Czym jest samozatrudnienie?

Definicja podstawowa

Zmiana relacji pracodawca-pracownik na stosunek gospodarczy i prawny między podmiotami gospo­darczymi. Wywodzi się z języka angielskiego - self­-employment. W polskim prawie nie istnieje defini­cja samozatrudnienia.

W prawie pracy

Przedsiębiorca powinien zapewnić oso­bie samozatrudnionej bezpieczne i higieniczne warunki pracy, jeżeli wykonuje ona pracę w zakła­dzie lub innym miejscu wyznaczonym przez przed­siębiorcę.

Praca osoby samozatrudnionej nie może mieć cech właściwych dla stosunku pracy, takich jak: w podporządkowanie, praca w stałym miejscu, stałych godzinach, osobiście, na ryzyko zlecają­cego pracę. Samozatrudnienie posiadające cechy właściwe dla umowy o pracę może zostać zakwe­stionowane przez Państwową Inspekcję Pracy. Inspektor pracy może w takim przypadku wystą­pić do sądu pracy o ustalenie istnienia stosun­ku pracy.

Redakcja poleca: Samozatrudnienie - krok po kroku (PDF)

W podatkach dochodowych

W podatku dochodowym od osób fizycznych poję­cie działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej oznacza działalność zarobkową:

• wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
• polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
• polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz war­tości niematerialnych i prawnych

- prowadzoną we własnym imieniu, bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z któ­rej uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 updof. Jednak za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie są spełnio­ne następujące warunki:

• odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezul­tat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłą­czeniem odpowiedzialności za popełnienie czy­nów niedozwolonych, ponosi zlecający wykona­nie tych czynności,
• są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zleca­jącego te czynności,
• wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną dzia­łalnością.

Spełnienie tych trzech przesłanek powoduje, że działalność gospodarcza przestaje nią być w rozumieniu updof. Wówczas takie przychody będą zakwalifikowane do przychodów ze stosun­ku pracy, co wywoła niekorzystne skutki dla pra­codawcy.

W przypadku umowy z samozatrudnionym należy więc zadbać o zapisy, które nie spowodują uznania jej za umowę o pracę, np. nie należy w niej przyzna­wać samozatrudnionemu urlopu wypoczynkowe­go. Wskazane jest również, aby samozatrudniony zawarł umowę ubezpieczenia OC z tytułu prowa­dzonej działalności.

W ubezpieczeniach

Składki oblicza się jako udział procentowy od zadeklarowanej przez przedsiębiorcę kwoty, która nie może być niższa niż 60% prognozo­wanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcz­nego, służącej do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. W okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodar­czej podstawę tę może stanowić zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimal­nego wynagrodzenia.

Zostań naszym ekspertem!