Kategorie

Zasady ubiegania się o wyliczenie kapitału początkowego

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Bożena Wiktorowska
Bożena Wiktorowska
Zasady ubiegania się o wyliczenie kapitału początkowego
Zasady ubiegania się o wyliczenie kapitału początkowego
ShutterStock
Wysokość i termin przyznania świadczenia emerytalnego zależy od ustalenia kapitału początkowego. Jest to szczególnie istotne dla osób, które chcą przejść na emeryturę wcześniej - w związku z obniżeniem wieku emerytalnego.

Kapitał początkowy jest rozliczeniem ze starym systemem emerytalnym. Od 1999 r. ZUS ewidencjonuje składki na ubezpieczenie emerytalne każdej osobie podlegającej ubezpieczeniom społecznym na indywidualnym koncie. Przed 1999 r. składki od firm wpływały do ZUS bez wskazania wysokości za konkretnych pracowników. Reforma emerytalna wymusiła więc, żeby urodzonym po 1948 r. za okresy ubezpieczenia przypadające przed 1999 r. odtworzyć teoretyczną składkę na ubezpieczenie społeczne. Ale do tego była potrzebna dokumentacja płacowa. A z nią są problemy.

Po pierwsze, kapitał

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS zobowiązały zakłady pracy do złożenia wniosku o ustalenie kapitału początkowego do ZUS do 31 grudnia 2006 r. ZUS szacuje jednak, że około 2 mln osób wciąż nie ma ustalonej jego wysokości. Zakład do tej pory uważał, że nie powinny one się teraz spieszyć. Tak wynikało np. z odpowiedzi Zuzanny Turowskiej oraz Agnieszki Sochackiej z wydziału kapitału początkowego departamentu świadczeń emerytalno-rentowych ZUS na pytania naszych czytelników („Po zaświadczenie o zarobkach do pracodawcy” DGP nr 4/2005). Pracownice ZUS wyjaśniały, że „wniosek o ustalenie kapitału początkowego można złożyć dopiero przed przejściem na emeryturę”. Teraz jednak obniżenie wieku emerytalnego spowodowało zmianę stanowiska zakładu. Uprawnieni „powinni wystąpić z wnioskiem o ustalenie kapitału początkowego niezwłocznie, nie czekając do daty złożenia wniosku o emeryturę”. Powód? „W razie konieczności uzupełnienia dokumentów mających wpływ na wysokość kapitału początkowego będzie czas na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego” – czytamy w oświadczeniu ZUS przesłanym do naszej redakcji. Co to oznacza w praktyce?

Polecamy książkę: Umowy zlecenia i inne umowy cywilnoprawne w 2017 r.

– W przypadku osób, które wcześniej złożą wniosek o ustalenie wysokości kapitału początkowego, a następnie wystąpią o ustalenie emerytury ze względu na ukończenie powszechnego wieku emerytalnego, najpierw zostanie ustalony kapitał początkowy. Dopiero później zostanie ustalona wysokość emerytury z uwzględnieniem wyliczonego kapitału. Jednak sam zainteresowany otrzyma obie decyzje równocześnie – wyjaśnia Radosław Milczarski z Biura Prasowego ZUS.

Eksperci nie mają wątpliwości, dlaczego nastąpiła zmiana stanowiska.

– Pojawiła się realna groźba, że w październiku po emerytury przyjdą dwa roczniki. A że nie wiadomo, ile osób z tego grona nie ma jeszcze ustalonego kapitału początkowego, więc nawet dodatkowe dwa czy trzy miesiące więcej mogą skrócić kolejki oczekujących na przyznanie emerytury – zauważa Andrzej Strębski, niezależny ekspert emerytalny.

Duże pieniądze

Reklama

– Wysokość kapitału początkowego jest ustalana indywidualnie w zależności od przebytych okresów składkowych i nieskładkowych oraz osiąganych zarobków. I dlatego tak ważne jest zgromadzenie dokumentów potwierdzających zarobki w przeszłości. W przypadku ich braku ZUS przyjmuje płacę minimalną jako podstawę jego ustalenia. Ale żeby było to możliwe, trzeba jednak przedstawić świadectwo pracy – wyjaśnia Andrzej Radzisław, radca prawny z Kancelarii Prawnej LexConsulting.pl.

O jakich kwotach mówimy? Jak wyliczył nam ZUS, np. mężczyzna, którego zwaloryzowany kapitał początkowy przyjęty do ustalenia wysokości emerytury wyniósł 367 250 zł, otrzyma z tego tytułu 1672,4 zł miesięcznie (przy założeniu, że zakończy pracę w obniżonym wieku emerytalnym 65 lat, a jego średnie dalsze trwanie życia to 219,6 miesiąca). Do tego będzie dodana emerytura obliczona na podstawie składek po 1999 r.

– Dlatego tak ważne jest odszukanie dokumentacji płacowej, o co z roku na rok coraz trudniej. Są także coraz większe problemy z dotarciem do świadków pracujących w danym zakładzie pracy na takim samym stanowisku, którzy mogą potwierdzić okres zatrudnienia – dodaje Wiesława Taranowska, wiceprzewodnicząca OPZZ, członek rady nadzorczej ZUS.

Inaczej do sprawy podchodzą pracodawcy.

– Osoby, które jeszcze nie mają ustalonego kapitału początkowego, same sobie są winne – zauważa Jeremi Mordasewicz z Konfederacji Lewiatan, członek Rady Nadzorczej ZUS. – Teraz ZUS może im pomóc, wskazując, gdzie należy szukać dokumentacji konkretnego przedsiębiorstwa, ale to sam ubezpieczony musi się zainteresować sprawą. I dlatego uważam, że ci, którzy jeszcze nic nie zrobili w sprawie ustalenia wysokości kapitału początkowego, powinni przełożyć o co najmniej rok złożenie wniosku o emeryturę. Nie ma bowiem takiej możliwości, żeby ZUS ustalił im emeryturę w ciągu miesiąca, nie mając ustalonego kapitału początkowego – dodaje.


Trudne sprawy

Praktyka ostatnich lat pokazuje, że zgromadzenie dokumentów będących podstawą do ustalenia kapitału początkowego nie jest proste. Sprawą zajęła się nawet Najwyższa Izba Kontroli, która „uważnie przygląda się systemowi przechowywania dokumentacji osobowej i płacowej”. W czasie specjalnego panelu ekspertów zorganizowanego przez NIK wskazano, że „dużym problemem pozostaje przedstawienie ZUS-owi rzetelnej informacji o zarobkach z tych miejsc pracy, które zostały zlikwidowane. Dokumentacja płacowa najczęściej w tych przypadkach po prostu przepadła”. Co prawda baza ZUS podpowiada, gdzie szukać dokumentów potrzebnych do obliczenia wysokości emerytury, ale dysponuje dziś informacjami o 23 tys. podmiotów – zlikwidowanych lub przekształconych. Tymczasem eksperci obliczają, że to tylko wierzchołek góry lodowej, bo takich firm jest najmniej trzy miliony, choć niektórzy mówią o nawet pięciu. – I dlatego wielu ubezpieczonych nie ma innego wyjścia, jak tylko korzystać z drogi sądowej – dodaje Andrzej Strębski.

ZUS wyjaśnia, że w przypadku osoby, która odwołała się od decyzji o ustaleniu kapitału początkowego, wysokość emerytury obliczana jest z uwzględnieniem kapitału początkowego ustalonego zaskarżoną decyzją. W sytuacji gdy sąd zmieni decyzję organu rentowego, oddział ZUS ponownie ustali zarówno wysokość kapitału początkowego, jak i emerytury. I wówczas wypłaci należne wyrównanie. ⒸⓅ

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?