Kategorie

Kiedy przysługuje świadczenie rehabilitacyjne i jak je wypłacać

Marta Jendrasik
O świadczenie rehabilitacyjne może ubiegać się ubezpieczony, który po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, natomiast dalsze leczenie lub rehabilitacja zwiększają szanse na odzyskanie przez niego zdolności do pracy. Jednak nie każdej osobie przysługuje prawo do otrzymania świadczenia rehabilitacyjnego. Może się bowiem okazać, że istnieją okoliczności wyłączające daną osobą z kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia.

Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego przysługuje osobie, która po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego (tj. po wykorzystaniu 182 lub 270 dni) jest nadal niezdolna do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przyznawane jest wówczas, gdy stan zdrowia pracownika wskazuje na to, że dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Świadczenie przysługuje również wtedy, gdy chory został skierowany na badanie przez lekarza orzecznika ZUS w celu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, a lekarz orzekł, że rokuje on odzyskanie zdolności do pracy.

Katalog osób bez prawa do świadczenia rehabilitacyjnego

Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie, jeżeli bez względu na stan zdrowia, jest uprawniona do:

  • emerytury,
  • renty z tytułu niezdolności do pracy (nie dotyczy renty rodzinnej),
  • zasiłku dla bezrobotnych,
  • zasiłku przedemerytalnego,
  • świadczenia przedemerytalnego,
  • nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
  • urlopu dla poratowania zdrowia udzielanego na podstawie odrębnych przepisów (art. 73 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela; jeżeli taki urlop nie został udzielony, pracownik może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne) (art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej).

Ponadto świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje w takich samych przypadkach, w których nie przysługuje zasiłek chorobowy, tj.:

  • za okresy, w których osoba ubezpieczona ma prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych,
  • w okresie urlopu bezpłatnego,
  • w okresie urlopu wychowawczego,
  • w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie obywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
  • za cały okres, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez tego ubezpieczonego (okoliczności te stwierdza się na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu),
  • za miesiąc kalendarzowy, w którym zostało stwierdzone wykonywanie pracy zarobkowej albo wykorzystywanie świadczenia w sposób niezgodny z jego celem (art. 12, art. 15 i art. 17 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej).

Świadczenie rehabilitacyjne (tak jak zasiłek chorobowy) nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego, jeżeli w tym czasie osoba:

  • kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby,
  • podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
  • nie nabyła prawa do świadczenia w czasie trwania ubezpieczenia,
  • jest uprawniona do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej).

Dokumenty niezbędne do wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego

Osoba ubiegająca się o świadczenie rehabilitacyjne powinna złożyć wniosek na druku ZUS Np-7 wraz z dokumentacją uzupełniającą w jednostce ZUS właściwej dla swojego miejsca zamieszkania. Wzór druku Np-7 – str. 62.

Dokumentację uzupełniającą stanowią:

  • zaświadczenie o stanie zdrowia wypełnione przez lekarza leczącego (druk ZUS N-9) – zaświadczenie to powinno być wystawione nie wcześniej niż 1 miesiąc przed datą złożenia wniosku o świadczenie, co oznacza, że jest ono ważne przez 1 miesiąc od dnia wypełnienia,
  • wywiad zawodowy z miejsca pracy (druk ZUS N-10) – druk wypełnia w całości pracodawca, który wskazuje w nim charakter wykonywanej przez pracownika pracy. Druku nie muszą dołączać ubezpieczeni, których niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia oraz osoby prowadzące pozarolniczą działalność,
  • protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy – w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy ubezpieczonego będącego pracownikiem,
  •  kartę wypadku przy pracy – w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy przez ubezpieczonego niebędącego pracownikiem,
  • decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez inspektora sanitarnego – w razie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą zawodową.

Jeżeli po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego świadczenie rehabilitacyjne będzie wypłacane przez ZUS, do wniosku o to świadczenie należy dołączyć zaświadczenie płatnika składek na druku ZUS Z-3 (w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem), ZUS Z-3a (dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, z wyłączeniem osób prowadzących pozarolniczą działalność, osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, duchownych).

Wniosek o przyznanie świadczenia

Wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z załącznikami osoba ubiegająca się powinna złożyć co najmniej 6 tygodni przed zakończeniem pełnego 182- lub 270-dniowego okresu zasiłkowego.

W przypadku wydłużonego okresu oczekiwania na decyzję ZUS nieobecność pracownika należy traktować jak nieobecność usprawiedliwioną niepłatną.

Reklama

Jeżeli pracodawca złożył za osobę oczekującą na decyzję o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego dokumentację rozliczeniową do ZUS, w której wskazał okres nieobecności usprawiedliwionej niepłatnej, wówczas po uzyskaniu decyzji ZUS przyznającej świadczenie rehabilitacyjne będzie zobowiązany do sporządzenia korekty wcześniej złożonych dokumentów rozliczeniowych.

W praktyce niektórzy pracodawcy w przypadku braku decyzji ZUS udzielają pracownikom urlopu wypoczynkowego. Takie postępowanie należy uznać za nieprawidłowe, ponieważ w okresie wyczekiwania na świadczenie rehabilitacyjne pracownik jest wciąż chory, co wyklucza udzielenie mu w tym czasie urlopu.

Podstawa do wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego

Podstawą do wydania przez ZUS decyzji przyznającej lub odmawiającej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego jest orzeczenie lekarza orzecznika (od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie wniesiono zarzutu wadliwości) albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

W przypadku procedury odwoławczej (tj. wniesienia w ciągu 14 dni sprzeciwu przez wnioskodawcę lub ZUS od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS do komisji lekarskiej) podstawą do wydania decyzji przez Zakład będzie orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Podstawą do podjęcia wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego przez pracodawcę jest decyzja wydana przez Zakład lub orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.


WAŻNE

Podstawą do podjęcia wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego przez pracodawcę jest decyzja wydana przez Zakład lub orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i jego wysokość

Świadczenie rehabilitacyjne przyznawane jest na czas niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłuższy jednak niż na 12 miesięcy, czyli 360 dni (art. 18 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Lekarz orzecznik ZUS może orzec o przyznaniu świadczenia na okres krótszy, np. 5 miesięcy. Jeżeli ubezpieczony po tym okresie będzie wymagał dalszego leczenia lub rehabilitacji, może ubiegać się o przedłużenie świadczenia rehabilitacyjnego do wykorzystania pełnych 12 miesięcy.

Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego wynosi:

  • 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych 3 miesięcy (90 dni),
  • 75% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pozostały okres,
  • 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego – jeżeli niezdolność do pracy przypada na okres ciąży lub jest spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową (art. 19 ust. 1 ustawy zasiłkowej i art. 9 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych).

Jeżeli niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje na zasadach ogólnych, tj. 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pierwsze 3 miesiące i 75% za pozostały okres.

Reklama

Jako podstawę wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego należy przyjąć kwotę stanowiącą podstawę wymiaru zasiłku chorobowego wypłacanego przed przyznaniem świadczenia, z zastrzeżeniem, że do celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego należy zwaloryzować podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. Waloryzacja polega na podwyższeniu podstawy wymiaru zasiłku wskaźnikiem waloryzacji obowiązującym w tym kwartale, w którym przypada pierwszy dzień okresu świadczenia rehabilitacyjnego (art. 19 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Podstawę świadczenia rehabilitacyjnego waloryzuje się tylko raz – wskaźnikiem obowiązującym w kwartale, od którego przysługuje świadczenie. Jeżeli prawo do świadczenia zostałoby przedłużone na kolejny okres, nie należy ponownie waloryzować podstawy wymiaru świadczenia.

Jeżeli zwaloryzowana faktyczna podstawa wymiaru zasiłku chorobowego okaże się niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku kalendarzowym, jako podstawę wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego należy przyjąć kwotę minimalnego wynagrodzenia pomniejszoną o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, tj. o 13,71%.


Kontrola wykorzystywania świadczenia rehabilitacyjnego

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalna kontrola zaświadczeń lekarskich polega na ustaleniu, czy osoba niezdolna do pracy wykonuje czynności sprzeczne z celem świadczenia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kontroli zwolnień lekarskich).

Uprawnionymi do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy oraz do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich są: Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek wypłacający zasiłki (art. 68 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Jeżeli ubezpieczony w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje świadczenie rehabilitacyjne w sposób niezgodny z jego celem, traci prawo do świadczenia za cały miesiąc kalendarzowy, w którym zdarzenie to miało miejsce (art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ustawy zasiłkowej).

Jeżeli pracownik zgadza się z ustaleniami kontroli, wówczas protokół kontroli stanowi dla pracodawcy podstawę pozbawienia pracownika prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

PRZYKŁAD

Pracownik gospodarczy przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym do 15 lipca 2012 r. w związku z urazem kręgosłupa. 8 czerwca 2012 r. pracodawca przeprowadził w domu pracownika kontrolę wykorzystywania przez niego świadczenia rehabilitacyjnego. Zespół kontrolujący zastał pracownika przenoszącego bloki betonowe podczas budowy domu na działce ubezpieczonego. W wyniku kontroli sporządzono protokół, do którego pracownik nie wniósł żadnych zastrzeżeń. Ponieważ pracownik wykorzystywał świadczenie rehabilitacyjne w sposób niezgodny z jego celem, tj. wykonywał czynności mogące przedłużyć niezdolność do pracy, został pozbawiony prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za czerwiec 2012 r., czyli za miesiąc kalendarzowy, w którym przeprowadzono kontrolę.

W przypadku wątpliwości, czy świadczenie rehabilitacyjne było wykorzystywane przez pracownika niezgodnie z jego celem, organem rozstrzygającym jest jednostka terenowa ZUS właściwa dla miejsca zamieszkania pracownika.

Podstawa prawna:

  • art. 12, art. 13 ust. 1, art. 15, art. 18–22, art. 68 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze. zm.)
  • § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. Nr 65, poz. 743)
  • art. 9 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.)
  • art. 73 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.)
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?