Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracy w nadgodzinach nie można planować

Andrzej Marek
Andrzej Marek
Pracodawca nie może stale zlecać pracownikom pracy w godzinach nadliczbowych. Stanowi to naruszenie przepisów o czasie pracy, naraża go na odpowiedzialność za wykroczenie i karę grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł.

Praca w godzinach nadliczbowych dopuszczalna jest wyłącznie w następujących przypadkach:
- konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
- szczególnych potrzeb pracodawcy.

W zakresie pierwszej grupy przypadków uzasadniających pracę w nadgodzinach należy wymienić takie zdarzenia, jak: powódź, trzęsienie ziemi, pożar, katastrofy (budowlane, drogowe, lotnicze, morskie). Są to zatem sytuacje wyjątkowe i nieprzewidywalne.

Natomiast pojęcie szczególne potrzeby pracodawcy nie obejmuje wykonywania zadań normalnych, planowanych. Szczególne potrzeby mogą na przykład wynikać ze znacznej okresowej absencji chorobowej pracowników, konieczności pilnego (terminowego) wykonania prac kończących dane zadanie (etap robót budowlanych).

Wystarczy akceptacja
Praca w godzinach nadliczbowych może być wykonywana nie tylko na wyraźne polecenie pracodawcy (wydane zarówno w formie pisemnej, jak i ustnej), ale także polecenie, z którego wynika choćby dorozumiana wola pracodawcy. W szczególności wystarczy milcząca akceptacja pracodawcy wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych przez pracownika (por. wyrok z 14 maja 1998 r., I PKN 122/98, OSNP 1999/10/343).

Warunkiem przyjęcia dorozumianej zgody pracodawcy na pracę w godzinach nadliczbowych jest świadomość pracodawcy, że pracownik wykonuje taką pracę. Natomiast praca świadczona po godzinach na zasadzie dobrowolności nie jest pracą w godzinach nadliczbowych (wyrok SN z 23 stycznia 1998 r., I PKN 239/97, OSNAP 1999/1/7).

Bez wiedzy pracodawcy
W orzecznictwie wskazano, iż praca w godzinach nadliczbowych możliwa jest nie tylko bez wyraźnego polecenia pracodawcy, ale nawet bez jego wiedzy. Może się tak zdarzyć w sytuacji, w której konieczność świadczenia takiej pracy wynika z obiektywnych warunków pracy, niepozwalających pracownikowi na wykonywanie zleconych mu zadań w obowiązującej go normie czasu pracy (por. wyrok SN z 3 października 1978 r., I PRN 91/78, niepubl.).

Obowiązek pracownika
Praca w godzinach nadliczbowych stanowi obowiązek pracownika. Stosownie bowiem do art. 100 par. 1 k.p. pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

W myśl wyroku Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r. (I PRN 68/87, OSNC 1989/10/164) pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika. Nie uzasadnia to jednak odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy w celu zakończenia usuwania awarii, nawet jeżeli pracownik uważa, że niesłusznie został pozbawiony premii. Premii bowiem może dochodzić w drodze prawnej - w postępowaniu wewnątrzzakładowym lub przed sądem (I PRN 68/87, OSNC 1989/10/164).

Skutki odmowy

Co do zasady odmowa wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych może stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę, a nawet w określonych przypadkach kwalifikować się jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Odmowa uzasadniona

W pewnych sytuacjach odmowę wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych mogą, w moim przekonaniu, usprawiedliwiać wyjątkowe okoliczności dotyczące pracownika, takie jak np. zły stan zdrowia czy szczególnie trudna sytuacja rodzinna pracownika. Takie przypadki należy oceniać w świetle zasad współżycia społecznego i ewentualnego nadużycia prawa przez pracodawcę. Pracownik może także odmówić pracy w godzinach nadliczbowych, jeśli miałaby ona stanowić naruszenie przepisów prawa pracy.

Ważne!
Zlecenie pracy w godzinach nadliczbowych wiąże pracownika nie tylko wówczas, gdy zlecono mu pracę zgodną z umówionym rodzajem, lecz również wtedy, gdy zlecono mu pracę innego rodzaju (wyrok SN z 1 sierpnia 1990 r., I PRN 7/90, niepublikowany).


Jakich pracowników nie można zatrudnić w godzinach nadliczbowych

Przykład:
PRACOWNICA W CIĄŻY BEZ NADGODZIN
Pracownica będąca w drugim miesiącu ciąży otrzymała polecenie pracy w godzinach nadliczbowych ze względu na konieczność zastępowania innej pracownicy. Odmówiła, czego skutkiem było oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu z nią umowy o pracę w trybie natychmiastowym, ze względu na ciężkie naruszenie obowiązków, polegające na niewykonaniu polecenia pracodawcy. Pracownica wniosła odwołanie do sądu pracy. Pracodawca w odpowiedzi na pozew twierdził, że zlecona praca nie należała do ciężkich, a nadto był to początkowy okres ciąży pracownicy. Sąd pracy nie uwzględnił argumentów pracodawcy i wydał wyrok przywracający pracownicę do pracy.


Podstawa prawna:- art. 8, 151, 178, 189, 203, 281 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Reklama
Zaktualizuj swoją wiedzę z naszymi publikacjami i szkoleniami
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Praca zdalna na stałe w Kodeksie pracy. Prezydent podpisał ustawę
    Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę wprowadzającą na stałe pracę zdalną do Kodeksu pracy. Uregulowano także kwestie kontroli trzeźwości pracowników.
    Wynagrodzenie za stałą opiekę nad osobą bliską
    Czy opieka nad bliskim jest płatna? Czy opieka mieści się w zakresie zwykłego obowiązku alimentacyjnego wobec krewnych i tak zwanych zasad współżycia społecznego? Czy opiekun może żądać zwrotu poniesionych kosztów? Być może będą zmiany w przepisach – RPO i Ministerstwo Sprawiedliwości mają swoje propozycje.
    Obowiązki BHP pracodawcy względem niepracowników
    Jakie pracodawca ma obowiązki zw. z BHP względem niepracowników i jakie oni mają obowiązki względem podmiot z którym współpracują? Czy osoby zatrudnione na podstawach cywilnoprawnych (np. umowy zlecenia, o dzieło) mają prawo do zagwarantowania im BHP? Czy do takich umów stosuje się KP?
    Składki na ubezpieczenia opiekunów osób z niepełnosprawnościami – RPO interweniuje
    Kto opłaca składki za opiekunów osób z niepełnosprawnościami, w jakiej wysokości i przez jaki czas? Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) trafiła skarga od opiekunów osób z niepełnosprawnościami co do czasu opłacania za nich składek. Opiekunowie skierowali postulat wydłużenia okresu opłacania składek na cały okres sprawowania opieki a nie przez 20 czy 25 lat.
    Prognozy zatrudnienia o rocznym horyzoncie nieco bardziej optymistyczne niż kwartalne
    Dane ankietowe sugerują osłabienie popytu na pracę, ale prognozy zatrudnienia w perspektywie kwartalnej pozostają relatywnie optymistyczne, a w perspektywie rocznej są bardziej optymistyczne niż w kwartalnej - napisano w najnowszej wersji raportu NBP "Szybki Monitoring".
    Dodatkowy dzień wolny dla krwiodawców martwi ich przełożonych
    Wprowadzony w trakcie pandemii dodatkowy dzień wolny od pracy dla honorowych dawców krwi ma przysługiwać im już na stałe jako zachęta do donacji na rzecz przede wszystkim pacjentów onkologicznych. Zastrzeżenia co do tego pomysłu formułuje jednak środowisko pracodawców - informuje serwis Prawo.pl.
    Emeryci i renciści chętnie sięgają po mLegitymację
    Od stycznia 2023 r. każdy emeryt i rencista może korzystać z elektronicznej wersji swojej legitymacji. Jest ona dostępna w smartfonie dzięki bezpłatnej aplikacji mObywatel. - Już 130 tys. osób pobrało mLegitymację emeryta-rencisty. Najwięcej pobrań było wśród osób w wieku 62–72 lata – poinformowała prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska.
    Informacja do ubezpieczenia wypadkowego (ZUS IWA) do 31 stycznia
    Do 31 stycznia część płatników składek ma czas na złożenie druku ZUS IWA za 2022 rok. Dane z formularza posłużą do ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatnika.
    Dłuższa praca albo bieda
    Wiek emerytalny musi być równy dla obu płci i wyższy niż dziś – uważa większość ekonomistów pisze w poniedziałkowym wydaniu "Rzeczpospolita".
    Umowa zlecenia 2023 - co może się zmienić?

    Wprowadzenie pełnego oskładkowania umów zleceń było dyskutowane od wielu lat. W I kwartale 2023 roku planowane jest wprowadzenie rewolucyjnych zmian dotyczących umów cywilnoprawnych. Co może się zmienić i czy ktoś skorzysta na tych zmianach? Sprawdź.

    Kiedy można zatrudnić dziecko?
    Przy spełnieniu przez pracodawcę pewnych warunków, przepisy prawa pracy dopuszczają zatrudnianie osób niepełnoletnich. Jest to młodzież w wieku 15-18 lat, którą nazywamy pracownikami młodocianymi. Niezależnie od tych zasad, istnieje też możliwość zlecenia pracy dziecku. Kiedy i na jakich zasadach? Wyjaśniamy.
    Zwolnienia grupowe 2023 - co warto wiedzieć
    Czym są zwolnienia grupowe? Jakie mogą być przyczyny zwolnień grupowych? Czy pracownikowi należy się odprawa przy zwolnieniach grupowych? Czy trzeba dokonywać konsultacji i zawierać porozumienie ze związkami przy zwolnieniach grupowych?
    Technologiczna dyskryminacja seniorów przez ZUS?
    Do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) wpłynęła skarga od seniorki (60+), która poskarżyła się na postępującą technologię i informatyzację w ZUS. Od 1 stycznia 2023 r. wszyscy płatnicy są bowiem zobowiązani do posiadania PUE ZUS. Jednak co jeżeli samozatrudniony senior czy przedsiębiorca senior nie potrafi poradzić sobie z elektronicznym systemem PUE ZUS? Czy pomimo obowiązku posiadania PUE ZUS może nadal tradycyjnie rozliczać składki?
    Nowe świadczenia pieniężne dla rodzin po śmierci mundurowych
    Do jakich świadczeń ma prawo rodzina po śmierci zmarłych funkcjonariuszy czy żołnierzy? Sejm pracuje nad nową ustawą, która rozszerza zakres uprawnień rodzin po zmarłych funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
    Zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych w 2023 r.
    W 2023 r. zmieniają się zasady w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Skorzystają jednak na tym pracodawcy. Jakie będzie dofinansowanie na zatrudnienie niepełnosprawnych w 2023 r. z PFRON?
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.!
    Podwyżka emerytur z KRUS od marca 2023 r.! Czy to koniec w nierówności wysokości świadczeń wypłacanych przez ZUS i KRUS? Niby tak i niby nie. Dlaczego? Ponieważ od marca 2023 r. ulegną podwyżce najniższe emerytury z KRUS, jednak nadal nie będą one w równej wysokość. W związku z tym wielu rolników zastanawiało się w jakiej wysokości będą zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne od świadczeń emerytalno-rentowych w 2023 r. Poniżej najważniejsze informacje.
    Po pierwsze Rodzina 2023 – rządowe wsparcie dla rodzin
    Co jest celem rządowego programu: „Po pierwsze Rodzina”? Do kogo skierowany jest konkurs? Ile rząd wydaje na wsparcie rodzin? Co ma na celu priorytet 1. programu: pod nazwą „Kampanie” oraz priorytet 2 pod nazwą: „Kluby”?
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie
    Ponad 55 proc. Polaków obawia się, że kryzys negatywnie wpłynie na ich zatrudnienie - wynika z badania firmy Randstad. Utraty pracy boi się prawie co trzeci Polak, a globalnie 37 proc. respondentów.
    Personel pokładowy pilnie poszukiwany
    Polskie Linie Lotnicze LOT rekrutują młodszy personel pokładowy. Aby dołączyć do podniebnej elity, trzeba znać angielski w stopniu komunikatywnym, mieć wykształcenie średnie i umieć pracować w grupie. Liczy się też prezencja i nienaganne maniery. Na zakwalifikowanych kandydatów czeka cały świat lotowskiej siatki połączeń.
    Pierwsze czytanie rządowego projektu nowelizacji Kodeksu pracy
    W czwartek w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy– Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Projekt wprowadza do polskiego prawa dwie unijne dyrektywy.
    Przewodniczący PFON pozytywnie o nowelizacji Kodeksu pracy
    Rozwiązania przyjęte w nowelizacji kodeksu pracy, dotyczące pracy zdalnej, wpłyną pozytywnie na aktywność zawodową osób wspierających na co dzień osoby z niepełnosprawnościami - powiedział PAP dr Krzysztof Kurowski, przewodniczący Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami.
    Stawki freelancerów w 2022 r. wzrosły
    W ubiegłym roku stawki tzw. wolnych strzelców najbardziej wzrosły w branżach programowania i architektury, natomiast zmalały w sektorze animacji - wskazano w dot. stawek zleceń freelancerów raporcie Index Useme.
    Urlop na żądanie 2023
    Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w 2023 r.? Jak i kiedy złożyć wniosek o urlop na żądanie? Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu na żądanie? Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego? Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
    10 kroków w prewencji stresu
    Pracodawco! Sprawdź, jakie działania możesz wdrożyć, aby Twoi pracownicy nie byli zestresowani.
    Dobry portal pracowniczy – 5 kluczowych cech
    Na naszych oczach dokonuje się cyfrowa rewolucja procesów w obszarze HR. Nie chodzi jednak tylko o nowe podejście do kwestii zarządzania pracownikami, wciąż w dużej mierze pracującymi zdalnie lub hybrydowo, czy wejście na rynek pokolenia Z. Rewolucji podlegają też czysto „techniczne” procesy – obieg dokumentów, składanie wniosków i raportowanie. A wszystko za sprawą coraz popularniejszych portali pracowniczych.