Kategorie

Jakie świadczenia pracodawca powinien wypłacić rodzinie zmarłego pracownika

Ewa Martyna
W razie śmierci pracownika pracodawca powinien wypłacić rodzinie zmarłego odprawę pośmiertną oraz wszelkie należności z tytułu umowy o pracę niewypłacone do dnia jego śmierci, bez konieczności oczekiwania na przeprowadzenie postępowania spadkowego. 

Z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa, a prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą w równych częściach na jego małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej. Nie jest wymagane, aby osoby te dysponowały postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku (postanowienie SA w Katowicach z 11 grudnia 1996 r., III APz 18/96). Przepis art. 631 § 2 k.p. określa więc uproszczone zasady realizacji świadczeń wynikających ze stosunku pracy, w którym pozostawał zmarły pracownik, na rzecz jego najbliższej rodziny.

Do renty rodzinnej są uprawnieni:

•  dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione:

– do ukończenia 16. roku życia,

– do ukończenia nauki w szkole, nie dłużej niż do 25. roku życia,

Reklama

– bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie przed ukończeniem 16. roku życia lub przed ukończeniem nauki (przed ukończeniem 25 lat),

•  przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, pod następującymi warunkami:

– zostały przyjęte na wychowanie nie później niż rok przed śmiercią pracownika (chyba że śmierć była wynikiem wypadku),

– nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach,

– ich rodzice żyją, ale nie mogą zapewnić im utrzymania albo pracownik lub jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd,

•  rodzice (również ojczym i macocha oraz osoby przysposabiające).

WAŻNE!

W razie braku małżonka oraz innych osób uprawnionych do renty rodzinnej prawa majątkowe ze stosunku pracy wchodzą do spadku.


Ustalenie osób uprawnionych do świadczeń

Reklama

Pracodawcy mają jednak często problem z ustaleniem osób, którym należy wypłacić należne zmarłemu świadczenia. Przepisy prawa pracy nie określają, w jaki sposób ma zostać dokonana wypłata ani nie wskazują, jakich dokumentów można żądać od rodziny pracownika. W wielu wypadkach odpowiedzi należy szukać w innych aktach prawnych, m.in. w Kodeksie cywilnym, Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, ustawie – Prawo o aktach stanu cywilnego czy ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ustalanie osób uprawnionych może ułatwić zawiadomienie członków rodziny pracownika o wygaśnięciu umowy o pracę w związku z jego śmiercią i o przysługujących im prawach majątkowych. Dane członków rodziny pracownika powinny znajdować się w kwestionariuszu osobowym pracownika.

Przykład

W kwestionariuszu osobowym zmarłego pracownika nie ma informacji o osobie, którą należy powiadomić w razie wypadku. Pracownik pozostawał w związku małżeńskim i z żoną ma syna w wieku 17 lat. Ma także 1,5 roczną córkę ze związku pozamałżeńskiego. W aktach pracownika znajdują się odpisy aktu urodzenia obu dzieci. Wdowa oraz konkubina zwróciły się do pracodawcy o wypłatę należnych zmarłemu świadczeń.

W tym przypadku osobami uprawnionymi do świadczeń po zmarłym pracowniku będą wdowa, syn pracownika (przy założeniu, że kontynuuje naukę w szkole lub jest całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji) oraz córka ze związku pozamałżeńskiego. W celu ustalenia, czy wdowa rzeczywiście pozostawała w związku małżeńskim do chwili śmierci pracownika, należy od niej zażądać aktualnego skróconego odpisu aktu zawarcia związku małżeńskiego z urzędu stanu cywilnego albo aktu zgonu (dane małżonka są w nim wpisane). Konieczne będzie także zaświadczenie o kontynuowaniu nauki przez syna (lub ewentualnie decyzja o jego niepełnosprawności). Można także zastąpić te dokumenty decyzją o przyznaniu renty rodzinnej.

Prawa majątkowe ze stosunku pracy nie przechodzą na małżonka pozostającego w formalnej separacji.

Przykład

Z przedstawionego przez męża zmarłej pracownicy aktu zawarcia małżeństwa wynika, że pozostawał on z żoną w orzeczonej przez sąd separacji. Wdowiec nie będzie więc osobą uprawnioną do żadnych należności ze stosunku pracy, a także odprawy pośmiertnej. Prawomocne orzeczenie sądu o separacji wywołuje takie skutki prawne jak rozwód, chyba że co innego wynika z przepisów. Nie ma jednak przepisów szczególnych, które umożliwiłyby przejście praw majątkowych ze stosunku pracy po zmarłym pracowniku w przypadku orzeczonej separacji.


Sytuacji prawnej małżonków w zakresie przejścia praw majątkowych ze stosunku pracy w razie śmierci pracownika nie zmienia nawet długoletnia separacja faktyczna małżonków. Bez znaczenia jest w takiej sytuacji, czy małżonkowie mieszkali ze sobą, czy też czy prowadzili wspólne gospodarstwo domowe.

Przykład

Żona zmarłego pracownika, która od 10 lat przebywa za granicą, zwróciła się do pracodawcy o wypłatę odprawy pośmiertnej. Małżonkowie byli w separacji (nie zamieszkiwali wspólnie, nie utrzymywali ze sobą kontaktu). Pracodawca w takim przypadku powinien wypłacić wdowie odprawę pośmiertną, ponieważ formalnie pozostawali małżeństwem.

Odprawa pośmiertna oraz inne świadczenia po zmarłym pracowniku nie przysługują także małżonkowi rozwiedzionemu z wyjątkiem przypadku, gdy ma on prawo do renty rodzinnej po zmarłym pracowniku.

Sposób i termin dokonania wypłaty

Po ustaleniu osób uprawnionych do świadczeń po zmarłym pracowniku pracodawca powinien uzgodnić z nimi sposób ich wypłaty. Należności można przekazać na rachunek bankowy osoby uprawnionej lub do rąk własnych. Z dniem śmierci pracownika traci moc jego zgoda na przekazywanie wynagrodzenia na podane pracodawcy konto bankowe. Świadczenia przysługujące małoletnim dzieciom należy wypłacić ich rodzicom jako przedstawicielom ustawowym. W pewnych sytuacjach konieczne może być złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, np. gdy uprawnionymi są małoletnie dzieci, które nie mają przedstawiciela ustawowego, a nie ustanowiono jeszcze ich prawnego opiekuna.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop, a także odprawę pośmiertną należy wypłacić niezwłocznie po ustaniu stosunku pracy, natomiast zaległe i bieżące wynagrodzenie można wypłacić w terminach wskazanych w aktach wewnątrzzakładowych.

Podstawa prawna:

  • art. 96, art. 467 pkt 2, art. 468, 470 Kodeksu cywilnego,
  • art. 631, 93 Kodeksu pracy,
  • art. 98 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
  • art. 65–71 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.),
  • ustawa z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (DzU z 2004 r. nr 161, poz. 1688 ze zm.).

Orzecznictwo:

  • postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 grudnia 1996 r. (III APz 18/96, OSA 1998/10/40).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?