PFRON, PCPR, PUP i brak środków. Niełatwo o utworzenie miejsca pracy dla OzN

• Dofinansowanie dla pracodawcy niemożliwe?
• Co przysługuje pracodawcy?
• Ministerstwo odpowiada

Dofinansowanie dla pracodawcy niemożliwe?

Na trudności związane z uzyskaniem dofinansowania do utworzenia miejsca pracy wskazywali posłowie: Ewa Kołodziej, Iwona Maria Kozłowska i Anna Wojciechowska. W swojej interpelacji opisali przypadek pracodawcy, który przez kilka miesięcy był odsyłany pomiędzy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie i Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz kierowany do powiatowego urzędu pracy. Z kolei PUP odmówił udzielenia wsparcia ze względu na brak środków finansowych.

„W rezultacie pracodawca, który chce stworzyć miejsce pracy dla osoby z niepełnosprawnością, od wielu tygodni nie może uzyskać ani konkretnej pomocy, ani jednoznacznej informacji, gdzie i na jakich zasadach może skutecznie ubiegać się o wsparcie. Osoba ta jest już wyraźnie zmęczona całą sytuacją i poczuciem bezradności wobec niejasnych procedur oraz wzajemnego odsyłania przez instytucje publiczne” – alarmują posłowie.

Co przysługuje pracodawcy?

W swoim piśmie pytają m.in. o to czy ministerstwo planuje podjąć działania, które wyeliminują podobne sytuacje. „Jakie aktualnie obowiązujące programy i instrumenty wsparcia umożliwiają uzyskanie środków na utworzenie miejsca pracy dla osoby z niepełnosprawnością, w tym na wyposażenie lub przystosowanie stanowiska pracy?” – czytamy w interpelacji.

Odpowiedzi udzieliła Maja Nowak, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Publikujemy ją poniżej w całości:

Ministerstwo odpowiada

"Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, z późn. zm.) pracodawca, który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osoby niepełnosprawne może otrzymać, na wniosek, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, w tym:

— adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności poniesionych w związku z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy dla tych osób stosownie do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności;

— adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie z niepełnosprawnością wykonywanie pracy lub funkcjonowanie w zakładzie pracy;

— zakupu i autoryzacji oprogramowania na użytek pracowników z niepełnosprawnościami oraz urządzeń i technologii wspomagających lub przystosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności;

— rozpoznania przez służby medycyny pracy ww. potrzeb.

Zwrot kosztów przystosowania stanowiska pracy do potrzeb osoby z niepełnosprawnością dotyczy osób bezrobotnych lub poszukujących pracy niepozostających w zatrudnieniu lub pozostających w zatrudnieniu u pracodawcy występującego o zwrot kosztów, z wyjątkiem przypadków, gdy przyczyną powstania niepełnosprawności w okresie zatrudnienia u tego pracodawcy było zawinione przez niego lub pracownika naruszenie przepisów, w tym przepisów prawa pracy. Zwrot kosztów nie może przekraczać dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia za przystosowane stanowisko pracy osoby z niepełnosprawnością.

Zgodnie z art. 26e ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pracodawca, który przez okres co najmniej 36 miesięcy zatrudni osobę z niepełnosprawnością, która zarejestrowana jest w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna albo poszukująca pracy niepozostającą w zatrudnieniu, może otrzymać, na wniosek, ze środków (PFRON) zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy do wysokości piętnastokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Zwrotu kosztów dokonuje starosta na warunkach i w wysokości określonych umową zawartą z pracodawcą, z tym że zwrotowi nie podlegają koszty poniesione przed dniem jej zawarcia. Warunkiem zwrotu kosztów jest uzyskanie wydanej na wniosek starosty pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy - odpowiednio o przystosowaniu do potrzeb wynikających z niepełnosprawności osoby zatrudnionej na wyposażanym stanowisku pracy lub o spełnieniu warunków bezpieczeństwa i higieny pracy na tym stanowisku.

Instrumenty określone w art. 26 i art. 26e ustawy o rehabilitacji są realizowane w imieniu starosty przez powiatowe urzędy pracy, zgodnie z art. 35a ust. 2 tego aktu.

Jeżeli chodzi o wysokość środków dostępnych na poszczególne formy działania i możliwości wsparcia zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami, to zależy ona od sytuacji finansowej PFRON, który przekazuje określoną pulę środków samorządom powiatowym na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji decyzję o przeznaczeniu środków PFRON na określone zadania podejmuje rada powiatu, która dokonując rozstrzygnięć powinna uwzględniać zapisy powiatowego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych oraz aktualne, zidentyfikowane potrzeby niepełnosprawnych mieszkańców i pracodawców.

Jeżeli pracodawcy zgłaszali takie zapotrzebowanie, rada powiatu w uchwale o podziale środków, powinna uwzględnić zadanie wynikające z art. 26 i art. 26e ustawy o rehabilitacji.

Starosta (urząd pracy) może wówczas podjąć decyzję o zawarciu z pracodawcą umowy.

Wniosek o środki PFRON na przystosowanie i/lub wyposażenie stanowiska pracy osoby z niepełnosprawnością pracodawca powinien złożyć do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na:

— miejsce zarejestrowania osoby z niepełnosprawnością jako bezrobotnej albo poszukującej pracy niepozostającej w zatrudnieniu – w przypadku gdy zwrot kosztów dotyczy tej osoby;

— miejsce zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością, miejsce siedziby albo miejsce zamieszkania pracodawcy – w pozostałych przypadkach.

W powiatowym urzędzie pracy dostępne są odpowiednie formularze i można uzyskać pomoc w zakresie ich wypełnienia i procedowania.

Na stronie Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych www.niepelnosprawni.gov.pl zamieszczane są informacje na temat możliwości wsparcia pracodawców w zakresie zatrudniania osób z niepełnosprawnością. W Bazie wiedzy umieszczone się zarówno informacje dotyczące uprawnień pracowników z niepełnosprawnościami, jak i korzyści oraz pomocy, na jakie liczyć mogą pracodawcy zamierzający zatrudnić lub już zatrudniający osoby z niepełnosprawnościami. W opisach poszczególnych form pomocy znaleźć można procedury wnioskowania o dotacje.

Szczegółowych informacji na ten temat udzielają również urzędy pracy oraz wortal publicznych służb zatrudnienia, dostępny pod adresem: https://psz.praca.gov.pl/.

Jak wskazano wyżej, rady powiatów w swoich uchwałach decydują o podziale środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych na poszczególne formy wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami.

Podział środków PFRON na 2026 rok przedstawia się następująco:

— łączna kwota na zadania samorządowe: plan finansowy na 2026 r. przewiduje na realizację przelewów redystrybucyjnych (łącznie z kosztami obsługi) o wartości 2 459 578 tys. zł;

— na zadania samorządów wojewódzkich zaplanowano 483 398 tys. zł (bez kosztów obsługi);

— na zadania samorządów powiatowych (m.in. rehabilitacja społeczna, likwidacja barier) przeznaczono 1 916 189 tys. zł (bez kosztów obsługi).

Plan finansowy PFRON na rok 2026 przewiduje znaczące środki na wsparcie osób z niepełnosprawnościami, w tym wysokie nakłady na zadania samorządowe".

Interpelacja nr 16789 w sprawie braku środków na utworzenie miejsca pracy dla osoby z niepełnosprawnością/Sejm