Zdrowie psychiczne i empatia w pracy

• Zdrowie psychiczne i empatia w pracy
• Przeciążenie pracą i stres
• Bezpieczne psychologicznie miejsce pracy
• Empatia w miejscu pracy 
• Jakiego miejsca pracy oczekują pracownicy?

Zdrowie psychiczne i empatia w pracy

Badanie „Bliżej Siebie – zdrowie psychiczne i empatia w pracy” powstało z inicjatywy organizatora kampanii „Bliżej Siebie”, Grupy ArteMis. Zostało zrealizowane na przełomie kwietnia i maja 2023 r. na ogólnopolskiej próbie ponad 1500 osób, wśród których wyróżniono dwie grupy:

• Pracowników
• Pracodawców.

Jego celem było rozpoznanie problemów i potrzeb w zakresie zdrowia psychicznego i empatii w środowisku pracy.

Przeciążenie pracą i stres

W trosce o dobrostan psychiczny kluczowa jest samoświadomość, czyli rozumienie własnych stanów emocjonalnych i kryjących się za nimi potrzeb. Z przeprowadzonego badania wynika, że 41% pracowników i 31% pracodawców czuje się przeciążonymi emocjonalnie, a stres jest zawodową codziennością dla 37% Pracowników i 38% Pracodawców. Zaledwie 2% respondentów w obu badanych grupach nigdy nie odczuwa stresu, będąc w pracy.

Zarówno Pracownicy, jak i Pracodawcy za główne trudności psychologiczne dostrzegane u współpracowników uważają̨: wypalenie zawodowe (według 50% Pracowników i 38% Pracodawców) oraz wyczerpanie psychiczne (według 44% Pracowników i 45% Pracodawców). 

86% pracowników i 73% pracodawców zgadza się ze stwierdzeniem, że „praca ma duży wpływ na zdrowie psychiczne Pracowników”, a wśród czynników, które sprzyjają postawaniu i rozwojowi problemów natury psychicznej i emocjonalnej w pracy wymieniane są „presja czasu i tempo pracy (według 45% Pracowników i 35% Pracodawców) oraz „nadmierny stres”. 

Jednocześnie dostrzegany jest także odwrotny wpływ – według 81% pracowników i 70% pracodawców „zdrowie psychiczne ma wpływ na nieobecność Pracownika w pracy”. 

Bezpieczne psychologicznie miejsce pracy

W kampanii „Bliżej Siebie” dużo mówi się o tym, jak ważne jest, aby tworzyć bezpieczne psychologicznie miejsca pracy, a więc takie, gdzie można otwarcie i bez obaw o wyśmianie czy ukaranie mówić o samopoczuciu, wyrażać swoje zdanie, kwestionować, przyznawać się do błędu, dzielić się pomysłami.

Zdaniem respondentów kluczowe czynniki sprzyjające budowaniu bezpiecznego psychologicznie miejsca pracy to empatyczna postawa liderów i przełożonych, a także możliwość otwartego wyrażania swojego zdania, również krytycznego, na temat warunków pracy. 

76% pracowników i 70% pracodawców jest zdania, że firmy powinny tworzyć środowisko pracy, w którym Pracownik nie boi się otwarcie rozmawiać o swoim zdrowiu psychicznym. 

Jednocześnie warto zaznaczyć, że 41% Pracowników boi się powiedzieć otwarcie o pogorszeniu swojej kondycji psychicznej. 1/4 Pracowników uważa, że w ich miejscu pracy osoby z problemami natury psychicznej są stygmatyzowane (26%) i odsuwane od zespołu (24%), a 66% pracowników jest zdania, że kondycja psychiczna pracowników jest marginalizowana przez pracodawcę.

Empatia w miejscu pracy 

Istotnym zagadnieniem, jakie adresuje kampania „Bliżej Siebie” jest empatia w miejscu pracy, a więc uważność na drugiego człowieka, na jego samopoczucie, emocje i kryjące się pod nimi potrzeby. 

Cieszy zatem, że większość badanych w obu grupach zgadza się z tym, że empatia jest potrzebna w miejscu pracy (według 84% Pracowników i 71% Pracodawców) oraz widzi w miejscu pracy przestrzeń na: „uważność na ludzi” (według 63% Pracowników i 55% Pracodawców) i „bycie empatycznym” (odpowiednio: 62% i 63%).

Niepokoi jednak, że ogólny poziom empatii w swoim miejscu pracy jako „dobry” lub „bardzo dobry” zadeklarowało tylko 36% Pracowników (56% Pracodawców), a 43% Pracowników nigdy nie było zapytanych przez przełożonego o samopoczucie. Regularnie takie pytanie słyszy zaledwie 24% z Pracowników. 

Tymczasem to właśnie „uważne słuchanie Pracowników” wskazywane jest jako główna kompetencja dobrego przełożonego/lidera i zdecydowana większość Pracowników i Pracodawców jest zdania, że „manager/bezpośredni przełożony powinien interesować się kondycją psychiczną Pracowników” (odpowiednio 74% i 66%).

Obecnie empatia jest uważana za jedną z kluczowych kompetencji przywódczych, niezbędną do osiągnięcia sukcesu w zarządzaniu. Dlatego tak ważne jest, aby wprowadzać ją do firm i aby normą stało się empatyczne przywództwo, w ramach którego lider traktuje Pracownika przede wszystkim jako człowieka, z jego problemami, emocjami i potrzebami – mówi Agata Swornowska-Kurto, Prezes Zarządu Grupy ArteMis, pomysłodawcy i organizatora kampanii „Bliżej Siebie”. To ważne, tym bardziej, że ponad połowa Pracowników uznaje, że empatyczna postawa liderów i przełożonych jest kluczowa dla budowy bezpiecznego psychologicznie środowiska pracy – dodaje. 

Jakiego miejsca pracy oczekują pracownicy?

76% Pracowników uważa, że firmy powinny wprowadzać programy wspierające kondycję psychiczną pracowników, a 73% uważa, że powinny zapewniać dostęp do psychologa. To właśnie świadczenie zdrowotne w postaci konsultacji z psychoterapeutami i psychologami wskazuje najwięcej osób jako działanie wspierające zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie Pracowników. 

Jednocześnie warto podkreślić, że ¼ pracowników (24%) i 30% pracodawców zgadza się ze stwierdzeniem mówiącym, że „zdrowie psychiczne to osobista sprawa każdego pracownika i firmie nic do tego”. 

Ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna „Bliżej Siebie”, której pomysłodawcą i organizatorem jest Grupa Artemis, zachęca do tego, żeby być bliżej swoich współpracowników, by lepiej rozumieć ich zachowania i potrzeby, ale także żeby być bliżej samego siebie. Raport z prezentacją pełnych wyników oraz komentarzami ekspertów można pobrać bezpłatnie na stronie kampanii: blizejsiebie.info/raport

Źródło: Grupa Artemis