Kategorie

Kiedy osoba trzecia zostaje zobowiązana do spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek

Iwona Wielgopolanin
DGP
Byłem członkiem zarządu spółki z o.o. Pod koniec działania tej spółki z powodu kłopotów finansowych przestaliśmy opłacać składki na ubezpieczenia w ZUS. Otrzymałem z ZUS decyzję o odpowiedzialności solidarnej z innymi członkami zarządu w okresie, za który nie zostały opłacone składki. Zaległość dotyczy okresu od lutego do grudnia 2004 r. Decyzja została wydana 10 grudnia 2009 r., ale została mi doręczona dopiero w kwietniu 2010 r. (bo wyjechałem za granicę) czyli upłynął już okres 5 lat i składki powinny się przedawnić. Czy ZUS ma prawo żądać ode mnie spłaty tego długu?

Od końca roku, w którym powstała zaległość, do dnia wydania decyzji (10 grudnia 2009 r.) nie upłynęło 5 lat. W związku z tym ZUS mógł przenieść na Pana w drodze tej decyzji odpowiedzialność z tytułu nieopłaconych składek. Nie ma znaczenia to, że decyzję odebrał Pan już po upływie okresu przedawnienia od jej wydania.

UZASADNIENIE

Reklama

Zasadą jest, że za zaległe należności z tytułu składek odpowiedzialność ponosi płatnik. Istnieje jednak możliwość przeniesienia w pewnych okolicznościach odpowiedzialności za te zobowiązania na podmioty inne niż płatnik składek. O odpowiedzialności osób trzecich za zaległe należności z tytułu składek ZUS orzeka w decyzji na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej.

Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za nieopłacone należności z tytułu składek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (a także spółki akcyjnej lub tych spółek w organizacji), jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

  • nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie takiego wniosku nie nastąpiło z jego winy,
  • nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

ZUS nie może wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (art. 118 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy systemowej).

W praktyce powstały wątpliwości, czy w tym terminie decyzja musi być doręczona osobie trzeciej. Wątpliwości te zostały rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy w wyroku z 16 listopada 2009 r. (II UK 111/09), w którym sąd stwierdził, że określony w art. 118 § 1 termin wydania decyzji należy rozumieć jako datę podpisania decyzji, a nie jej doręczenia.


Reklama

Stanowisko SN jest zgodne z dotychczasową linią orzeczniczą NSA i SN. NSA w wyroku z 25 kwietnia 2006 r. (II OSK 714/05, ONSAiWSA 2006/5/132) stwierdził, że brakuje podstaw do utożsamiania pojęcia wydania decyzji z jej doręczeniem. Tak samo w uchwale z 17 grudnia 2007 r. (I FPS 5/07, ONSAiWSA 2008/2/22) NSA stwierdził wprost, że pojęcie wydania decyzji określonej w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie oznacza jej doręczenia.

W kwestii wykładni pojęcia „daty wydania decyzji” wypowiedział się SN w wyroku z 2 października 2002 r. (III RN 149/01, OSNP 2003/16/371). Stwierdził, że datą wydania decyzji przez organ podatkowy jest data jej podpisania przez osobę upoważnioną do jej wydania.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że w art. 118 Ordynacji podatkowej (do którego odsyła art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania składkowe), są uregulowane dwie kwestie:

  • termin na wydanie decyzji przez organ – tj. 5 lat liczonych od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość; po upływie tego terminu przedawnia się prawo do wydania decyzji,
  • termin przedawnienia zobowiązania osoby trzeciej określonego w decyzji wydanej przed upływem terminu na wydanie decyzji.

Są to zatem dwie różne sytuacje, w których początkowy bieg terminu jest uregulowany w odmienny sposób. Oznacza to, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej jest wydana w terminie, jeżeli zostanie podpisana przez osobę uprawnioną do jej wydania przed upływem 5 lat od daty końca roku, w którym powstała zaległość (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej). Ponieważ decyzja wywołuje skutki prawne od chwili jej doręczenia, zobowiązanie z niej wynikające przedawnia się względem osoby trzeciej po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona (art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej). Zatem termin przedawnienia nie biegnie w stosunku do osoby, która unika odebrania decyzji.


Obok terminu na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie mniej istotna jest kwestia, jak długo organ może dochodzić zobowiązań określonych w decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Na tym tle powstają poważne wątpliwości, które nie były rozstrzygane w drodze orzecznictwa. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że kwestia przedawnienia została uregulowana w art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Jednak w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawarte jest bezpośrednie odesłanie do art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, który wskazuje na termin wynoszący 3 lata od końca roku kalendarzowego, który jest liczony od daty doręczenia decyzji osobie trzeciej.

Zatem to samo zagadnienie jest regulowane w odmienny sposób w dwóch różnych ustawach (zob. tabela str. 62).

W praktyce trudno jest rozstrzygnąć kwestie związane z pierwszeństwem stosowania jednego z tych dwóch kolizyjnych przepisów. Na ogół wystarcza zastosowanie prostej reguły interpretacyjnej, zgodnie z którą przepis późniejszy uchyla przepis wcześniejszy. Problem polega jednak na tym, że odwołania do art. 118 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz do art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych weszły w życie równocześnie – 1 stycznia 2003 r. Uzasadnienia obu ustaw również nie dają w tym zakresie odpowiedzi ani wskazówek. Pozostaje zatem data uchwalenia obu ustaw. Można także zastosować inne rozwiązanie obowiązujące na gruncie prawa publicznego, a mianowicie, że wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obywateli. A zatem uzasadniony byłby pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy mamy do czynienia z niewątpliwym błędem legislacyjnym, jego skutków nie można przerzucać na obywateli, a w tym przypadku na osoby trzecie odpowiadające za zaległe zobowiązania innych osób. W tych przypadkach należy stosować ustawę względniejszą, czyli na podstawie okoliczności danej sprawy ustalić, czy korzystniejsze jest stosowanie terminu 3-letniego, którego bieg może ulec zawieszeniu na skutek okoliczności wymienionych w art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej, czy korzystniejsze jest zastosowanie terminu 5-letniego, dla którego nie jest istotny moment doręczenia decyzji i który nie ulega zawieszeniu.

Każde z zaproponowanych rozwiązań ma wady i trudności w stosowaniu interpretacji. Zagadnienie to będzie musiał rozstrzygnąć Sąd Najwyższy. Uchylenie w drodze nowelizacji jednego z kolizyjnych przepisów pozostanie bez wpływu na wcześniej dokonane rozstrzygnięcia spraw dotyczących odpowiedzialności osób trzecich.

Podstawa prawna

  • art. 24, art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 116, art. 118 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.),
  • ustawa z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387),
  • ustawa z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.