Kategorie

Sytuacja pracowników szczególnie chronionych w czasie zwolnień grupowych

Ryszard Sadlik
Ryszard Sadlik
Osoby w wieku przedemerytalnym oraz kobiety w ciąży należą do grupy pracowników, których ochrona w czasie zwolnień grupowych ulega jedynie niewielkiemu ograniczeniu. W takim przypadku pracodawca może zastosować wobec nich jedynie wypowiedzenie zmieniające.

Przepisy Kodeksu pracy oraz ustaw szczególnych przewidujące ochronę zatrudnienia poszczególnych grup pracowników zostają wyłączone lub ograniczone w razie przeprowadzania zwolnień grupowych z przyczyn niedotyczących pracowników. Dokonywane są one na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (zwanej dalej ustawą).

Ograniczenia zastosowania ogólnych zasad ochrony stałości stosunków pracy uzasadnione są potrzebą ułatwienia pracodawcy dokonania zwolnień pracowników lub zmiany ich warunków pracy w sytuacjach, gdy wymagają tego jego potrzeby.

Jakie są skutki niezastosowania przepisów o zwolnieniach grupowych do pracowników zatrudnionych na czas określony >>

Zakres wyłączenia lub ograniczenia norm ochronnych prawa pracy przewiduje art. 5 ustawy. Przepis ten modyfikuje zakres i sposób ochrony poszczególnych grup pracowników. Przy czym modyfikacja ta jest zróżnicowana w stosunku do różnych grup pracowników, których stosunki pracy podlegają szczególnej ochronie.

Wyłączenia przy wypowiadaniu umów

Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia nie stosuje się art. 38 i 41 k.p., a także przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy (art. 5 ust. 1 ustawy). Jednak od tej zasady istnieją poważne wyjątki określone w dalszej części tego przepisu, tj. w art. 5 ust. 2–4. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że w razie niezawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 3, przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i płacy, stosuje się art. 38 k.p. Przepis ten wymaga zawiadomienia zakładowej organizacji związkowej reprezentującej pracownika o zamiarze wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony.

WAŻNE!

Jeśli nie dojdzie do zawarcia porozumienia określającego zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, pracodawca będzie zmuszony także podczas zwolnień grupowych konsultować z zakładową organizacją związkową zamiar złożenia wypowiedzenia umowy o pracę lub wypowiedzenia zmieniającego pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony.


Ponieważ zakres ograniczeń ochrony zatrudnienia poszczególnych grup pracowników jest zróżnicowany, poniżej zostanie przedstawiony podział tych pracowników na 3 grupy w zależności od tego, w jakim stopniu regulacje ustawy ograniczają zakres ochrony tych pracowników.

Tylko wypowiedzenie zmieniające

Do pierwszej grupy pracowników, których ochrona ulega jedynie niewielkiemu ograniczeniu, należą pracownicy, wobec których pracodawca w czasie zwolnienia grupowego może zastosować tylko wypowiedzenie zmieniające. Chodzi tu o pracowników będących:

  • w wieku przedemerytalnym,
  • ojcami w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego,
  • członkami rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego,
  • członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej,
  • członkami zakładowej organizacji związkowej, upoważnionymi do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
  • członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej,
  • członkami specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek,
  • społecznymi inspektorami pracy,
  • osobami powołanymi do odbycia czynnej służby wojskowej, służby zastępczej, zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego,
  • członkami rady pracowników oraz
  • pracownicami – kobietami w ciąży i na urlopie macierzyńskim.

Czy można zwolnić w danej grupie zawodowej pracowników w ramach zwolnień grupowych i zatrudnić nowych pracowników w innej grupie zawodowej >>

Szczególna ochrona stosunku pracy tych pracowników polega na tym, że pracodawca nie może z nimi rozwiązać umowy o pracę w czasie trwania okresu ochronnego. Ochrona ta zostaje zachowana także w czasie zwolnienia grupowego. Wprowadzono jedynie możliwość wypowiedzenia im warunków pracy lub płacy. Pracodawca może za pomocą wypowiedzenia zmieniającego przekształcić ich warunki pracy, np. przez zaproponowanie innego stanowiska czy wynagrodzenia. Jednak w razie wypowiedzenia tym pracownikom warunków pracy lub płacy, które spowoduje obniżenie ich wynagrodzenia, przysługuje im dodatek wyrównawczy do końca okresu, w którym korzystaliby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy.


Bez dodatków wyrównawczych

Wobec drugiej grupy pracowników chronionych pracodawca może zastosować wypowiedzenie zmieniające, ale już bez konieczności wypłaty im dodatków wyrównawczych. Możliwe jest także zastosowanie wobec nich wypowiedzenia umowy o pracę, jednak jest to uzależnione od zaistnienia warunków określonych w art. 5 ust. 3 i 4 ustawy. Chodzi tu o pracowników korzystających z urlopu lub nieobecnych w pracy z innych usprawiedliwionych przyczyn (np. z powodu choroby). Wobec tych pracowników pracodawca może zastosować wypowiedzenie zmieniające, lecz w razie obniżenia ich wynagrodzenia w wyniku ww. wypowiedzenia nie mają oni prawa do dodatków wyrównawczych.

Pracodawca może także wypowiedzieć tym pracownikom umowy o pracę. Jest to jednak dopuszczalne tylko w przypadku urlopu trwającego przynajmniej 3 miesiące oraz w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy (np. z tytułu choroby).

Jeśli chodzi o urlop, to przyjmuje się tu wszelkie urlopy pracownicze, a więc zarówno wypoczynkowe, jak i bezpłatne czy wychowawcze, z wyjątkiem urlopu macierzyńskiego. Natomiast w przypadku innej nieobecności pracownika pracodawca może ww. pracownikom wypowiedzieć umowę o pracę tylko wtedy, gdy ta nieobecność trwa dłużej niż okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Wypowiedzenia w trakcie procedury przygotowawczej do zwolnień grupowych >>

Wypowiedzenie umowy bez ograniczeń

Natomiast do trzeciej grupy pracowników należą ci, którym pracodawca może w ramach zwolnień grupowych wypowiedzieć umowę o pracę bez żadnych ograniczeń. Dotyczy to np. pracowników będących radnymi gmin, posłami, senatorami czy będących członkami rady naukowej w jednostce badawczo-rozwojowej oraz innych, którzy nie zostali wymienieni w art. 5 ust. 5 ustawy. Wynika to z art. 5 ust. 1 ustawy, który generalnie wyłącza stosowanie przepisów odrębnych dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, poza wyjątkami wskazanymi w dalszej części tego przepisu.

Podstawa prawna:

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.