Kategorie

Telepraca - zasady zatrudniania

Anna Wolińska-Uchman
Kodeks pracy nie określa, jakie rodzaje pracy mogą być wykonywane w formie telepracy, czyli pracy wykonywanej z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Jakie zatem warunki muszą zostać spełnione, by pracownik mógł stać się telepracownikiem i jakie w związku z tym spoczywają na pracodawcy obowiązki?

Dla uznania danej pracy za telepracę wymagane jest istnienie następujących przesłanek – regularne wykonywanie pracy poza zakładem pracy i korzystanie ze środków komunikacji elektronicznej.

Reklama

Wykonywanie pracy poza zakładem pracy oznacza wykonywanie jej poza pewnym zespołem środków materialnych i osobowych, składających się na zorganizowaną całość, a stanowiących własność pracodawcy lub będących w jego posiadaniu (będącym – przynajmniej w założeniu – w trwałej dyspozycji pracodawcy). Nie jest zakładem teren, którym dysponuje pracodawca dla wykonania jednego zadania (czynności) lub ich zespołu. Może to być w zasadzie dowolne miejsce, wynikające z porozumienia lub regulaminu telepracy oraz z umowy stron. Miejsce to może być ustalone w sposób pozytywny, czyli przez wskazanie jednego lub kilku miejsc wykonywania pracy, lub w sposób negatywny, czyli przez wymienienie niedozwolonych miejsc wykonywania telepracy*.

Środkami komunikacji elektronicznej, zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002 r. Nr 144, poz. 1204 ze zm.), są rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi a w szczególności pocztę elektroniczną.

Dla uznania możliwości wykonywania pracy w formie telepracy istotny jest także rodzaj pracy. W kwestii tej swe stanowisko zajął Główny Inspektorat Pracy.

Warunki stosowania telepracy

Reklama

Warunki stosowania telepracy przez pracodawcę określa się w porozumieniu zawieranym między pracodawcą a zakładową organizacją związkową, a w przypadku gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu między pracodawcą a tymi organizacjami. Jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia jego treść z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi. Jeśli w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez pracodawcę projektu porozumienia nie dojdzie do zawarcia porozumienia, pracodawca określa warunki stosowania telepracy w regulaminie, uwzględniając ustalenia podjęte z zakładowymi organizacjami związkowymi w toku uzgadniania porozumienia. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, warunki stosowania telepracy określa pracodawca w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy (art. 676 § 1–4 k.p.).

Ustawodawca nałożył na pracodawcę konieczność ustalenia warunków stosowania telepracy, nie określając jednak, co przez pojęcie „warunki” należy rozumieć. Wydaje się jednak, że należy zaliczyć tu regulacje, które objęte są przedmiotem regulaminu pracy z uwzględnieniem odmienności zasad wykonywania pracy w formie telepracy. Porozumienie i regulamin stanowią źródło prawa pracy (art. 9 k.p.).


Podjęcie pracy zdalnej

Strony umowy o pracę – pracodawca i pracownik – mogą ustalić, że praca będzie wykonywana w formie telepracy albo przy zawieraniu umowy o pracę, albo w trakcie trwania stosunku pracy. Jeśli do uzgodnienia dotyczącego wykonywania pracy w formie telepracy dochodzi przy zawieraniu umowy o pracę, w umowie dodatkowo określa się warunki wykonywania pracy. Jeżeli zmiana warunków wykonywania pracy na telepracę następuje w trakcie zatrudnienia, należy pamiętać, że może to nastąpić jedynie na mocy porozumienia stron. Wręczenie pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego jest niedopuszczalne. Także pracownik, bez zgody pracodawcy, nie może domagać się zatrudnienia go w formie telepracy.

Dodatkowo ustawodawca zabronił powierzenia wykonywania pracy w formie telepracy w trybie art. 42 § 4 k.p.

Obowiązki pracodawcy

Obowiązkiem pracodawcy stosującego telepracę, tak jak w przypadku pracy wykonywanej w zakładzie pracy, jest stworzenie pracownikowi warunków pracy. W ramach tego obowiązku powinien on dostarczyć telepracownikowi sprzęt niezbędny do wykonywania pracy w formie telepracy, ubezpieczyć sprzęt, pokryć koszty związane z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją sprzętu, zapewnić telepracownikowi pomoc techniczną i niezbędne szkolenia w zakresie obsługi sprzętu (art. 6711 § 1 k.p.).

Co ważne, na mocy odrębnej umowy pracodawca i telepracownik mogą postanowić inaczej i ustalić, że praca będzie wykonywana na sprzęcie należącym do telepracownika. W takim przypadku telepracownik ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego w wysokości określonej w porozumieniu, regulaminie lub odrębnej umowie. Przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu bierze się pod uwagę w szczególności normy zużycia sprzętu, jego udokumentowane ceny rynkowe oraz ilość i ceny rynkowe materiału wykorzystanego na potrzeby pracodawcy.

Pracodawca, zgodnie z art. 6712 § 1 k.p., ma obowiązek określić zasady ochrony danych oraz przeprowadzić szkolenie telepracownika dotyczące ich stosowania. Telepracownik ma obowiązek potwierdzić na piśmie zapoznanie się z zasadami ochrony danych i przestrzegać tych zasad.


Kontrola telepracownika

Przed rozpoczęciem wykonywania pracy w formie telepracy pracodawca na wniosek zatrudnionego przeprowadza pierwszą kontrolę. Kolejne kontrole przeprowadzane są po uprzedniej zgodzie pracownika wyrażonej na piśmie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej bądź podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość.

Kontrola przeprowadzana jest w zakresie wykonywania pracy, w celu inwentaryzacji, konserwacji, serwisu lub naprawy powierzonego sprzętu, a także jego instalacji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

W każdym przypadku, chroniąc życie prywatne, rodzinne oraz nienaruszalność mieszkania, pracodawca dostosowuje sposób przeprowadzania kontroli do miejsca wykonywania pracy i jej charakteru. Wykonywanie czynności kontrolnych nie może naruszać prywatności telepracownika i jego rodziny, ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych, w sposób zgodny z ich przeznaczeniem.

Zaprzestanie wykonywania pracy

Zatrudnienie w formie telepracy w trakcie trwania zatrudnienia pozwala w terminie trzech miesięcy od dnia podjęcia pracy w formie telepracy każdej ze stron wystąpić z wiążącym wnioskiem o zaprzestanie wykonywania pracy w formie telepracy i przywrócenie poprzednich warunków wykonywania pracy.

Strony ustalają termin, od którego nastąpi przywrócenie poprzednich warunków wykonywania pracy, nie dłuższy niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Jego złożenie w określonym terminie jest wiążące dla drugiej strony. Zatem jeśli pracownik złoży taki wniosek, zatrudniający musi go uwzględnić, nawet jeżeli wcześniej zlikwidował stanowisko pracy, czy podjął czynności mające na celu jego zlikwidowanie.

Jednak nie ma przeszkód, by pracodawca następnie wręczył zatrudnionemu wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003 r. Nr 90, poz. 844 ze zm.).

Ważne jest, że samo zaprzestanie wykonywania pracy w formie telepracy nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę. Oczywiście nie oznacza to braku możliwości dokonania wypowiedzenia w przypadku zaistnienia uzasadnionej przyczyny czy rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Złożenie przez telepracownika wniosku po upływie trzech miesięcy nakłada na pracodawcę powinność jego uwzględnienia, ale „w miarę możliwości”. Zatrudnienie w „miarę możliwości” oznacza, że należy brać pod uwagę realne możliwości pracodawcy, tzn. wolne miejsca pracy odpowiadające kwalifikacjom uprawnionej osoby (por. uchwała SN z 10 września 1976 r., I PZP 48/76).

Po upływie trzech miesięcy pracodawca może przywrócić poprzednie warunki pracy w trybie wypowiedzenia zmieniającego.


Gorszy pracownik?

Wykonywanie pracy poza zakładem pracy nie zwalnia pracodawcy z poszanowania zasady równego traktowania pracowników i niedyskryminacji w zatrudnieniu. Oznacza to, że telepracownik ma być traktowany jak inni zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy w zakładzie pracy pracodawcy.

Art. 6715 § 1 k.p. wyraźnie stanowi, że: Telepracownik nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych niż inni pracownicy zatrudnieni przy takiej samej lub podobnej pracy, uwzględniając odrębności związane z warunkami wykonywania pracy w formie telepracy.

Dodatkowo pracownik nie może być w jakikolwiek sposób dyskryminowany z powodu podjęcia pracy w formie telepracy, jak również odmowy podjęcia takiej pracy (§ 2).

Telepraca jest to praca wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Art. 675 § 1 k.p.

Dopuszczalność zatrudnienia przedstawiciela handlowego, świadczącego pracę regularnie poza siedzibą pracodawcy, w formie telepracy, zależy zatem od tego, czy praca wykonywana przez niego jest pracą wykonywaną z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Jeśli bowiem zadania tego pracownika obejmują np. poszukiwanie klientów firmy drogą elektroniczną czy z wykorzystaniem telefonu albo sprzedaż produktów pracodawcy za pośrednictwem sieci internetowej, to należy przyjąć, że zatrudnienie tego pracownika w formie telepracy jest prawnie dopuszczalne. Inaczej będzie jednak w przypadku przedstawicieli handlowych, których praca polega na wyjazdach do klientów firmy czy poszukiwaniu potencjalnych klientów pracodawcy w formie osobistych spotkań. Takie wykonywanie pracy, zdaniem departamentu, nie może być uznane za wykonywanie z wykorzystywaniem środków komunikacji elektronicznej, a co za tym idzie, nie może być świadczone w formie telepracy. Ponadto Departament Prawny uznał, że jednym z elementów telepracy jest przekazywanie przez pracownika wyników jego pracy, w szczególności za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Możliwe są zatem również inne formy przekazywania tych wyników, np. osobiście przez pracownika. Zmiana warunków zatrudnienia na telepracę w trakcie trwania zatrudnienia może nastąpić tylko na mocy porozumienia stron, z inicjatywy pracownika lub pracodawcy. Nie ma zatem możliwości ukonstytuowania telepracy bez zgody pracownika.

Pismo GIP Departament Prawny z 1 stycznia 2007 r. (GPP-401-4560-/07/PE)

 

PRZYPIS

*K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz bieżący do art. 675 Kodeksu pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94), LEX 2010.

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?