Kategorie

Właściwość sądu w sprawach pracowniczych

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik
W pierwszej instancji sprawy ze stosunku pracy powinny rozpoznawać sądy rejonowe. Jednak w pewnych kategoriach spraw o prawa majątkowe, np. o zapłatę wynagrodzenia, gdzie wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 tys. zł, właściwy jest sąd okręgowy.

Z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego wynika, który sąd jest właściwy do rozstrzygania określonych sporów z zakresu prawa pracy. Kodeks przewiduje w tym zakresie szczególne uprzywilejowania mające ułatwić stronom dochodzenie swoich roszczeń.

Powództwo w sprawach z zakresu prawa pracy może być wytoczone przed sąd:

  • właściwości ogólnej pozwanego,
  • w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana,
  • w którego okręgu znajduje się zakład pracy (art. 461 § 1 k.p.c.).

Przepis ten ustanawia właściwość miejscową przemienną sądu w sprawach pracowniczych, ułatwiając powodowi dochodzenie roszczeń. Stwarza on bowiem powodowi szerokie możliwości wyboru sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Może on wybrać sąd najbardziej dogodny dla niego ze względu na jego miejsce zamieszkania lub ten sąd, do którego ma najlepszy dojazd.

WAŻNE!

Możliwość wyboru sądu właściwego miejscowo przysługuje zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy w zależności od tego, który z nich jest powodem.

Przykład

Piotr. B. zamieszkały w Kielcach był zatrudniony w Spółce X, która miała siedzibę w Warszawie. Świadczył jednak pracę w magazynie w Morawicy. Spółka nie zapłaciła mu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w kwocie 3600 zł. Piotr B. złożył pozew do Sądu Rejonowego w Kielcach, który był właściwy z tego względu, że w jego okręgu Piotr B. wykonywał swoją pracę.


Obowiązkowa właściwość sądu rejonowego

W celu określenia, w którym sądzie powinna toczyć się sprawa, istotne znaczenie ma też właściwość rzeczowa. Określa ona, który sąd powinien rozpoznawać sprawy w pierwszej instancji. Ustawodawca przewidział bowiem, że choć zasadniczo w pierwszej instancji sprawy powinny rozpoznawać sądy rejonowe, to jednak w pewnych kategoriach spraw właściwy jest sąd okręgowy.

Do właściwości sądów okręgowych należą m.in. sprawy o:

  • prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe,
  • sprawy o prawa majątkowe (np. o zapłatę wynagrodzenia), w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 75 tys. zł (art. 17 k.p.c.).

Natomiast wyjątkiem od ww. zasady jest art. 461 § 11 k.p.c., w myśl którego do właściwości sądów rejonowych, bez względu na wartość przedmiotu sporu, należą sprawy z zakresu prawa pracy o:

  • ustalenie istnienia stosunku pracy,
  • uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy,
  • przywrócenie do pracy i przywrócenie poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia,
  • odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy,
  • karach porządkowych i świadectwie pracy oraz roszczenia z tym związane.

A zatem w tych kategoriach spraw właściwy w pierwszej instancji będzie sąd rejonowy, choćby powód dochodził zapłaty kwoty przewyższającej 75 tys. zł.

Względy celowościowe

Niezależnie od powyższych przepisów sąd właściwy może na zgodny wniosek stron przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, rozpoznającemu sprawy z zakresu prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych, jeżeli przemawiają za tym względy celowościowe. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem sądu przekazującego (art. 461 § 3 k.p.c.). A zatem, jeśli w toku procesu strony dojdą do wspólnego wniosku, że bardziej byłby dla nich dogodny inny sąd niż ten właściwy według ustawy, to mogą złożyć zgodny wniosek o przekazanie sprawy do innego organu. Sąd ocenia wówczas, czy taki wniosek jest uzasadniony i w razie jego uwzględnienia przekazuje sprawę do innego sądu.

Przykład

Adam Z. zamieszkały w Krakowie był zatrudniony przez Spółdzielnię mającą siedzibę w Lublinie, która w Krakowie miała swoją filię. Ponieważ pracodawca nie wypłacił mu dodatku za pracę w nocy, Adam Z. złożył pozew o zapłatę do sądu w Krakowie. W toku procesu strony uznały jednak, że bardziej dogodny byłby dla nich sąd w Sandomierzu i złożyły wniosek o przekazanie sprawy do tego sądu. W uzasadnieniu wniosku strony wskazały, że w Sandomierzu zamieszkuje większość świadków, których należałoby wezwać na rozprawę, a ponadto Adam Z. podjął tam nową pracę. Sąd w Krakowie uwzględnił ten wniosek i wydał postanowienie o przekazaniu sprawy ze względów celowościowych do sądu w Sandomierzu.


Umowa o właściwość sądu

Właściwość miejscowa sądu wynika zasadniczo z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jednak w oznaczonym zakresie może być ona ustanowiona także przez strony umowy. Następuje to przez zawarcie w treści umowy stosownej klauzuli.

Reklama

Umowa taka ma niebagatelne znaczenie praktyczne, gdyż na jej podstawie strony mogą określić, który sąd będzie właściwy do rozstrzygania mogącego powstać między nimi sporu, co zwłaszcza przy znacznych odległościach między stronami ma istotny wpływ na koszty ewentualnego postępowania sądowego.

Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest właściwy miejscowo, sporu już wynikłego lub sporów mogących wyniknąć w przyszłości z oznaczonego stosunku prawnego (art. 46 § 1 k.p.c.). Taka umowa o właściwość sądu pod rygorem nieważności musi być zawarta w formie pisemnej. Jednak dla jej skuteczności nie jest konieczne, aby była ona sporządzona w odrębnym dokumencie zawierającym tylko tę umowę. Wystarczające jest zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w treści samej umowy zawierającej dany stosunek prawny (np. umowy o pracę czy umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej), co jest rozwiązaniem zdecydowanie prostszym i zazwyczaj stosowanym w praktyce.

Klauzula oznaczająca właściwość sądu ma zwykle treść zbliżoną do następującej: „Wszelkie spory mogące wyniknąć z niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd w... (tutaj nazwa miejscowości, którą wybrały strony)”.

Przykład

Spółka X mająca siedzibę w Koszalinie zawarła umowę o pracę z Janem K., który miał miejsce zamieszkania w Krakowie. W treści umowy strony zawarły klauzulę, na mocy której przewidziały, że wszelkie spory, jakie mogą wyniknąć z tej umowy, będzie rozstrzygał sąd w Warszawie, gdzie Spółka X miała swoje przedstawicielstwo, a Jan K. często przebywał w sprawach służbowych.

Należy zauważyć, że sąd nie bada z urzędu tej niewłaściwości przed doręczeniem pozwu. Niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko wtedy, gdy wpłynie do niego zarzut pozwanego zgłoszony i należycie uzasadniony jeszcze przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Podstawa prawna:

  • art. 17, 46, 461 § 1 i 3 Kodeksu postępowania cywilnego.
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?