Kategorie

Godziny nadliczbowe

Godziny nadliczbowe – to godziny, w których wykonywana jest praca, przekraczające normy czasu pracy ustalone zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. W odniesieniu do godzin nadliczbowych używa się terminu: praca w godzinach nadliczbowych.

Praca w godzinach nadliczbowych to praca wykonywana ponad:

  • obowiązujące pracownika normy czasu pracy (problematyka pracy w godzinach nadliczbowych regulowana jest w art. 151 k.p. Ponieważ przepis ten wyraźnie stanowi, że jest to praca ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, należy przyjąć, że dotyczy to zarówno norm ustalonych w Kodeksie pracy (określa podstawowe normy czasu pracy), jak i w innych aktach prawnych, układach zbiorowych, regulaminach pracy czy w indywidualnej umowie o pracę),
  • przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, który wynika z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy (przedłużony dobowy wymiar czasu pracy zachodzi w systemach: równoważnego czasu pracy, pracy w ruchu ciągłym, skróconego tygodnia pracy i pracy weekendowej. Przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy to prawnie przewidziana możliwość wprowadzenia rozkładu czasu pracy przewidującego wymiar czasu pracy przekraczający podstawową normę czasu pracy. W zależności od systemu czasu pracy różna jest maksymalna granica przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy. Oznacza to, że praca w ramach danego, przedłużonego systemu czasu pracy nie będzie pracą w godzinach nadliczbowych, a dopiero przekroczenie jej dobowego wymiaru).
Reklama

Aby można było mówić o pracy w godzinach nadliczbowych, praca musi być w tym czasie faktycznie wykonywana. Pozostawanie pracownika w dyspozycji pracodawcy i gotowości do świadczenia pracy w czasie przekraczającym obowiązujące pracownika normy czasu pracy, np. pełnienie dyżuru, nie będzie pracą w godzinach nadliczbowych, jeżeli w tym czasie pracownik nie świadczył pracy.

Postępowaniem niezgodnym z prawem mającym na celu obejście przepisów prawa pracy o godzinach nadliczbowych będzie świadczenie tej samej rodzajowo pracy, która została określana w umowie o pracę, na podstawie drugiej umowy o pracę lub jednej z umów cywilnoprawnych.

Praca w godzinach nadliczbowych może być świadczona tylko w ściśle określonych przepisami Kodeksu pracy sytuacjach:

  • gdy zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii (przy czym przepisy nie wprowadzają limitu liczby godzin nadliczbowych w przypadku zaistnienia takich sytuacji, praca kontynuowana jest aż do osiągnięcia zamierzonego skutku) oraz
  • w razie wystąpienia szczególnych potrzeb pracodawcy (jest limitowana w skali roku do 150 godzin, a w szczególnych przypadkach, wynikających z układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy lub umowy o pracę – maksymalnie do 416 godzin, tj.: (48 godzin – 40 godzin) x x 52 tygodnie. Wyjątkową regulacją w tym zakresie jest ustalenie liczby godzin nadliczbowych w odniesieniu do kierowców – liczba godzin nadliczbowych nie może przekroczyć 260 godzin). Również przepisy pozakodeksowe mogą przewidywać szczególną regulację w tym zakresie. Ustawa z 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców (DzU nr 125, poz. 1035) dopuszcza możliwość takiego ustalenia indywidualnego rozkładu czasu pracy, który będzie przewidywać różne godziny rozpoczynania i kończenia pracy – w takim przypadku ponowne wykonywanie pracy przez pracownika w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych. Regulacja ta nie może jednak naruszać prawa pracownika do odpoczynku.

Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych ponad przewidziany prawem limit godzin nadliczbowych jest wykroczeniem przeciwko prawom pracowniczym zagrożonym karą grzywny.

Wobec pewnych grup pracowników przepisy przewidują dodatkowe ograniczenia pracy w godzinach nadliczbowych:

  • ograniczenia bezwzględne – np. wobec: pracownic w ciąży, pracowników młodocianych, pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia,
  • ograniczenia względne, tj. uzależnione od zgody pracownika – dotyczą kobiet i mężczyzn opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia.
Reklama

Pracownik co do zasady jest obowiązany wykonywać pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli polecenie pracodawcy nie jest sprzeczne z przepisami prawa pracy (np. gdy zostało wydane wobec pracownika, w stosunku do którego istnieje bezwzględny zakaz zatrudniania go w godzinach nadliczbowych), umową o pracę lub zasadami współżycia społecznego. Polecenie może być wydane w jakikolwiek sposób przez każde zachowanie się pracodawcy ujawniające w sposób dostateczny jego wolę. Odmowa wykonania polecenia pracy w godzinach nadliczbowych traktowana będzie jako naruszenie pracowniczych obowiązków, uzasadniające nałożenie kary porządkowej lub rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych przez pracownika. Pracownik nie jest władny oceniać zasadności polecenia pracodawcy o zarządzeniu pracy w godzinach nadliczbowych.

Dopuszczalności pracy w godzinach nadliczbowych nie można domniemywać. Zlecenie pracy w godzinach nadliczbowych wiąże pracownika nie tylko wówczas, gdy zlecono mu pracę zgodną z umówionym rodzajem pracy, lecz również wtedy, gdy zlecono mu pracę innego rodzaju.

W stosunku do pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia.

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek w wysokości:

  • 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, niedzielę i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy oraz w dniu wolnym od pracy, udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
  • 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż dzień, za który przysługuje 100% dodatek.

W stosunku do pracowników stale wykonujących pracę poza zakładem pracy wynagrodzenie z dodatkiem może być zastąpione ryczałtem, którego wysokość powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nadliczbowych. Dodatek nie przysługuje pracownikowi, jeżeli w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca udzielił mu czasu wolnego od pracy.

Dodatek, ale i wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje również pracownikom zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych, którzy wykonują w razie konieczności pracę poza normalnymi godzinami pracy. Kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych przysługuje natomiast wynagrodzenie oraz dodatek z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, jeżeli wykonywali pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w niedzielę i święto, gdy w zamian za pracę w takim dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.