Czy warto stosować testy psychometryczne w coachingu?

• Rodzaje coachingu
• Ukierunkowanie sesji
• Kontrowersje i zalety
• Dobre praktyki

ODPOWIEDŹ

Testy psychometryczne są narzędziem, które potwierdziło swoją użyteczność w procesach selekcji zawodowej. Ze względu na swój wystandaryzowany charakter zapewniają obiektywną ocenę predyspozycji i kompetencji kandydata do pracy oraz umożliwiają jednocześnie łatwe dokonywanie porównań między kandydatami. Dzięki zastosowaniu testów psychometrycznych, obok takich metod jak wywiady kompetencyjne oraz testy sytuacyjne (na przykład w formie oceny zintegrowanej), możliwe jest rzetelne poznanie potencjału jednostki. Wiedza ta może być użyteczna nie tylko na etapie selekcji zawodowej, lecz także później, w trakcie ustalania ścieżki kariery i planowania procesów rozwojowych. Może więc mieć także znaczenie dla przebiegu procesu coachingu.

Rodzaje coachingu

Coaching może służyć wielu różnym celom. Na przykład coaching umiejętności ukierunkowany jest na wspieranie rozwoju wybranych kompetencji. Z kolei coaching efektywności ma na celu wzrost skuteczności działania w danej roli zawodowej lub podczas realizacji określonych zadań. Inna ważna specjalność coachingu to coaching rozwoju osobistego, który wiąże się z refleksją nad sobą, własnym życiem, dotychczasowym przebiegiem kariery i planami na przyszłość.

Ukierunkowanie sesji

W przypadku coachingu umiejętności testy psychometryczne mogą dostarczyć cennych informacji o predyspozycjach do doskonalenia się w wybranych obszarach oraz o aktualnym poziomie określonych kompetencji. Ich zastosowanie umożliwia więc dokonanie analizy potrzeb rozwojowych. Informacje zwrotne z sesji testowej służą w tym przypadku do odpowiedniego ukierunkowania procesu doskonalenia wybranych umiejętności. Przykładowo, jeśli z analizy wyników testów wynika, że poziom wymaganych umiejętności jest u danej osoby wysoki, to brak wystarczającej efektywności działania możemy powiązać z jakimiś innymi czynnikami niż deficyt kompetencji. Mogą to być na przykład czynniki związane ze słabą organizacją pracy i zawiłymi procedurami lub dotyczące innych obszarów funkcjonowania psychospołecznego danej osoby. Być może ta osoba posiada wystarczające kompetencje, lecz ma trudności z ich zastosowaniem w sytuacjach presji czasu i wyniku. W takim przypadku coaching umiejętności koncentruje się nie tyle na doskonaleniu określonych umiejętności zawodowych, ile na wspieraniu rozwoju umiejętności osobistych związanych z zarządzaniem stresem, tak aby taka osoba była w stanie efektywnie stosować swoje zawodowe kompetencje w trudnych sytuacjach w pracy.

---

Kontrowersje i zalety

W przypadku coachingu rozwoju osobistego wykorzystanie testów psychometrycznych jest z jednej strony kontrowersyjne, zaś z drugiej - cenne i wskazane. Kontrowersyjne, gdyż tego typu coaching częstokroć utożsamiany jest raczej z kreowaniem siebie, czyli tworzeniem i realizowaniem wizji samego siebie i własnego życia, niż analizowaniem i eliminowaniem wykrytych deficytów w zakresie kompetencji. W tym przypadku ważniejsze niż diagnoza aktualnych możliwości wydaje się precyzowanie wizji samego siebie i własnej aktywności w przyszłości. Punktem ciężkości jest więc nie tyle ocena potencjału, ile śmiałe, precyzyjne i ambitne planowanie oraz rozważanie wielu możliwości autokreacji i samorealizacji. Prawdą jest, że coaching rozwoju osobistego może obyć się w zupełności bez korzystania z narzędzi do oceny predyspozycji i kompetencji, w tym testów psychometrycznych. Jednak warto mieć świadomość, że tworzone są narzędzia psychometryczne, które mogą być wartościowym dopełnieniem sesji coachingu rozwoju osobistego. Tego typu testy pomagają oszacować mocne strony charakteru jednostki. Dzięki ich zastosowaniu można rzetelnie zidentyfikować cechy, które mogą jej pomóc urzeczywistnić tworzoną przez siebie wizję własnego rozwoju. Dzięki nim można także ukierunkować sesję coachingu rozwoju osobistego. Jednym z celów takiego coachingu może bowiem być rozpoznanie własnych atutów i zastanowienie się, w jaki sposób je spożytkować, by lepiej odgrywać aktualną rolę zawodową lub przygotować się do odpowiedniego pełnienia nowej funkcji, związanej na przykład z oczekiwanym awansem. Nie bez znaczenia jest także fakt, że analiza profilu własnych mocnych stron należy do bardzo przyjemnych doświadczeń. Podczas sesji informacji zwrotnych mowa jest bowiem tylko o posiadanych zaletach, zdolnościach i kompetencjach. Dla wielu osób może to być odświeżające doświadczenie, które dodaje pewności siebie i motywuje do dalszej efektywnej pracy.

Dobre praktyki

W coachingu jest miejsce na analizę predyspozycji, kompetencji i mocnych stron klienta. Jednym z narzędzi pomocnych w tego typu analizie są testy psychometryczne. Odpowiedni czas na ich zastosowanie to początek relacji coachingowej. Pomagają wtedy dokonać analizy potrzeb rozwojowych klienta, a także zdobyć informacje pomocne w optymalnym kształtowaniu nowych kompetencji lub tworzeniu i precyzowaniu wizji dalszego rozwoju. Stosując testy psychometryczne, warto jednak pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Przede wszystkim należy stosować testy o zweryfikowanych wskaźnikach dobroci pomiaru, a więc testy rzetelne i trafne. Tylko takie testy są w stanie dostarczyć wartościowych informacji o potencjale klienta. Należy unikać „wyrobów testopodobnych”, których właściwości psychometryczne nie zostały zweryfikowane w toku tzw. badań walidacyjnych. Ponadto należy pamiętać o tym, aby badanie testowe przeprowadzać zgodnie ze standardową instrukcją. Bowiem tylko wtedy mamy pewność, że mierzymy to, do czego dany test został skonstruowany. Inną ważną kwestią w badaniu testowym jest sesja informacji zwrotnych. Powinna ona być dyskusją między coachem-diagnostą i klientem. Informacje zwrotne powinny być nie tyle podawane do wiadomości klienta, ile dyskutowana razem z nim. Warto pamiętać, że wyniki testów nie są wyrocznią i że powinny być odnoszone do konkretnych przykładów zachowań klienta w pracy. Tym samym ostateczny głos w sesji informacji zwrotnych należy do klienta. On określa przydatność pozyskanych danych w odniesieniu do własnych doświadczeń i zamierzeń.