Kategorie

Kwalifikacje zawodowe a uprawnienia do wykonywania pracy

Monika Frączek
Pracodawca ma prawo wymagać, aby pracownik posiadał odpowiednie uprawnienia do pracy. W przypadku zawinionej przez pracownika utraty uprawnień umowa o pracę może zostać rozwiązana w trybie dyscyplinarnym.

W Kodeksie pracy pojawia się zarówno pojęcie „kwalifikacje zawodowe”, jak i „uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku”. Jednak Kodeks pracy nie wyjaśnia tych sformułowań.

Z definicji słownikowej wynika, że jeżeli jakaś osoba posiada:

  • uprawnienia, tzn., że może coś zrobić, ma prawo do czegoś, możność działania w zakresie objętym przepisami prawa,
  • kwalifikacje, tzn., że umie coś zrobić, ma wykształcenie potrzebne do wykonywania zawodu bądź też jakichś czynności.

Kodeks pracy stanowi, że kwalifikacje zawodowe pracowników wymagane do wykonywania pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku mogą być ustalane w wewnętrznych przepisach dotyczących wynagradzania (np. w regulaminie wynagradzania).

Przykład

Poszukując pracownika na stanowisko kierownika, pracodawca może wymagać np. 3 lat doświadczenia na stanowisku kierowniczym w branży spożywczej.

Uprawnienia do wykonywania zawodu

Reklama

W przepisach prawa pojęcie uprawnień i kwalifikacji jest często używane zamiennie. Jednak można przyjąć, że szczególnym rodzajem kwalifikacji są uprawnienia do wykonywania zawodu, określone w przepisach powszechnie obowiązujących (np. prawo jazdy dla kierowcy).

Te wymagania są wprowadzone nie tylko w celu ochrony interesów pracodawcy, ale przede wszystkim w celu ochrony interesu ogólnego, np. pracodawca nie może dopuścić, żeby w jego firmie transportowej towary były wożone przez pracowników nieuprawnionych do wykonywania pracy jako kierowcy w transporcie drogowym.

Przykład

Żeby dana osoba mogła pracować jako pracownik ochrony w firmie ochroniarskiej, zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (DzU z 2005 r. nr 145, poz. 1221 ze zm.), musi mieć licencję pracownika ochrony fizycznej lub pracownika zabezpieczenia technicznego.


Utrata uprawnień lub kwalifikacji

Reklama

Zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku może być podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 pkt 3 k.p.). Natomiast niezawiniona utrata uprawnień do wykonywania zawodu, a także utrata kwalifikacji mogą stanowić podstawę do wypowiedzenia umowy przez pracodawcę.

Możliwość utraty pracy w trybie dyscyplinarnym dotyczy tylko zawinionej utraty uprawnień potwierdzonych wymaganymi przez prawo dokumentami, a nie uprawnień (kwalifikacji) określonych w wewnętrznych przepisach obowiązujących u danego pracodawcy. Jak podkreśla Sąd Najwyższy (wyrok z 26 października 1984 r.), utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku może być podstawą rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jednak w tym przypadku decydujące znaczenie ma nie sam czyn zawiniony przez pracownika, lecz stwierdzenie jego skutków w sferze uprawnień zawodowych, np. w drodze decyzji administracyjnej, wyroku sądu.

Przykład

Komendant wojewódzki Policji, na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (DzU z 2005 r. nr 145, poz. 1221 ze zm.), cofnął licencję pracownikowi ochrony, gdyż wskutek choroby psychicznej pracownik ten na mocy orzeczenia sądu został częściowo ubezwłasnowolniony. Ponieważ w takim przypadku nie można mówić o winie pracownika – zatrudniająca go firma ochroniarska nie może zwolnić go w trybie dyscyplinarnym.

Pracodawca może rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym z powodu utraty uprawnień do wykonywania zawodu także w sytuacji, gdy w chwili popełnienia przestępstwa pracownik ten pracował u innego pracodawcy. Liczy się, że ze swojej winy stracił uprawnienie do wykonywania pracy.

Zwolnienie za wypowiedzeniem

Bez wypowiedzenia w trybie dyscyplinarnym nie można zwolnić pracownika, który nie utracił uprawnień zawodowych, a tylko uprawnienia takie zostały w odniesieniu do pracownika zawieszone.

W takim przypadku pracodawca może:

  • wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę, gdyż pracownik przestał być dyspozycyjny (np. w przypadku zatrzymania prawa jazdy kierowcy),
  • przenieść go w trybie art. 42 § 4 k.p. do innej pracy odpowiadającej jego kwalifikacjom zawodowym,
  • zmienić rodzaj pracy w drodze wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 § 1–3 k.p. albo w drodze porozumienia stron).

Pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę także, gdyby okazało się, że jednak nie posiada on – jak podawał – kwalifikacji zawodowych, wymaganych na danym stanowisku pracy.


Przykład

Okazało się, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku nie ma odpowiedniego doświadczenia zawodowego i nie radzi sobie z pracownikami, mimo że deklarował 3-letnie doświadczenie na stanowisku samodzielnego kierownika. Pracodawca może mu wypowiedzieć umowę o pracę, wskazując na utratę zaufania do tego pracownika i nieradzenie sobie z obowiązkami na stanowisku kierowniczym. Takie zachowanie pracodawcy będzie dopuszczalne także w sytuacji, gdy pracownik spełnia pozostałe wymagania kwalifikacyjne (np. ma odpowiednie wykształcenie).

Takie stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy w wyroku z 10 listopada 1999 r., w którym stwierdził, że brak umiejętności organizacyjnych może stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku kierowniczym, mimo wysokiej oceny jego kwalifikacji zawodowych.

Wypowiedzenie będzie również dopuszczalne, gdy pracownik nie przystąpił do egzaminu, który musiał zdać, żeby pracować na określonym stanowisku. Pracodawca nie ma obowiązku zadbania o przystąpienie pracownika we właściwym czasie do egzaminów, od których wyniku zależy możliwość kontynuowania dotychczasowej pracy. Tak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 6 października 1998 r. Podkreślił przy tym, że jeżeli do wykonywania pracy na określonym stanowisku (danego rodzaju) jest konieczne poddawanie się okresowym egzaminom, to do pracownika należy dopilnowanie tych terminów.

WAŻNE!

Jeżeli pracodawca uniemożliwia pracownikowi zdanie egzaminu (nie zwalania go od pracy, tylko wpisuje np. w dzienniku praktyk, że pracownik się uczył, a tak naprawdę wymaga od niego innej pracy itp.) – nie może zwolnić pracownika z powodu braku oczekiwanych kwalifikacji. Naruszałoby to bowiem zasady współżycia społecznego. Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 20 stycznia 2011 r.

Podstawa prawna:

  • art. 42, 52, 102 Kodeksu pracy.

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 26 października 1984 r. (I PRN 142/84, OSNC 1985/7/99),
  • wyrok SN z 10 listopada 1999 r. (I PKN 355/99, OSNP 2001/6/202),
  • wyrok SN z 6 października 1998 r. (I PKN 368/98, OSNP 1999/21/685),
  • wyrok SN z 20 stycznia 2011 r. (I PK 135/10, niepubl.).

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?