Kategorie

Wynagrodzenie za zakaz konkurencji

Monika Wacikowska
Pracownik i pracodawca mogą zawrzeć umowę wprowadzającą zakaz podejmowania działań konkurencyjnych względem pracodawcy po zakończeniu stosunku pracy. Za okres obowiązywania zakazu pracownikowi należy się odszkodowanie w wysokości określonej w umowie.

Pracownik, pozostając w stosunku pracy, co do zasady nie powinien prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy, nie powinien też świadczyć pracy, w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie, na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Zakaz podejmowania działań konkurencyjnych może być również zrealizowany w stosunku do pracownika, którego umowa o pracę uległa rozwiązaniu, a który w trakcie jej trwania miał dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Do stworzenia takiego zakazu jest konieczne zawarcie, w trakcie trwania stosunku pracy, przez pracownika i pracodawcę pisemnej umowy, która by taki zakaz wprowadzała. Musi ona wskazywać okres jego trwania oraz wysokość odszkodowania przysługującego pracownikowi w zamian za jego ustanowienie.

Wysokość odszkodowania

Za powstrzymanie się od podejmowania działań konkurencyjnych wobec pracodawcy pracownik powinien mieć zagwarantowane w umowie odszkodowanie. Nie chodzi tu jednak o faktyczne odszkodowanie będące ekwiwalentem za poniesioną przez pracownika szkodę spowodowaną ograniczoną możliwością podjęcia zatrudnienia, lecz raczej o ryczałtową rekompensatę takiego stanu rzeczy, która nie odzwierciedla wysokości poniesionego w ten sposób przez pracownika uszczerbku. Przepisy nie ustanawiają maksymalnej wartości takiego odszkodowania, ograniczając się jedynie do ustalenia jego minimum. Odszkodowanie nie może być bowiem niższe niż 25% wynagrodzenia, jakie pracownik otrzymał przed ustaniem stosunku pracy za okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji.

Przykład

Reklama

Pracownik wręczył pracodawcy wypowiedzenie stosunku pracy. Umowa uległa rozwiązaniu 31 października 2011 r. Przed zakończeniem umowy o pracę strony zawarły umowę o zakazie konkurencji, który ma obowiązywać przez 1 rok od daty ustania stosunku pracy. Umowa przewiduje odszkodowanie w wysokości 25% wynagrodzenia, jakie pracownik otrzymał u pracodawcy w okresie jej obowiązywania, co oznacza, że odszkodowanie powinno stanowić 25% wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi w okresie od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r.

Rozważając sposób ustalenia wysokości odszkodowania za okres obowiązywania zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, należy pamiętać przede wszystkim o tym, że podstawą jego określenia jest wysokość wypłaconych w okresie równym okresowi jego trwania składników wynagrodzenia. Do podstawy jego naliczenia przyjmujemy zaś nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również wszelkie inne składniki mające charakter wynagrodzenia (będące ekwiwalentem za pracę, o których wypłatę pracownik ma roszczenie względem pracodawcy), takie jak np.: prowizje, premie regulaminowe (zarówno miesięczne, jak i za okresy dłuższe), wynagrodzenie i dodatki za godziny nadliczbowe, dodatki za pracę w porze nocnej, dodatki stażowe, dodatki funkcyjne. Nie obejmuje to jednak nagród (uznaniowych), które mimo że są świadczeniem pieniężnym ze stosunku pracy, nie mają charakteru wynagrodzeniowego (pracownik nie ma roszczenia o ich wypłatę).


Ponadto, ustalając wysokość odszkodowania za okres zakazu konkurencji po zakończeniu stosunku pracy, należy pamiętać, że do jego podstawy wliczamy jedynie składniki wypłacone (nie zaś należne) w okresie odpowiadającym długości zakazu konkurencji, przypadającym przed rozwiązaniem umowy o pracę. Jeśli zaś jakiś składnik, mimo że faktycznie za ten okres przysługuje, nie został w nim wypłacony, nie uwzględnia się go w omawianej podstawie.

Przykład

Pracownik i pracodawca podpisali umowę o zakazie konkurencji obowiązującym pracownika przez okres 12 miesięcy po zakończeniu stosunku pracy. Umowa o pracę rozwiązała się 31 października. Do podstawy wyliczenia wynagrodzenia pracodawca powinien przyjąć wszystkie wypłacone pracownikowi składniki wynagrodzenia, z wyjątkiem premii rocznej, która zostanie pracownikowi wypłacona za pracę w 2011 r., lecz termin jej płatności przypada na pierwszą połowę stycznia przyszłego roku.

Okres konkurencji dłuższy niż okres zatrudnienia

W przypadku gdy umowa o pracę trwała krócej niż umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, powstaje wątpliwość, czy odszkodowanie przysługujące pracownikowi z tytułu jego ustanowienia powinno obejmować nie mniej niż 25% wynagrodzenia uzyskanego w stosunku pracy (krótszym niż zakaz konkurencji), czy też powinno być odniesione do faktycznego okresu obowiązywania zakazu konkurencji. W tym zakresie wypowiedział się Sąd Najwyższy, który w wyroku z 8 stycznia 2008 r. (I PK 161/07) stwierdził, że właściwa interpretacja przepisów z tego zakresu powinna polegać na przyjęciu, że podstawą ustalenia wysokości odszkodowania za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinno być wynagrodzenie otrzymywane przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy, lecz przez okres nie krótszy niż okres obowiązywania zakazu konkurencji, nawet jeżeli zatrudnienie trwało faktycznie krócej. Wypłata odszkodowania, którego wysokość uwzględniałaby wynagrodzenie faktycznie wypłacone pracownikowi w okresie jego zatrudnienia, zdaniem Sądu, naruszałaby zasady ekwiwalentności świadczeń stron i ochronny charakter odszkodowania.

Terminy wypłaty odszkodowania

Ponieważ odszkodowanie ma rekompensować pracownikowi ograniczenie możliwości podjęcia zatrudnienia, co do zasady wypłacane jest ono w comiesięcznych ratach, z dołu – na koniec każdego miesiąca. Na takie rozwiązanie przyzwolenie dają same przepisy. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby było ono wypłacone jednorazowo – w całości. W takim przypadku powstaje wątpliwość, czy powinno być ono wypłacone pracownikowi z góry – na początku obowiązywania zakazu czy też z dołu – po jego ustaniu, stanowiąc jednocześnie ekwiwalent za jego nienaruszenie. Wydaje się jednak, że ze względu na jego cel i charakter powinno przyjąć się pierwsze rozwiązanie. Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi również na przeszkodzie fakt, że zakaz konkurencji przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa go ustanawiająca, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz. W takich przypadkach odszkodowanie należy się tylko za okres, przez który zakaz obowiązywał, a w razie wypłacenia go przez pracodawcę z góry za cały przewidziany umową czas pracodawca może domagać się od pracownika zwrotu nienależnej części. Aby w tym zakresie nie powstawały jednak spory, warto częstotliwość czy termin wypłaty odszkodowania wprost określić w umowie o zakazie konkurencji.

Podstawa prawna:

  • art. 1011 § 2, art. 1012 Kodeksu pracy.

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 8 stycznia 2008 r. (I PK 161/07, OSNP 2009/3–4/42).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.