Dodatek stażowy: Czy pracownikowi przysługuje wyrównanie za udokumentowany staż pracy?

• Nabycie prawa do wyższego dodatku stażowego
• Zaświadczenie ZUS: Kto może złożyć wniosek?

Nabycie prawa do wyższego dodatku stażowego

Regionalna Izba Obrachunkowa w Lublinie odpowiedziała na pytanie zastępczyni prezydenta Chełma dotyczące zasad naliczania dodatku stażowego. Chodziło o nabycie praw do zwiększonego świadczenia po udokumentowaniu dłuższego stażu pracy na mocy nowych przepisów Kodeksu pracy. W tym konkretnym przypadku pracownik miał 10 lat stażu podstawowego naliczonego na starych zasadach i 6 lat stażu nowo udokumentowanego.

„Wyższy dodatek powinien być wypłacany z uwzględnieniem daty 1 stycznia 2026 roku jako momentu uzyskania uprawnienia z mocy prawa” – wskazał prezes RIO w Lublinie Piotr Prystupa.

Jak zaznaczono w wyjaśnieniach, pragmatyki służbowe wskazują, że wypłata wyższego dodatku następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po nabyciu prawa, jednak w tym specyficznym przypadku nabycie prawa następuje w pierwszym dniu miesiąca kalendarzowego, czyli 1 stycznia.

„W ocenie tutejszej Izby uprawnienia te przysługują od dnia nabycia prawa, ale nie wcześniej niż od daty wejścia w życie ustawy” – podkreślono.

W wyjaśnieniach przypomniano również, że przepisy szczególne dotyczące pracowników samorządowych mają pierwszeństwo przed ogólnymi regulacjami Kodeksu pracy, „co nakazuje rzetelne przeliczenie stażu i niezwłoczne dostosowanie wysokości wypłat do stanu faktycznego potwierdzonego dokumentacją z ZUS”.

„Nowelizacja nie nakłada obowiązku wypłaty wyrównań za lata poprzedzające rok 2026. Przykładowo, jeśli pracownik osiągnąłby 20-letni staż w 2024 roku dzięki nowym przepisom, nie przysługują mu odsetki ani wyrównanie za ten okres. Niemniej jednak, prawo do samej nagrody jubileuszowej za 20 lat (lub inny stopień) nie przepada, a jedynie dopiero od daty 1 stycznia 2026 r., może zostać zrealizowane” – wskazano.

RIO przychyliła się również do stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz doktryny prawniczej, potwierdzającego, że 1 stycznia 2026 roku jest nowym, ustawowym terminem nabycia prawa do świadczeń dla osób, które staż wymagany osiągnęły wcześniej, ale na podstawie okresów dotychczas niewliczanych.

„W ocenie tutejszej Izby przeciwne stanowisko mogłoby narazić pracodawcę na zarzut naruszenia praw pracowniczych oraz obowiązków wynikających z ustawy o pracownikach samorządowych i znowelizowanego Kodeksu pracy” – wyjaśniono.

Zaświadczenie ZUS: Kto może złożyć wniosek?

Zgodnie z wytycznymi ZUS, wniosek o zaświadczenie dotyczące wliczania dodatkowych okresów do stażu pracy mogą składać osoby, które:

• prowadziły pozarolniczą działalność i opłacały z tego tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe;
• współpracowały z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność i płatnik składek opłacał z tego tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe;
• współpracowały z osobą podejmującą działalność gospodarczą, która nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu przez pierwsze sześć miesięcy (tzw. ulga na start) i płatnik składek opłacał z tego tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe;
• były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby podejmujące działalność gospodarczą, która nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu przez pierwsze sześć miesięcy (tzw. ulga na start);
• były zgłoszone do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jako:

- osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy agencyjnej,

- osoba współpracująca z osobą wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy agencyjnej,

- członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej albo spółdzielni kółek rolniczych,

- osoba sprawującą osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie zawieszenia działalności lub jako osoba współpracująca sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem.

Według nowych przepisów pracownicy mają 24 miesiące na dostarczenie pracodawcy dokumentów potwierdzających nowe okresy stażu pracy. W przypadku pracowników samorządowych czas na złożenie dokumentów liczony jest od 1 stycznia 2026 roku.