Punkt biblioteczny w sklepie a zakaz handlu - jest ważne postanowienie SN

Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 22 lutego 2024 r., III KK 593/23 - punkt biblioteczny w sklepie, kara 2.000 zł

Sprawa, która toczyła się w ostatnim czasie przez SN dotyczyła P. T. ukaranego za czyny z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz niektóre inne dni (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 158, dalej jako: ustawa) w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy i art. 3 zn. 1 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465, dalej jako: KP). W sprawie P.T. kazano na karę grzywny w wysokości 2.000 zł. O co zatem chodziło?

W dniu 30 października 2022 roku, a więc w tzw. niedzielę niehandlową, trzy placówki Spółki [XXX] Sp. z o.o. w R. , której członkiem zarządu jest P. T. , były czynne, a ukarany - dokonując czynności z zakresu prawa pracy za pracodawcę - powierzył wykonywanie czynności związanych z handlem w lokalach D. i L. zatrudnionym tam pracownikom.

Przepis art. 5 ustawy wskazuje, że w niedziele i święta w placówkach handlowych:
1) handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,
2) powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem
- są zakazane.

Generalna zasada jest taka, że: ko, wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele lub święta, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu, podlega karze grzywny w wysokości od 1000 do 100 000 zł. Sąd ukarał P.T. karą 2.000 zł więc zdecydowanie mieści się to w dolnej granicy. 

Skarga kasacyjna RPO oddalona przez SN

W sprawie została wniesiona kasacja przez Rzecznika Praw Obywatelskich, od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Przeworsku z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II W 64/23. RPO zaskarżył w całości ww. wyrok na korzyść ukaranego. Co zarzucał RPO? RPO wskazał w swojej skardze: „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. 93 § 2 KPW, poprzez wydanie w stosunku do ukaranego P. T. wyroku nakazowego w sytuacji, gdy okoliczności czynu i wina skazanego budzą wątpliwości, co winno skutkować skierowaniem sprawy przez Sąd meriti do rozpoznania na rozprawie celem ich wyjaśnienia”. Niemniej jednak Sąd Najwyższy postanowił oddalić kasację RPO, jako oczywiście bezzasadną. 

Umowa partnerska - sieć czytelnicza w sklepie

Zakaz handlu określony w art. 5 ustawy nie obowiązuje w przypadku prowadzenia w placówkach handlowych dodatkowej działalności. Według RPO z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że we wszystkich lokalach Spółki [XXX] Sp. z o.o. w R. , prowadzona była działalność w zakresie kultury, a mianowicie działalność biblioteczno-czytelnicza w postaci Punktu Książki. W tym celu ukarany działając w imieniu i na rzecz spółki prowadzącej działalność handlową podpisał umowę partnerską w zakresie organizacji sieci czytelniczej.

SN zarzuca RPO niewłaściwą interpretację przepisów dot. zakazu handlu i wyłączeń - samo umieszczenie regałów z książkami w sklepie nie daje podstaw do handlu

Jak podkreśla SN: 

"Dostrzec jednak trzeba, że skarżący, powołując się na treść art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy i uzasadniając zarzut kasacji, modyfikuje w istocie treść wskazanego przepisu wprowadzającego wyjątek od zakazu handlu w niedziele. Nie ma w nim bowiem mowy o prowadzeniu „obok” działalności handlowej „również” działalności w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, ani „dodatkowej działalności” w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Wskazany przepis brzmi następująco: „Zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje (…) w placówkach handlowych w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku”. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skorzystać z tego wyjątku może jedynie placówka handlowa, która mieści się w zakładzie prowadzącym taką działalność, a nie odwrotnie. Tymczasem już z samej treści kasacji wynika, że to w lokalach Spółki [XXX] Sp. z o.o. w R. , tj. sklepach D. i L. prowadzona była działalność biblioteczno-czytelnicza w postaci Punktu Książki. Nie sposób również uznać, że umieszczenie w lokalach D. i L. punktów książki (w postaci regałów z książkami) czyni z tych lokali wchodzących w skład spółki [XXX] Sp. z o.o. w R. „zakład prowadzący działalność w zakresie kultury”.