Kategorie

Nowe prawa dla opiekunów osób niepełnosprawnych i kobiet w ciąży

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Łuksza Guza
Nowe prawa dla opiekunów osób niepełnosprawnych i kobiet w ciąży/ Fot. Fotolia
Nowe prawa dla opiekunów osób niepełnosprawnych i kobiet w ciąży/ Fot. Fotolia
Opiekunowie osób niepełnosprawnych mają zyskać nowe uprawnienia w zakresie kształtowania indywidualnego czasu pracy. Dodatkowe prawa będą dotyczyły również kobiet w ciąży z powikłaniami.

Firma będzie musiała uzasadnić odmowę objęcia niektórych pracowników elastycznymi formami wykonywania obowiązków. Chodzi o pracownice w ciąży powikłanej, ich małżonków oraz rodziców dzieci niepełnosprawnych lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi. Tak wynika z rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (realizuje ona program „Za życiem”).

Nowe przepisy ułatwią godzenie obowiązków zawodowych i rodzicielskich – jeśli firma odmówi np. pracy w ruchomych godzinach, będzie musiała liczyć się z zarzutem dyskryminacji. Wystarczy, że zatrudniony zakwestionuje prawdziwość przyczyn, które – według pracodawcy – uzasadniają brak zgody na objęcie elastyczną pracą.

Polecamy książkę: Ochrona danych pracowników. Praktyczny poradnik dla pracodawców 

Na wniosek

Reklama

W przypadku telepracy nowością będzie możliwość składania wniosków o objęcie tą formą wykonywania obowiązków przez wszystkich pracowników (nawet jeśli nie zawarto z reprezentacją załogi porozumienia określającego warunki stosowania pracy zdalnej lub nie określono ich w regulaminie). Firma będzie mogła takie wnioski zaakceptować lub odrzucić. Ta swoboda decyzji pracodawcy zostanie ograniczona tylko wobec pracownika – rodzica dziecka z ciężkim upośledzeniem lub chorobą zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju lub w czasie porodu oraz dziecka niepełnosprawnego lub ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi. W ich przypadku zatrudniający będzie mógł odmówić objęcia telepracą jedynie w sytuacji, gdy jest to niemożliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj obowiązków świadczonych przez podwładnego. Jeśli firma nie uwzględni wniosku pracownika, poinformuje go o przyczynach odmowy (w postaci papierowej lub elektronicznej).

Na podobnych zasadach opiekunowie będą mogli starać się o objęcie ich systemem przerywanego czasu pracy (zakłada nie dłuższą niż 5-godzinna przerwę w pracy w trakcie doby) oraz indywidualnym lub ruchomym rozkładem czasu pracy. Już teraz każdy pracownik może o to wnioskować, ale decyzja w tej sprawie należy do pracodawcy. Po zmianach, w przypadku dwóch wspomnianych wcześniej grup opiekunów, a także rodziców dziecka w fazie prenatalnej (w przypadku ciąży powikłanej), pracodawca będzie mógł odrzucić wniosek na tych samych zasadach co w przypadku telepracy.

Będzie łatwiej

Omawiane modyfikacje przepisów w praktyce oznaczają, że wspomniani pracownicy – rodzice łatwiej wyegzekwują elastyczną formułę pracy.

– Skoro w ich przypadku firma będzie musiała pisemnie uzasadnić odmowę objęcia ich np. ruchomym czasem pracy albo telepracą, to sporządzone uzasadnienie będzie wiązać pracodawcę – tłumaczy dr Maciej Chakowski, partner w firmie doradczej C&C Chakowski & Ciszek, ekspert prawa pracy.

Jeśli pracownik uzna, że przyczyny odmowy wskazane przez szefa nie są prawdziwe lub racjonalne, może rozważać złożenie pozwu przeciwko pracodawcy z tytułu dyskryminacji. I domagać się przed sądem usunięcia naruszeń oraz odszkodowania.

– Powstaje oczywiście wątpliwość, czy rodzicielstwo powiązane z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem może być traktowane jak niedozwolone kryterium dyskryminacyjne. Nie jest ono wymienione wprost w katalogu takich zakazanych przesłanek zawartym w kodeksie pracy – wskazuje dr Maciej Chakowski.

Podkreśla, że takie kryterium jest jednak powiązane z wieloma innymi, wymienionymi wprost w przepisach – płcią, wiekiem, niepełnosprawnością.

– Dodatkowo trzeba pamiętać, że katalog zakazanych przyczyn dyskryminacji ma charakter otwarty. Wydaje się więc, że konieczność opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem może być potraktowana jak niedozwolone kryterium nierównego traktowania – dodaje.

Reklama

Co to oznacza dla firm? Przede wszystkim konieczność rzeczowego i rzetelnego uzasadnienia odmowy objęcia np. telepracą lub ruchomym czasem pracy wspomnianych grup osób. Nie będzie budził wątpliwości przypadek, gdy np. rodzic niepełnosprawnego dziecka jest zatrudniony przy produkcji, która odbywa się wyłącznie w siedzibie firmy (odpada telepraca) oraz w określonych godzinach i we współpracy z innymi zatrudnionymi (uzasadniona będzie wówczas odmowa np. ruchomego czasu pracy). Znacznie trudniej będzie uzasadnić brak zgody na wspomniane rozwiązania, gdy np. pracownik świadczy obowiązki wyłącznie za pośrednictwem służbowego komputera (a więc może je np. wykonywać w domu lub w mniej ustandaryzowanych godzinach).

– Niewystarczające będą jedynie ogólnie określone powody odmowy. Zatrudniający muszą pamiętać, że w razie zarzutu dyskryminacji zbada je sąd. I to oni, a nie skarżący ich pracownik, będą musieli udowodnić, że nie naruszyli zasady równego traktowania – zauważa dr Maciej Chakowski.

Pracodawcy muszą też przyzwyczajać się do tego, że w przypadku rodziców takie uzasadnienia odmowy korzystania z uprawnień będą coraz częstszą praktyką. Dla przykładu, już teraz zatrudniający muszą je sporządzać, jeśli nie zgadzają się na to, aby podwładny łączył urlop rodzicielski z pracą na część etatu (powodem odmowy w tym przypadku też może być wyłącznie organizacja lub rodzaj pracy wykonywanej przez wnioskującego).

Byle efektywne

Propozycje zmian w przepisach – co do zasady – pozytywnie oceniają środowiska związane z osobami niepełnosprawnymi.

– To krok w dobrym kierunku, nawet jeśli z nowych rozwiązań będzie mogła skorzystać tylko część rodziców opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi. Trzeba bowiem pamiętać, że w przypadku głębokich niepełnosprawności w praktyce konieczna jest opieka przez całą dobę. A to ogranicza bądź uniemożliwia kontynuowanie pracy zawodowej przez opiekuna – tłumaczy dr Katarzyna Kutek-Sładek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Osób Niepełnosprawnych (PSON).

Podkreśla, że projekt odpowiada na aktualne potrzeby, bo rośnie liczba dzieci z niepełnosprawnością. Możliwe, że przepisy zmienią też sposób postrzegania rodziców na rynku pracy – dziś niejednokrotnie ocenia się ich przez pryzmat zmniejszonej dyspozycyjności i częstszych absencji w firmie z powodu obowiązków związanych z opieką (dotyczy to w szczególności kobiet).

– Pracodawcy powoli przekonują się do zatrudniania osób niepełnosprawnych, więc może podobnie stanie się w przypadku opiekunów. Najważniejsze jednak, aby nowe przepisy nie były martwe. Osoby niepełnosprawne mają zagwarantowane wiele uprawnień, ale często tylko w teorii. Przykładem mogą być przepisy dotyczące likwidacji barier architektonicznych – obowiązują już od ponad 20 lat, a wciąż nie są w pełni respektowane – podsumowuje prezes PSON. ⒸⓅ

Zatrudniający muszą pamiętać, że w razie zarzutu dyskryminacji powody odmowy zbada sąd.

Etap legislacyjny: Projekt w konsultacjach

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?