reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 26 października 2006 r. sygn. III UZP 3/06

Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 26 października 2006 r. sygn. III UZP 3/06

Warunkiem nabycia prawa do renty rodzinnej przez wdowę (wdowca) jest, poza spełnieniem przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 i 2 ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich w stanie faktycznej wspólności małżeńskiej (art. 70 ust. 3 tej ustawy). Ciężar dowodu niepozostawania w tej wspólności spoczywa na organie rentowym.

Na ogół za istotne i pomocne dla oznaczenia i wykładni analizowanego stanu pozostawania do dnia śmierci męża w stanie wspólności małżeńskiej jako koniecznej przesłanki wymaganej do nabycia prawa do wdowiej renty rodzinnej uznaje się takie pojęcia prawa rodzinnego jak „wspólne pożycie” małżeńskie (art. 23 k.r.o. oraz art. 56 k.r.o., a contrario), a także ustawową majątkową wspólność małżeńską (art. 31 i n. k.r.o.), których uwzględnienie nie przyczyniło się dotychczas do ujednolicenia orzecznictwa sądowego dotyczącego wykładni i stosowania art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach, ale doprowadziło do sygnalizowanej w rozpatrywanym zagadnieniu prawnym polaryzacji orzecznictwa sądowego, w tym judykatów najwyższej instancji sądowej.

Wstępnie i dla porządku należy poddać ocenie zgodność unormowania zawartego w art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej z konstytucyjną zasadą podlegania małżeństwa, jako związku kobiety i mężczyzny, a także rodziny - ochronie i opiece Rzeczypospolitej Polskiej (art. 18 Konstytucji RP), w aspekcie dopuszczalności ustawowego zastrzeżenia dodatkowego warunku niepozostawania we wspólności małżeńskiej jako przesłanki ograniczającej prawo do renty rodzinnej wdowy, która jedynie formalnie pozostawała do dnia śmierci męża w konstytucyjnie chronionym związku małżeńskim. Warto podkreślić, że restrykcje w postaci nieprzysługiwania (braku) prawa do renty rodzinnej wdowy, która w chwili śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej ani nie miała w dniu śmierci męża ustalonego prawa do alimentów z jego strony ustalonych wyrokiem lub ugodą sądową, dotykają ściśle określonych świadczeń ubezpieczeniowych, a zatem rent rodzinnych, a ponadto jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci ubezpieczonego w następstwie wypadku przy pracy, które nie przysługuje małżonkowi w przypadku orzeczonej separacji (art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Oznacza to, że tego rodzaju wyraźnie ustanowione ustawowe restrykcje nie ograniczają uprawnień małżonka do uzyskania innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego po śmierci ubezpieczonego współmałżonka.

Trafnie wskazywał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2004 r., I UK 17/04 (OSNP 2005 nr 11, poz. 164), że w stanie prawnym obowiązującym do 1 sierpnia 1958 r., prawo wdowy do renty rodzinnej wyłączało jedynie sądowe orzeczenie rozwodu, bez obowiązku męża utrzymywania rozwiedzionej małżonki. Ustanowienie następnie, od 1 sierpnia 1958 r., w zbliżonej do aktualnie obowiązującej treści normatywnej dodatkowego ustawowego warunku nabycia wdowiej renty rodzinnej w postaci pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci męża było także uzasadniane ekonomicznym charakterem tego świadczenia rodzinnego wypłacanego niegdyś ze środków publicznych, które zaspakajało potrzebę wyrównywania wdowie luki materialnej powstałej wskutek śmierci męża udzielającego jej pomocy, której nie była w stanie wyrównać ze względu na własne możliwości zarobkowe i zaawansowany wiek, inwalidztwo albo konieczność sprawowania opieki nad dziećmi (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1964 r., III PU 3/64, OSNCP 1965 nr 1, poz. 17). Takie uzasadnienie pozostaje nadal w istotnym zakresie aktualne, pomimo tego, że w składkowym systemie ubezpieczeń społecznych świadczenia są wypłacane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gromadzącego przede wszystkim indywidualne składki ubezpieczonych, co oznacza, że z formalnego punktu odniesienia - świadczenia ubezpieczeniowe wypłacane z tego Funduszu nie mają już charakteru świadczeń realizowanych ze środków publicznych. Nadal jednak niepodważalny jest podstawowy majątkowy cel i alimentacyjna funkcja renty rodzinnej, która zmierza do zapewnienia ustawowo określonej kompensaty środków utrzymania przez wyrównywanie utraconych lub pomniejszonych wskutek utraty ubezpieczonego współmałżonka zobowiązanego do wzajemnej małżeńskiej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny. Śmierć żywiciela rodziny pozbawia w całości lub w części dotychczasowych środków utrzymania członków jego rodziny lub inne bliskie mu osoby, które pozostawały pod jego pieczą lub do których utrzymania przyczyniał się bezpośrednio przed śmiercią, dlatego utrata ubezpieczonego żywiciela stanowi ustawowo uznane ryzyko ubezpieczeniowe, z którego wystąpieniem łączy się obowiązek wypłacania renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych osobom uprawnionym, w miejsce środków utrzymania utraconych lub ograniczonych wskutek wystąpienia ryzyka (zdarzenia) ubezpieczeniowego. Oznacza to, że przysługujące rentowe świadczenie rodzinne ma zapobiegać istotnemu pogorszeniu się sytuacji materialnej rodziny zmarłego ubezpieczonego, w tym także wdowy.

reklama

Czytaj także

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Compliance 360° w firmie (PDF)59.00 zł
reklama

Narzędzia kadrowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama
reklama

Ostatnio na forum

reklama

KORONAWIRUS A PRAWO PRACY

reklama

Eksperci portalu infor.pl

PFR Portal PPK Sp. z o.o.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »

reklama
reklama
reklama