Kategorie

W jaki sposób ZUS może podwyższyć emeryturę ustaloną częściowo według nowych zasad

Dariusz Noszczak
Prawnik z ponad 10-letnim doświadczeniem, specjalista w dziedzinie prawa ubezpieczeń społecznych, w tym m.in. świadczeń emerytalno-rentowych. Autor wielu publikacji poświęconych tej tematyce, doświadczony wykładowca i szkoleniowiec.
Od 1 stycznia 2010 r. zatrudniamy pracownika, który w październiku 2009 r., tuż po ukończeniu 60 lat, przeszedł na wcześniejszą emeryturę z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach (przy pracach wymienionych w wykazie A). Świadczenie zostało obliczone częściowo według starych, a częściowo według nowych zasad. Niedawno odnalazł on zaświadczenie swojego byłego pracodawcy, który kilka lat temu uległ likwidacji, potwierdzające zarobki uzyskane w latach 1995–2004. Czy w związku z tym, a także z uwagi na podleganie ubezpieczeniom po przyznaniu emerytury może on liczyć na ponowne jej obliczenie przez ZUS? Czy ZUS dokona wyliczeń przy zastosowaniu nowej kwoty bazowej obowiązującej od 1 marca br.? Czy w celu przeliczenia emerytury powinniśmy wystawić pracownikowi zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie po przyznaniu emerytury oraz uzyskiwane wynagrodzenia?

Państwa pracownik może ubiegać się o przeliczenie wcześniejszej emerytury, w tym również kapitału początkowego. Dokonując tego przeliczenia ZUS uwzględni składki emerytalne zgromadzone na koncie w ZUS po przyznaniu świadczenia, a także odnalezione zaświadczenie potwierdzające zarobki z lat 1995–2004. ZUS nie będzie mógł natomiast doliczyć okresów przebytych po przyznaniu emerytury ani przeliczyć świadczenia przy uwzględnieniu uzyskanych w tym czasie wynagrodzeń oraz nowej kwoty bazowej. Z tego powodu nie ma konieczności wystawienia zaświadczenia potwierdzającego przebyty staż i zarobki pracownika.

Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. (do których zalicza się Państwa pracownik) nabywają prawo do tzw. nowej emerytury. Przysługuje ona, co do zasady, po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego (tj. obecnie 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn).

Określona grupa osób urodzonych po 1948 r. ma również możliwość skorzystania z uprawnień emerytalnych w niższym wieku niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, jeżeli:

  • na 1 stycznia 1999 r. miały staż ubezpieczeniowy (składkowy i nieskładkowy) wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym wymagany okres pracy (na ogół 15-letni) w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, działalności twórczej lub artystycznej, pracy górniczej lub pracy na kolei wymagany do przyznania wcześniejszej emerytury,
  • ukończyły wcześniejszy wiek emerytalny (na ogół 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn),
  • nie przystąpiły do OFE lub złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa,
  • rozwiązały stosunek pracy – jeśli są pracownikami (art. 184 ustawy emerytalnej).
Reklama

Nowa emerytura jest ustalana na podstawie stanu indywidualnego konta w ZUS i stanowi wynik podzielenia podstawy jej obliczenia przez tzw. średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku przejścia na emeryturę. Na podstawę obliczenia emerytury składają się: kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego (odzwierciedlającego przebieg kariery zawodowej do 31 grudnia 1998 r.) oraz kwota składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych w okresie od 1 stycznia 1999 r. z uwzględnieniem ich waloryzacji.

Niektórym osobom ZUS może obliczyć nową emeryturę (w tym również emeryturę we wcześniejszym wieku) częściowo na nowych, a częściowo na starych zasadach, jeśli taki sposób ustalenia wysokości świadczenia jest dla zainteresowanego korzystniejszy. Emerytura w mieszanej wysokości może zostać obliczona osobom, które łącznie spełniły następujące warunki:

  • nie przystąpiły do OFE (lub złożyły wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa),
  • nie pobrały (choćby za 1 miesiąc) wcześniejszej emerytury obliczonej według dotychczasowych zasad,
  • wiek uprawniający do emerytury ukończyły lub ukończą w latach 2009–2013.

WAŻNE!

Emerytura mieszana jest obliczana w odpowiednim procencie według „starych” i według „nowych” zasad.


Dla osób, które, tak jak Państwa pracownik, ukończyły wiek uprawniający do emerytury w 2009 r., emerytura mieszana składa się z sumy 80% emerytury wyliczonej według starych zasad oraz 20% procent emerytury obliczonej ze składek i kapitału początkowego. Ustalając „starą” część emerytury mieszanej, ZUS ustala podstawę wymiaru świadczenia uwzględniając zarobki osoby ubezpieczonej ze wskazanych lat pracy oraz kwotę bazową obowiązującą w dniu zgłoszenia wniosku o świadczenie lub powstania prawa do emerytury (jeśli w dniu zgłoszenia wniosku nie były jeszcze spełnione wszystkie wymagane warunki). Stara część emerytury mieszanej składa się z 3 składników:

  • części socjalnej świadczenia (24% kwoty bazowej),
  • części należnej za okresy składkowe (po 1,3% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów składkowych),
  • części należnej za okresy nieskładkowe (po 0,7% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok okresów nieskładkowych).

Nowa emerytura, w tym również emerytura ustalona w mieszanej wysokości, może zostać następnie przeliczona. Ponowne ustalenie wysokości tego świadczenia jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy osoba uprawniona podlegała po jego przyznaniu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Może ona ubiegać się o przeliczenie przyznanego świadczenia nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego (art. 108 ustawy emerytalnej). Od przyznania emerytury nie musi upłynąć pełne 12 miesięcy. Istotne jest to, aby zakończył się rok kalendarzowy, w którym ustalono prawo do tego świadczenia. Osoba, która nie podlega już ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wniosek o ponowne ustalenie emerytury może zgłosić w każdym czasie po ustaniu tych ubezpieczeń.

PRZYKŁAD

ZUS przyznał od 1 września 2011 r. wcześniejszą emeryturę 55-letniej kobiecie i ustalił to świadczenie w mieszanej wysokości. Od 1 czerwca 2012 r. osoba ta ponownie podjęła zatrudnienie, które zamierza kontynuować jeszcze przez 2 lata. Ze złożeniem pierwszego wniosku o ponowne ustalenie emerytury nie musi czekać do września 2012 r., ale mogła go złożyć już w styczniu 2012 r., a więc po upływie roku kalendarzowego, w którym ZUS przyznał emeryturę.

WAŻNE!

Wniosek o ponowne ustalenie emerytury można złożyć po upływie roku kalendarzowego, w którym ZUS przyznał emeryturę.

W celu ponownego ustalenia nowej emerytury ZUS najpierw ustala kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego od miesiąca, od którego została podjęta wypłata emerytury, do miesiąca poprzedzającego miesiąc zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury, z uwzględnieniem ich waloryzacji (art. 108 ustawy emerytalnej). Następnie kwotę tych składek dzieli przez średnie dalsze trwanie życia, ustalone dla wieku danego ubezpieczonego, obowiązujące w dniu złożenia wniosku o przeliczenie wysokości emerytury. Ustalona w ten sposób kwota podlega doliczeniu do kwoty wypłacanego dotychczas świadczenia.

PRZYKŁAD

Reklama

Anna D. po ukończeniu 55 lat na początku marca 2011 r. nabyła prawo do wcześniejszej emerytury (na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej). Wysokość świadczenia została obliczona według mieszanych zasad i wyniosła 2340,60 zł (po waloryzacji od 1 marca 2012 r. – 2411,60 zł). Anna D. od 1 lipca 2011 r. ponownie podjęła zatrudnienie, które wykonuje do dnia dzisiejszego. 12 kwietnia 2012 r. mając 56 lat i 1 miesiąc, zgłosiła wniosek o ponowne ustalenie emerytury. Dokonując jej przeliczenia ZUS podzielił kwotę składek emerytalnych zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonej w okresie od kwietnia do grudnia 2011 r. (5360,90 zł) przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 56 lat (290,5 miesięcy). Uzyskaną w ten sposób kwotę (18,45 zł) zsumował z dotychczasową kwotą świadczenia ustaloną po waloryzacji od 1 marca 2012 r. (2411,60 zł + 18,45 zł = 2430,05 zł).

Aby ZUS dokonał ponownego ustalenia emerytury, wystarczy wniosek osoby uprawnionej. Podmiot, który zatrudnia (zatrudniał) zainteresowaną osobę po przyznaniu emerytury, nie musi wystawiać zaświadczenia potwierdzającego jej zatrudnienie, a także wysokość wypłaconych wynagrodzeń. Dane potrzebne do przeliczenia emerytury (dotyczące podlegania ubezpieczeniom po przyznaniu emerytury, wysokości zewidencjonowanych składek emerytalnych i ustania ubezpieczeń) są zapisane na indywidualnym koncie w ZUS.


Jednak doliczenie przez ZUS okresów składkowych i nieskładkowych przebytych po przyznaniu emerytury oraz przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem zarobków przypadających po jej przyznaniu z zastosowaniem nowej kwoty bazowej nie będzie możliwe nawet po przedstawieniu zaświadczenia pracodawcy potwierdzającego staż zatrudnienia oraz zarobki po przyznaniu emerytury. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem możliwości zastosowania wymienionych konstrukcji w przypadku nowej emerytury oraz emerytury przyznanej we wcześniejszym wieku emerytalnym i obliczonej w części na dotychczasowych zasadach.

Emerytura ustalona w mieszanej wysokości może zostać ponownie ustalona (niezależnie od jej przeliczenia na podstawie art. 108 ustawy emerytalnej) wyłącznie wtedy, gdy osoba uprawniona przedłoży:

  • nowe dokumenty dotyczące okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed ustaleniem prawa do emerytury, a nieuwzględnionych w wymiarze świadczenia lub
  • nowe dokumenty potwierdzające wysokość zarobków uzyskiwanych w latach poprzedzających rok przyznania emerytury.

W takim przypadku ZUS dolicza nowe okresy składkowe i nieskładkowe oraz sprawdza, czy jest możliwe przeliczenie podstawy wymiaru części emerytury mieszanej ustalonej na starych zasadach (np. przez wskazanie zarobków z innych 10 kolejnych lat kalendarzowych lub zamianę wariantu 10 kolejnych lat na wariant 20 dowolnie wybranych lat bądź odwrotnie). Przeliczenie podstawy wymiaru jest możliwe wówczas, gdy nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia (wypadkowa zarobków oraz przeciętnych płac w wybranych latach) okaże się wyższy od wskaźnika ustalonego poprzednio. Jeżeli nowo wskazane okresy składkowe i nieskładkowe lub wynagrodzenia dotyczą okresu sprzed 1 stycznia 1999 r., ZUS dokonuje również ponownego ustalenia kapitału początkowego, nie czekając na wniosek osoby uprawnionej.

PRZYKŁAD

Maria G. w sierpniu 2009 r. nabyła prawo do wcześniejszej emerytury (na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej). ZUS obliczył jej świadczenie w mieszany sposób. Do ustalenia kapitału początkowego zostały przyjęte najkorzystniejsze zarobki z lat 1986–1995 (wskaźnik wysokości podstawy wymiaru – dalej wwpw = 95,40%), a do ustalenia podstawy wymiaru „starej” części emerytury – zarobki z lat 1999–2008 (wwpw = 93,50%). Ubiegając się o emeryturę ubezpieczona nie mogła przedłożyć dokumentów potwierdzających okresy składkowe i nieskładkowe oraz uzyskane wynagrodzenia z lat 1996–1998. Były one najwyższe (w stosunku do przeciętnych płac) ze wszystkich lat jej kariery zawodowej. W maju 2012 r. uprawniona dotarła do dokumentacji osobowej i płacowej zlikwidowanego pracodawcy i uzyskała sporządzone przez archiwum wypisy z tej dokumentacji. Po dostarczeniu ich do ZUS wraz z wnioskiem o ponowne ustalenie emerytury ZUS dokonał przeliczenia „starej” części świadczenia. Podstawa wymiaru została ponownie ustalona z uwzględnieniem wynagrodzeń z lat 1991–2000 (wwpw = 104,50%) oraz przy zastosowaniu kwoty bazowej dotychczas przyjętej do obliczenia świadczenia. Od tak ustalonej podstawy wymiaru została następnie obliczona „stara” część emerytury mieszanej. Ustalając jej wysokość ZUS uwzględnił niezaliczone dotychczas okresy składkowe i nieskładkowe z lat 1996–1998. ZUS dokonał również przeliczenia kapitału początkowego z uwzględnieniem zarobków z lat 1989–1998 (wwpw = 106,40%). Przy uwzględnieniu przeliczonego kapitału początkowego oraz ponownie ustalonej „starej” części emerytury ZUS obliczył na nowo mieszaną wysokość świadczenia.

Podstawa prawna:

  • art. 24, art. 26, art. 53, art. 108, art. 111, art. 113, art. 183–184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?