedną przyczynę ma wpisaną najwięcej osób (1,8 mln), dwie przyczyny - 947,2 tys. osób, a trzy - 301,2 tys. osób. Najczęściej niepełnosprawność spowodowana jest poniższymi przyczynami:

upośledzenie narządu ruchu (1384150)
choroby układu oddechowego i krążenia (782420)
choroby neurologiczne (656716)
inne (360048)
choroby psychiczne (351821)
zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu (270812)
choroby układu moczowo-płciowego (180217)
choroby narządu wzroku (163667)
całościowe zaburzenia rozwojowe (119948)
upośledzenie umysłowe (114409)
choroby układu pokarmowego (112101)
epilepsja (68295)

Czym jest niepełnosprawność- definicja

Zgodnie z art. 2 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodująca niezdolność do pracy. Orzeka się o jednym z trzech stopni niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Dzieciom w wieku do 16 lat wydaje się orzeczenie o niepełnosprawności bez ustalania stopnia. O niepełnosprawności orzekają powiatowe i miejskie (pierwsza instancja) oraz wojewódzkie (druga instancja) zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - WZON. Ostateczną instancją są natomiast sądy pracy i ubezpieczeń społecznych.

Wedle art. 12 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych osoba niezdolną do pracy to osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. ZUS wydaje orzeczenia o: niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz celowości przekwalifikowania. Jak te orzeczenia są traktowane w stosunku do orzeczeń o niepełnosprawności? Tłumaczy to art. 5 ustawy o rehabilitacji:

Orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:

1) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 uchylony ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 orzekanie w sprawie niezdolności do pracy ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

1a) niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 orzekanie w sprawie niezdolności do pracy ust. 5 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 pojęcie osoby niezdolnej do pracy ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;

3) częściowej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 pojęcie osoby niezdolnej do pracy ust. 3, oraz celowości przekwalifikowania, o którym mowa w art. 119 decyzja o przyznaniu renty z powodu okresowej niezdolności do pracy ust. 2 i 3 ustawy wymienionej w pkt 1, jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolność do samodzielnej egzystencji

Co z orzeczeniem o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym? W świetle art. 62 ust. 3 oraz art. 63 ustawy o rehabilitacji osoby posiadające orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym są niepełnosprawne, jeśli te orzeczenia zostały wydane przed 1 stycznia 1998 r. i pozostały w mocy prawnej z tym, że:

osoby, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, traktuje się jako zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności,
pozostałe osoby traktuje się jako zaliczone do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Całkowitą niezdolność do pracy można określić jako trwałą lub okresową. Wedle art. 21 Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. W przypadku niezdolności trwałej orzeczenia były wydawane na czas nieokreślony, a w razie niezdolności okresowej został podany termin, do którego niezdolność pozostała w mocy prawnej.

Wraz z orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym osoby mogą otrzymać orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W tym przypadku rolnicy są uprawnieni do dodatku pielęgnacyjnego. Świadczenie może być przyznane z urzędu – osobom, które skończyły 75 lat lub na wniosek, do którego trzeba dołączyć zaświadczenia o stanie zdrowia – osobom dorosłym, które są całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Z zasady uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego pozbawia posiadanego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ osoby mogą pobierać tylko jedno z tych dwóch świadczeń. Świadczenia, choć podobne, różnią się tym, że:

Autopromocja

Zbiegi tytułów do ubezpieczeń społecznych

Sprawdź

dodatek pielęgnacyjny jest wypłacany przez KRUS, a zasiłek – przez organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania beneficjenta, czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta,
dodatek jest wypłacany do renty lub emerytury, a zasiłek pielęgnacyjny – niezależnie od innych pobieranych świadczeń.

W myśl ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników orzeczenia o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, które stanowią jedną z przesłanek uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, są wydawane przez lekarzy rzeczoznawców (w pierwszej instancji) lub komisje lekarskie (w drugiej instancji).

Orzeczenia o niezdolności do pracy wydane przez lekarza rzeczoznawcę lub komisję lekarską KRUS po 1 stycznia 1998 r. nie podlegają przełożeniu na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Osoby, którym wydano orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym w systemie orzeczniczym KRUS po 1 stycznia 1998 r. mogą złożyć wniosek do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Orzeczenie o grupie inwalidztwa

Natomiast orzeczenia o grupie inwalidztwa przekładają się na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 62 ust. 1 i 2 oraz art. 63 ustawy o rehabilitacji ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. przez komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz Ministrowi Obrony Narodowej na podstawie odrębnych przepisów, dotyczących oceny zdolności do służby – ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin traktowane są następująco:

orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Orzeczenia komisji lekarskich, które zostały wydane po dniu 31 grudnia 1997 r. nie są tożsame z orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z ustawą o rehabilitacji stopień niepełnosprawności określony w tych orzeczeniach nie jest uznawany za równoważny.