Kategorie

Ciężar dowodu w postępowaniu procesowym

Krzysztof Czyżewski
Sąd ocenia dowody według własnego uznania po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu zgromadzonego i przedstawionego przez strony materiału dowodowego.

Podstawową zasadę dowodzenia tzw. zasadę ciężaru dowodu statuuje art. 6 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jeżeli wskazujemy, że pracownik dopuścił się naruszenia regulaminu pracy, musimy to wykazać. Gdy twierdzimy wbrew stanowisku pracownika, że otrzymał on wynagrodzenie w terminie – musimy udowodnić to, np. poleceniem przelewu.

Reklama

Prawo zna jednak sytuacje, kiedy ciężar dowodu jest przeniesiony na drugą stronę. Możliwe jest zatem, że to strona, względem której podnoszone jest roszczenie, musi udowadniać, że jest ono bezzasadne (tak jest np. przy zagadnieniach związanych z naruszeniem dóbr osobistych – art. 24 § 1 k.c.).

Od udowodnienia należy odróżnić uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie zachodzi wtedy, kiedy wskazuje się okoliczności potwierdzające dany fakt bez zachowania szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym. Uprawdopodobnienie jest możliwe, gdy ustawa wyraźnie tak stanowi (np. uprawdopodobnienie braku zawinienia przy niezachowaniu terminu) – art. 243 k.p.c.

Właściwość sądu pracy >>

Domniemania

Wyróżniamy 2 rodzaje domniemań: faktyczne i prawne. Domniemanie faktyczne to wniosek, jaki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (art. 231 k.p.c.). Fakty mające znaczenie dla sprawy, które sąd uzna za objęte domniemaniem faktycznym, nie wymagają dowodzenia.

Z domniemaniem prawnym mamy do czynienia, kiedy ustawa posługuje się zwrotem „domniemywa się” lub podobnym. Co istotne, nie można przeprowadzić dowodu przeciwko domniemaniu prawnemu – art. 234 k.p.c.

Reklama

Nie trzeba udowadniać też okoliczności, które są powszechnie znane lub znane sądowi z urzędu (art. 228 k.p.c.). Należy pamiętać, że znane sądowi z urzędu są okoliczności związane z działaniem sądu jako organu, a nie sędziego. Sąd z urzędu zna fakty dotyczące postępowania, nie zna z urzędu jednak np. specyfiki zatrudnienia w przemyśle włókienniczym, nawet jeśli sędzia kiedyś był tkaczem.

Nie wymagają dowodu także fakty przyznane (art. 229 k.p.c.), tj. fakty podane przez jedną stronę i potwierdzone jako zgodne przez drugą choćby milcząco (art. 230 k.p.c.). Instytucja przyznania ma na celu przyspieszenie postępowania, a także realizację zasady dyspozytywności, to znaczy uzależnienia od stron przebiegu postępowania.


Ocena dowodów przez sąd

Sąd ocenia dowody według własnego przekonania po wszechstronnym zbadaniu zgromadzonego materiału (art. 233 § 1 k.p.c.). Kieruje się tu doświadczeniem życiowym, okolicznościami sprawy itp. Dlatego też nieraz mówimy o dowodach „lepszych” czy „gorszych”. O wiele mocniejszym dowodem będzie przecież zeznanie obciążające pracownika złożone przez jego kolegę z równorzędnego stanowiska niż jego przełożonego, z którym pracownik wcześniej wszedł w konflikt.

Należy podkreślić, że nie wszystkie okoliczności powinny być przedmiotem dowodu. Są nim tylko fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.).

Choć dowodzić można w zasadzie w każdy sposób, Kodeks postępowania cywilnego zawiera szczegółowe regulacje dotyczące niektórych środków dowodowych.

Dokumenty

Ważnym dowodem w procesie są dokumenty. Są to mocne dowody, bowiem w przeciwieństwie do zeznań świadków zazwyczaj są jasne, niezmienne i trwałe. Kodeks dzieli dokumenty na prywatne i urzędowe.

Dokument urzędowy to dokument sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania (art. 244 § 1 k.p.c.). Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co jest w nim stwierdzone. Jeśli zatem dysponujemy dokumentem urzędowym (np. zaświadczeniem o niezaleganiu ze składkami ZUS), to aby udowodnić, że jest inaczej, druga strona musi przeprowadzić dowód.

Dokument prywatny to każdy inny dokument niż dokument urzędowy. Stanowi on nie dowód zaistnienia danego faktu, a jedynie tego, że osoba, która podpisała ów dokument, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.). Jest to zatem pisemne twierdzenie, a nie udowodnienie danej okoliczności.

Zeznania świadków

Kolejnym dowodem opisywanym przez kodeks jest zeznanie świadków. Strona powołująca się na zeznania świadków powinna dokładnie oznaczyć fakty, które mają być stwierdzone tymi zeznaniami. Świadkami nie mogą być osoby niezdolne do postrzegania i komunikowania, osoby objęte tajemnicą służbową, przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane jako strony. Co istotne, w niektórych przypadkach można odmówić zeznań lub odpowiedzi na zadane mu pytanie (art. 261 k.p.c.).

Należy też pamiętać, że strona nigdy nie może zeznawać jako świadek – zeznania stron to odrębny środek dowodowy.

Jeżeli sprawa wymaga zbadania przedmiotu, przeprowadza się oględziny. Z oględzinami może być połączone przesłuchanie świadków. Oględziny mogą (ale nie muszą) odbyć się w obecności biegłych (art. 292 k.p.c.).

Czy pracownica, której umowę o pracę ZUS uznał za pozorną, powinna nadal świadczyć pracę >>

Opinia biegłych

W przypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków co do liczby i wyboru biegłych wzywa biegłego lub biegłych do złożenia opinii (art. 278 § 1 k.p.c.).

Opinia biegłego nie jest zeznaniem. Jest ona wyrażeniem stanowiska na dany temat. Nie może być to stanowisko stanowiące de facto rozstrzygnięcie merytoryczne sporu. Z drugiej zaś strony sędzia powinien powołać biegłego zawsze, kiedy spór dotyczy kwestii wymagającej wiadomości specjalnych. Jeżeli spór dotyczy praw autorskich do utworów skomponowanych przez pracownika, sędzia musi zasięgnąć opinii biegłego, nawet jeśli sam z wykształcenia jest muzykiem.

Przesłuchanie stron i inne środki dowodowe

Do przesłuchania stron dochodzi tylko, kiedy w sprawie pozostają niewyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie do jej rozwiązania (art. 299 k.p.c.).

Inne środki dowodowe to w szczególności dowody z nagrań, z badania krwi, z próbek DNA itp. Kodeks dopuszcza także środki dowodowe inne niż wspomniane w kodeksie (art. 309 k.p.c.).

Dowodzić można na różne sposoby, a postępowanie dowodowe jest nieraz najważniejszym elementem procesu. W procesie dowodzenia najistotniejsze wbrew pozorom nie jest „prawnicze” podejście do danego zagadnienia, a często zdroworozsądkowe przemyślenie – jak daną okoliczność najprościej (i dlatego nieraz najbardziej skutecznie) udowodnić.

Podstawa prawna:

● ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?