Dziecko młodsze niż 15 lat może być pracownikiem. Kiedy jest to dopuszczalne

• Kiedy można zatrudnić młodocianego
• Zatrudnienie absolwenta szkoły podstawowej 
• Zatrudnienie absolwenta szkoły podstawowej w celu nauki zawodu
• Zatrudnienie uczniów szkoły podstawowej

Stałe zatrudnianie dzieci do lat 16 jest zakazane – głosi przepis Konstytucji RP. Kodeks pracy dodaje: „zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 15 lat”. Ogólna kodeksowa zasada polega więc na tym, że zatrudnienie dziecka, które ma mniej niż 15 lat jest niedopuszczalne. Przepisy przewidują jednak trzy wyjątki od tej zasady.

Kiedy można zatrudnić młodocianego

Młodociany może być co do zasady zatrudniony jeżeli:

• ma co najmniej 15 lat, oraz
• ukończył co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową. 

Przewidziane przepisami wyjątki pozwalają na zatrudnienie osób mających mniej niż 15 lat, a nawet takich, które nie ukończyły szkoły podstawowej.

Zatrudnienie absolwenta szkoły podstawowej 

Kodeks pracy pozwala na zatrudnienie absolwenta szkoły podstawowej, który nie ma jeszcze 15 lat. Taką osobę można zatrudnić na zasadach określonych dla pracowników młodocianych w roku kalendarzowym, w którym skończy ona 15 lat.

Zatrudnienie absolwenta szkoły podstawowej w celu nauki zawodu

Absolwent szkoły podstawowej, który nie ma 15 lat może być zatrudniony na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu. Przepisy nie wymagają, by zatrudnienie takiego absolwenta nastąpiło w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat. Można więc zatrudnić w celu nauki zawodu nawet niespełna 14-latka, który ukończył szkołę podstawową.

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego może być zawarta z takim absolwentem szkoły podstawowej o ile: 

• wyrazi na to zgodę jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzic) lub opiekun prawny oraz 
• pozytywną opinię wyda poradnia psychologiczno-pedagogiczna.

Zatrudnienie uczniów szkoły podstawowej

Dopuszczalne jest również zatrudnianie dzieci nie mających 15 lat, które nie ukończyły szkoły podstawowej. Mogą być oni zatrudnieni na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

Także w tym przypadku zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego wymaga wyrażenia zgody przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego dziecka oraz pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Ponadto wymagane jest uzyskanie zezwolenia dyrektora szkoły podstawowej, w której rejonie mieszka dziecko, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą.

Przepisy dopuszczają wreszcie zatrudnienie osób, które ukończyły 15 lat i nie ukończyły szkoły podstawowej. Z taką osobą można zawrzeć umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy na wniosek jej przedstawiciele ustawowego lub opiekuna. Jest to możliwe jeżeli:

• taka osoba została przyjęta do oddziału przysposabiającego do pracy utworzonego w ośmioletniej szkole podstawowej albo
• uzyskała zezwolenie dyrektora szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka, na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą oraz uzyskała pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Z osobą, która ukończyła 15 lat i nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, spełniającą obowiązek szkolny poza szkołą, może być, po ukończeniu przez nią przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu. Konieczne jest wtedy zezwolenie dyrektora rejonowej szkoły podstawowej na spełnianie obowiązki szkolnego poza szkołą oraz pozytywna opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej.