Kategorie

Ubezpieczenia społeczne cudzoziemca pracującego w Polsce

Piotr Kostrzewa
Ubezpieczeniom społecznym w Polsce nie podlegają cudzoziemcy, których pobyt w naszym kraju nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych.

Polska jako państwo członkowskie UE objęta jest mechanizmem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE/EOG oraz Szwajcarii. W relacjach z innymi państwami członkowskimi UE przedmiotowa koordynacja jest regulowana przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast w relacjach z państwami członkowskim EOG, które nie należą do UE (tj. Norwegią, Islandią i Liechtensteinem), oraz Szwajcarią koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Obydwa wyżej wymienione rozporządzenia oparte są na zasadzie jednego ustawodawstwa, zgodnie z którą obywatel państwa członkowskiego UE/EOG bądź Szwajcarii, przemieszczając się na terytorium tych państw, podlega tylko jednemu ustawodawstwu z zakresu zabezpieczenia społecznego.

Jak określić miejsce pracy pracownika mobilnego >>

Miejsce wykonywania pracy

Reklama

W przypadku pracy najemnej (np. na podstawie umowy o pracę, umowy-zlecenia itd.) kryterium ustalenia właściwego ustawodawstwa z zakresu zabezpieczenia społecznego jest miejsce jej wykonywania. Oznacza to, że co do zasady obywatel innego państwa członkowskiego UE/EOG lub Szwajcarii podejmujący pracę najemną na terytorium Polski podlega polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego, a co za tym idzie, warunki, na jakich podlega on ubezpieczeniom społecznym, ustala się na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Od tej zasady ww. przepisy przewidują wyjątki. Dotyczą one w szczególności pracowników delegowanych, a więc takich osób, które tylko przejściowo wykonują pracę najemną na terytorium innego państwa członkowskiego UE/EOG lub Szwajcarii. Takie osoby po spełnieniu określonych warunków i uzyskaniu potwierdzającego ten fakt zaświadczenia na formularzu A1 albo E 101, wystawionego przez państwo wysyłające, nadal mogą podlegać jego ustawodawstwu z zakresu zabezpieczenia społecznego. Jeżeli więc cudzoziemiec przejściowo wykonujący pracę najemną w Polsce dysponuje zaświadczeniem na formularzu A1 albo E 101 potwierdzającym, że w tym okresie podlega on ustawodawstwu z zakresu zabezpieczenia społecznego innego państwa członkowskiego UE/EOG lub Szwajcarii, nie znajdują do niego zastosowania przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nowe zasady odpowiedzialności za nielegalne zatrudnianie cudzoziemców >>

Umowy o zabezpieczeniu społecznym

Jeżeli chodzi o obywateli innych państw, to do oceny ich sytuacji prawnej w zakresie ubezpieczeń społecznych w Polsce istotne znaczenie ma to, czy Polskę z państwem, którego obywatelem jest ten cudzoziemiec, łączy umowa międzynarodowa o zabezpieczeniu społecznym. Postanowienia takiej umowy mają bowiem pierwszeństwo przed regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Może więc się okazać, że cudzoziemiec mimo wykonywania pracy na terytorium Polski będzie podlegał jednak systemowi zabezpieczenia społecznego państwa, którego jest obywatelem. Polska ma zawarte umowy o zabezpieczeniu społecznym z takimi państwami, jak: Macedonia, Kanada, USA, Korea Płd. i Australia.


Wyłączenie z obowiązku ubezpieczeń w Polsce

W przypadku obywateli tych państw, które nie zawarły z Polską umowy o zabezpieczeniu społecznym, ich sytuację prawną w zakresie ubezpieczeń społecznych z uwagi na podjętą w Polsce pracę będziemy oceniali tylko w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dla ubezpieczeń społecznych kluczowe znaczenie w tym zakresie ma art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym nie podlegają ubezpieczeniom społecznym obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Polski nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że u mowy międzynarodowe stanowią inaczej.

Procedura zatrudniania cudzoziemców >>

Sąd Najwyższy w wyroku z 28 maja 2008 r. (I UK 303/07) stwierdził, że art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez użycie w nim spójnika „i” stanowi koniunkcję (złączenie) dwóch zdań, odnoszących się do niezależnych od siebie dwóch kategorii określonych w nim osób, niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (ci, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego, i ci, którzy są zatrudnieni w wymienionych placówkach niezależnie od charakteru pobytu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej). Powinien być on zatem odczytywany w ten sposób, że nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie po pierwsze – obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i po drugie – obywatele państw obcych, którzy są zatrudnieni w placówkach wymienionych w drugim członie tego przepisu. Trzeba jednak dodać, że ZUS prezentuje inną interpretację art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznając, że wymienione w tym przepisie warunki powinny być spełnione łącznie, tj. dana osoba jest cudzoziemcem, jej pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego oraz jest zatrudniona w obcym przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych.

Czy cudzoziemiec pracujący w Polsce na umowę zlecenia podlega ubezpieczeniom społecznym >>

Cudzoziemcy, którzy nie spełniają warunków określonych w art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wykonując pracę na terytorium Polski, podlegają ubezpieczeniom społecznym na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że cudzoziemiec, który zawrze z polską firmą umowę o pracę czy też umowę-zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w Polsce. Nie dotyczy to przypadków, gdy mimo zawarcia umowy z polską firmą praca jest w rzeczywistości wykonywana poza terytorium Polski.

Podstawa prawna:

  • art. 5 ust. 2, art. 6, 11, 12 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 11, 12, art. 90 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DzUrz UE L 166 z 30.04.2004 r., s. 1),
  • art. 13, 14 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (DzUrz WE L 149 z 5.07.1971 r., s. 2).

Orzecznictwo:

  • wyrok SN w z 28 maja 2008 r. (I UK 303/07, OSNP 2009/17–18/243).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?