Kategorie

Prawo do emerytury a praca za granicą (cz. 1)

Piotr Matwiejczyk
Osoby zamieszkałe w Polsce mogą składać wnioski o emeryturę z tytułu okresów ubezpieczenia lub zamieszkania przebytych w Polsce, jak również w jednym lub kilku państwach członkowskich.

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało, że w zakresie zasad dotyczących ubezpieczeń społecznych, a w szczególności przyznawania świadczeń emerytalnych Polska została objęta prawem wspólnotowym.

W Unii Europejskiej nie obowiązują jednakowe zasady w zakresie nabywania uprawnień do świadczeń emerytalnych. Każde państwo członkowskie samodzielnie określa rodzaje świadczeń emerytalnych oraz zasady ich nabywania.

W celu wyeliminowania sprzeczności między systemami emerytalnymi obowiązującymi w poszczególnych państwach członkowskich systemy te podlegają koordynacji polegającej na ustaleniu standardów (zasad) wspólnych dla wszystkich państw Unii Europejskiej. Standardy (zasady) te są regulowane wieloma aktami prawnymi Unii Europejskiej.

Najważniejsze miejsce wśród nich zajmują:

Reklama

• rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (DzUrz WE L 149 ze zm.),

• rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (DzUrz WE L74 ze zm.).

Do podstawowych zasad koordynacji należą:

• zasada równego traktowania,

• zasada sumowania okresów ubezpieczenia lub zamieszkania,

• zasada zachowania praw nabytych,

• zasada uznawania zdarzeń objętych ochroną, które wystąpiły na terytorium jednego państwa członkowskiego, tak jakby zaszły pod rządami państwa zobowiązanego do udzielania świadczeń.

Postępowanie o przyznanie emerytury

Postępowanie o przyznanie emerytury wszczyna się na wniosek osoby zainteresowanej.

Przepisy rozporządzenia nr 574/72 wyróżniają 3 zasadniczo odmienne sytuacje przy składaniu wniosku o świadczenie emerytalne, z uwagi na miejsce zamieszkania wnioskodawcy:

• wnioski o emeryturę składane przez osoby zamieszkałe w Polsce,

• wnioski o emeryturę składane przez osoby zamieszkałe za granicą w państwach członkowskich,

• wnioski o emeryturę składane przez osoby zamieszkałe poza terytorium państw członkowskich.


Osoby zamieszkałe w Polsce mogą składać wnioski o emeryturę z tytułu okresów ubezpieczenia lub zamieszkania przebytych w Polsce oraz w jednym lub kilku państwach członkowskich lub z tytułu okresów ubezpieczenia lub zamieszkania przebytych wyłącznie za granicą - w jednym lub w kilku państwach członkowskich. Zgodnie z ogólną zasadą obowiązująca w całej Unii Europejskiej, aby nabyć uprawnienie do świadczenia emerytalnego w danym państwie członkowskim, należy spełniać warunki przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa. Aby nabyć prawo do emerytury w Polsce, trzeba spełniać warunki określone w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.). Warunki te podlegają modyfikacji na podstawie rozporządzeń 1408/71 i 574/72. Chodzi tu głównie o zasadę sumowania okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, zgodnie z którą, jeśli w którymś państwie członkowskim UE prawo do emerytury jest uzależnione od posiadania okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, instytucja ubezpieczeniowa tego państwa uwzględnia w miarę potrzeby okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w innych państwach członkowskich, tak jakby osoba ta podlegała ubezpieczeniu w państwie ustalającym świadczenie. Wyrażenie „w miarę potrzeby” oznacza, że ZUS, ustalając prawo do emerytury, weźmie pod uwagę okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w innych państwach członkowskich, jeśli okres podlegania ubezpieczeniu w Polsce nie będzie wystarczający do uzyskania prawa do emerytury. W pierwszej kolejności, ustalając prawo do emerytury, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni polskie okresy zatrudnienia przy ustaleniu tego prawa (okresy składkowe i nieskładkowe). W przypadku gdy okresy te okażą się niewystarczające do ustalenia prawa do emerytury, uwzględnieniu będą podlegały okresy ubezpieczenia społecznego rolników, prowadzenia gospodarstwa i pracy na roli - tzw. okresy rolne. Dopiero gdy te okresy okażą się niewystarczające, ZUS uwzględni okresy ubezpieczenia i zamieszkania w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Przykład

ZUS ustalając uprawnienia do emerytury 65- -letniemu mężczyźnie, który posiada okres ubezpieczenia w Polsce wynoszący 18 lat (niewystarczający do nabycia prawa do polskiej emerytury) i okres ubezpieczenia w Belgii wynoszący 7 lat, zsumuje oba wymienione okresy. Umożliwi to spełnienie przez zainteresowanego warunku posiadania 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, wymaganego do nabycia prawa do polskiej emerytury.

Krótki okres ubezpieczenia

W sytuacji gdy osoba zainteresowana przyznaniem emerytury lub renty ma w danym państwie członkowskim okres ubezpieczenia (lub zamieszkania) krótszy niż 1 rok i z tytułu tego okresu nie przysługują żadne świadczenia na podstawie wewnętrznych przepisów tego państwa, instytucja danego państwa członkowskiego nie ustala uprawnień do świadczeń. Ten krótki okres ubezpieczenia zostanie uwzględniony przez instytucje innych państw członkowskich przy obliczaniu wysokości ustalanych przez nie świadczeń emerytalno-rentowych. Z powyższego wynika, że jeżeli ktoś pracował w określonym państwie członkowskim krócej niż rok, nie powinien spodziewać się z tego państwa emerytury lub renty, chyba że wewnętrzne przepisy prawne tego państwa przewidują prawo do świadczeń za tak krótkie okresy.

Przykład

Reklama

Kobieta ubiegająca się o emeryturę pracowała w Polsce 11 miesięcy, w Niemczech 9 miesięcy, a we Włoszech 38 lat. Za okresy ubezpieczenia w Polsce (wynoszące 11 miesięcy) nie przysługują świadczenia polskie, a za okresy ubezpieczenia w Niemczech (wynoszące 9 miesięcy) nie przysługują świadczenia niemieckie. Instytucje polska i niemiecka nie przyznają i nie będą wypłacać żadnych świadczeń. W takiej sytuacji instytucja włoska, przy obliczaniu wysokości włoskiej emerytury uwzględni polskie i niemieckie okresy ubezpieczenia.

Sumowaniu z Polskimi okresami ubezpieczenia - oprócz okresów ubezpieczenia w państwach członkowskich Unii Europejskiej - podlegają również okresy ubezpieczenia w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej (Norwegii, Islandii, Liechtensteinu).

Piotr Matwiejczyk

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?