Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Renta rodzinna po zmarłym emerycie

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Renta rodzinna po zmarłym emerycie /Fot. Fotolia
Renta rodzinna po zmarłym emerycie /Fot. Fotolia
Wbrew obiegowej opinii ZUS nie przyzna wdowie świadczenia męża, a więc emerytury. Polskie przepisy nie przewidują bowiem przejścia uprawnień ubezpieczonego na inne osoby po jego śmierci. Wdowa otrzyma zaś rentę rodzinną.

Renta rodzinna najczęściej kojarzona jest z sytuacją, gdy umiera osoba stosunkowo młoda, która zostawia po sobie małoletnie dzieci lub niepracującą żonę. I w takich przypadkach przyznawana jest najczęściej. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, żeby w przypadku gdy zmarły pobierał już emeryturę (także zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne), o rentę rodzinną wystąpił jego małżonek, nawet gdy sam pobiera już emeryturę, a dzieci są od dawna pełnoletnie – oczywiście po spełnieniu wszystkich warunków ustawowych.

Wiele osób błędnie przy tym sądzi, że w przypadku osób starszych żona (bo w większości przypadków żyje dłużej od męża) ma prawo do pobierania emerytury po mężu. Taka instytucja w polskim prawie nie występuje, emerytura przysługuje tylko osobie, której została przyznana. Wdowie lub wdowcowi, nawet gdy sami są już emerytami lub rencistami, przysługuje właśnie renta rodzinna, która w pewnym sensie pełni taką rolę. Wystąpienie o takie świadczenie będzie opłacalne jednak tylko wtedy, gdy emerytura zmarłego była znacząco wyższa. Przede wszystkim trzeba zaś pamiętać, że można pobierać tylko jedno świadczenie (własną emeryturę/rentę lub rentę rodzinną po zmarłym).

Zobacz: Ubezpieczenia społeczne

Wiek albo stan zdrowia

Uzyskanie prawa do tego świadczenia przez wdowę lub wdowca obwarowane jest dodatkowymi przesłankami.

Starający się o nie współmałżonek musi zatem spełnić warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy albo sprawowania opieki nad członkami rodziny. Prawo do renty rodzinnej uzależnione jest od skończenia przez współmałżonka w chwili śmierci męża (żony) 50 lat lub jego niezdolności do pracy, ewentualnie wychowywania co najmniej jednego dziecka, wnuka lub rodzeństwa uprawnionego do renty rodzinnej po zmarłym, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat. W tym ostatnim przypadku chodzi również o sytuację sprawowania pieczy nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Co istotne, prawo do renty wdowa bądź wdowiec nabędą również wtedy, gdy przynajmniej jeden z powyższych warunków spełnili w ciągu pięciu lat od śmierci współmałżonka lub od zaprzestania wychowywania dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej. [przykład 1]

Polecamy książkę: Kodeks pracy 2017 Praktyczny komentarz z przykładami

Dodatkowym warunkiem pozwalającym na skorzystanie z tych przepisów jest pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich we wspólności małżeńskiej. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z 26 października 2006 r., sygn. akt III UZP 3/06, mającej charakter zasady prawnej, warunkiem nabycia prawa do renty rodzinnej przez wdowę (wdowca) jest, poza spełnieniem przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich w stanie faktycznej wspólności małżeńskiej (art. 70 ust. 3 tej ustawy). Udowodnienie, że małżonkowie nie pozostawali we wspólności majątkowej, ciąży na ZUS.

O rentę rodzinną z ZUS mogą się też ubiegać ci małżonkowie, którzy nie są i nie byli objęci powszechnym systemem ubezpieczenia. Jeśli więc np. wdowa była ubezpieczona w KRUS i stamtąd pobiera emeryturę, nic nie stoi na przeszkodzie, aby po śmierci męża wystąpiła o rentę rodzinną do ZUS. Biorąc pod uwagę to, jak niskie są świadczenia z KRUS, w większości przypadków pobieranie renty rodzinnej po mężu z ZUS będzie korzystniejsze.

Zobacz: Ubezpieczenia 

Nie ma ryzyka

Przyznanie renty rodzinnej nie oznacza jednak, że ZUS będzie wypłacał świadczenie dokładnie w tej samej wysokości, jaką otrzymywał zmarły. Zostaje ono zmniejszone do 85 proc. Jeśli zmarły pobierał świadczenie niewiele tylko wyższe od emerytury wdowy (wdowca), nie ma sensu w ogóle występować do ZUS z wnioskiem o taką rentę. Przepisy nie pozwalają na łączne pobieranie swojej emerytury i renty rodzinnej po mężu lub żonie. Otóż w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, wypłaca się jedno z nich – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zasada ta wynika wprost z art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. [przykład 2]

ZUS kieruje się zawsze wysokością świadczeń. Pierwszeństwo będzie przysługiwało zatem wyższemu z nich, więc nawet jeśli wnioskodawca wyboru nie dokona i zrobi to za niego ZUS, może być pewny, że nie straci na tym finansowo. Nie ma obawy, że gdy renta okaże się niższa niż emerytura wnioskodawcy, ZUS zacznie mu ją wypłacać zamiast jego własnego, wyższego świadczenia.

Zobacz: Emerytury i renty

Niezbędne dokumenty

Niezbędne będzie jednak złożenie odpowiedniego wniosku do ZUS. Zakład nie ustali prawa do renty rodzinnej z urzędu na tej tylko podstawie, że zmarły miał małżonka z niższą emeryturą lub bez prawa do świadczeń. Na złożenie wniosku nie ma terminu, może być złożony w każdym czasie, ale trzeba pamiętać, że ZUS nie wypłaci renty rodzinnej wstecznie, a najwyżej od miesiąca, w którym złożono wniosek. To, że śmierć małżonka nastąpiła kilka albo kilkanaście miesięcy wcześniej, nie ma żadnego znaczenia.

Starając się o rentę rodzinną, należy więc wypełnić wniosek ZUS Rp-2 (ZUS Rp-2a) i dołączyć m.in. dokument poświadczający datę urodzin wnioskodawcy, odpis skrócony aktu małżeństwa, akt zgonu. W przypadku powoływania się na niezdolność do pracy wnioskodawca musi ją potwierdzić orzeczeniem lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS. Natomiast uprawnienie do świadczenia, pomimo niepozostawania we wspólności małżeńskiej, potwierdza się załączonym wyrokiem lub ugodą sądową ustalającymi alimenty.ⒸⓅ

Zobacz: Kalkulatory

PRZYKŁAD 1

Dopiero po ukończeniu 50 lat

Pani Janina w chwili śmierci męża miała ukończone 48 lat. Jej mąż już od kilku lat pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Małżonkowie nie mieli dzieci, a pani Janina nie posiadała orzeczenia o niezdolności do pracy. Niespełnienie żadnego z warunków wskazanych ustawą emerytalną nie oznacza, że prawa takiego w ogóle nie nabędzie. Ukończenie przez nią 50. roku życia, co nastąpi za dwa lata, umożliwi jej staranie się o rentę po zmarłym mężu.

PRZYKŁAD 2

Urząd sam zdecyduje

Pani Jadwiga od trzech lat jest na emeryturze. Kilka miesięcy temu zmarł jej mąż. Pobierana przez nią emerytura to 1960 zł brutto. Jej zmarły mąż pobierał emeryturę w wysokości 2500 zł. Renta rodzinna dla pani Jadwigi wynosiłaby więc 2125 zł.

W tej sytuacji pani Jadwiga powinna wybrać między własną emeryturą i rentą po zmarłym mężu. Gdy jednak tego nie zrobi, decyzję i tak podejmie za nią ZUS, wypłacając rentę rodzinną jako świadczenie wyższe. ⒸⓅ

Autor: Ewa Bogucka-Łopuszyńska, radca prawny

Podstawa prawna

Art. 65–74, art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.).

Zobacz: Wskaźniki i stawki

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Umowy zlecenia, umowy o dzieło  i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Umowy zlecenia, umowy o dzieło i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Świadczenia emerytalno-rentowe
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
    1 stycznia
    1 marca
    1 czerwca
    1 września
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Stabilizacja na rynku pracy – aktualne trendy i wyniki badań w zakresie kompetencji i rynku pracy
    Badania przeprowadzone wśród pracodawców i pracowników pokazują stabilizację na rynku pracy. W czerwcu 2022 r. stopa bezrobocia była niższa niż w maju, a w urzędach pracy było zarejestrowanych mniej bezrobotnych w stosunku do poprzedniego miesiąca.
    Zatrudnianie cudzoziemców - jakie nieprawidłowości?
    W Polsce legalnie pracuje ponad milion cudzoziemców. Czy kontrole Państwowej Inspekcji Pracy wykazują nieprawidłowości?
    2/3 pracowników ma symptomy wypalenia zawodowego
    W ciągu ostatniego roku objawy wypalenia zawodowego zauważyło u siebie dwie trzecie pracowników - wynika z badania Nationale-Nederlanden. Zjawisko to dotyczy coraz częściej także młodszych pracowników - wskazano.
    Brak kompetencji blokuje innowacyjność firm
    Przełomowe pomysły to tylko jeden z czynników innowacyjności w firmach. Drugim, równie istotnym, jest odpowiednie zarządzanie tymi pomysłami i ich wdrażanie. Do tego jednak potrzebny jest szereg kompetencji, których dziś w firmach brakuje i same to przyznają. Dwie na trzy twierdzą, że przeszkodą w podejmowaniu przez nie innowacji jest problem z pozyskaniem odpowiednich pracowników. Akademia Menadżera Innowacji – prowadzona przez PARP – ma tę lukę kompetencyjną zasypywać. Uczestniczący w niej menadżerowie przechodzą szereg szkoleń podnoszących ich umiejętności zarządzania w tym obszarze, ale także pracują z doradcami, którzy od lat zajmują się wdrażaniem innowacji.
    Prawie połowa Polaków jest skłonna usprawiedliwić pracę na czarno
    Od czterech lat obserwowany jest wysoki poziom akceptacji nieetycznych zachowań i nadużyć finansowych – pokazują badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce. Dziś takie praktyki jest skłonna usprawiedliwić prawie połowa Polaków. Najczęściej przymykają oko na pracę na czarno w celu unikania ściągania długów z pensji. Zrozumienie dla takich praktyk deklaruje ponad 61 proc. społeczeństwa. Z kolei najbardziej rygorystycznie Polacy odnoszą się do wyłudzania pieniędzy z wykorzystaniem cudzych lub fałszywych dokumentów.
    Profil zaufany - jak go założyć?
    Profil zaufany powstał po to, aby umożliwić załatwienie spraw urzędowych bez wychodzenia z domu. Dla przedsiębiorców, jak i osób prywatnych, które często kontaktują się z instytucjami publicznymi, profil zaufany to idealne narzędzie. W jaki sposób się go zakłada? Jak długo jest ważny? Podpowiadamy.
    Praca przy komputerze. Jak zadbać o zdrowie?
    Wielogodzinna praca przed komputerem może negatywnie odbijać się na naszym zdrowiu fizycznym. Ból ramion, nadgarstków, ud i pleców są częstymi dolegliwościami pracowników biurowych. Dlatego tak ważne są przerwy od pracy. Podpowiadamy, w jaki sposób można je efektywnie wykorzystać, wykonując kilka prostych ćwiczeń korzystnych dla naszego ciała.
    Szukasz pracownika? Samo ogłoszenie to nie wszystko!
    Rynek pracy staje się coraz bardziej konkurencyjny, firmy rywalizują ze sobą o najlepsze talenty, ale aż 75% z nich spodziewa się w tym roku trudności w znalezieniu pracownika . Poszukujący mają za to do dyspozycji kilka różnych portali pracy, na których co chwila pojawiają się nowe oferty. Ale czy rola dobrego jobboardu ogranicza się tylko do publikowania ogłoszeń? Zadbanie o atrakcyjność oferty to jedno, sztuką jest także dotarcie do właściwego odbiorcy. Co wpływa na efektywność procesu rekrutacyjnego i jak zwiększyć szansę na trafienie do najbardziej wartościowych kandydatów?
    Praca zdalna wymaga doprecyzowania
    Praca zdalna zostanie uregulowana w kodeksie pracy. Wątpliwości może wywoływać m.in. forma, w jakiej ustala się miejsce świadczenia pracy poza siedzibą zatrudniającego. Niektóre przepisy może poprawić jeszcze Sejm, który nie spieszy się z uchwaleniem nowelizacji kodeksu pracy.
    Rekrutacja od strony pracodawcy – jak zwiększyć szanse na sukces
    Rynek pracy staje się coraz bardziej konkurencyjny, firmy rywalizują ze sobą o najlepsze talenty, ale aż 75% z nich spodziewa się w tym roku trudności w znalezieniu pracownika . Poszukujący mają za to do dyspozycji kilka różnych portali pracy, na których co chwila pojawiają się nowe oferty. Co wpływa na efektywność procesu rekrutacyjnego i jak zwiększyć szansę na trafienie do najbardziej wartościowych kandydatów?
    Ostatnie dni rekrutacji w szkołach. Dla nauczycieli ofert na pęczki
    Napływ uchodźców z Ukrainy to wielkie wyzwanie przed polskimi szkołami. Niestety wygląda na to, że powstanie sporo wakatów, a kuratorzy oświaty pozostaną z trudnymi zadaniami.
    Odzież ochronna i robocza chroniąca przed promieniowaniem UV
    Stale rośnie liczba dni, w których temperatury osiągają wysokie wartości, a promieniowanie UV jest niebezpieczne – szczególnie dla tych, którzy swoją pracę wykonują na świeżym powietrzu. Ochrona przed skutkami promieniowania to nie tylko filtry UV czy przebywanie w cieniu. To także kwestia odzieży ochronnej – w której funkcjonalności nastąpił duży postęp.
    Połowa Polaków ocenia polskich szefów gorzej niż zagranicznych, a 28% potwierdza, że ich przełożony krzyczy na pracowników
    Badanie przeprowadzone przez serwis InterviewMe wykazało, że 73% Polaków ma szacunek dla swojego przełożonego, chociaż aż 28% przyznało, że szef krzyczy, a 21%, że źle traktuje swoich pracowników
    Prawie 6 godzin tygodniowo darmowych nadgodzin. 12 sierpnia Światowy Dzień Pracoholików
    Polacy coraz częściej zostają w pracy po godzinach; badania wykazują, że pracownicy tygodniowo wykonują średnio 5 h 48 minut dodatkowej pracy za darmo - wynika z najnowszego raportu ADP „People at Work 2022: A Global Workforce View”.
    Pozyskiwanie pracowników lokalnych - 10 sposobów
    Jak informuje Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, stopa bezrobocia rejestrowanego w lipcu 2022 r. wyniosła 4,9%. To o 0,2 punktu procentowego mniej niż w maju br. I jak każda informacja, ta również ma dwie strony medalu. Znalezienie pracowników staje się bowiem większym wyzwaniem, zwłaszcza dla firm lokalnych, rekrutujących wśród miejscowych społeczności. W jaki sposób można mu podołać? Odpowiadamy.
    Polski Ład 2.0 - problemy z wyliczeniem podstawy składki zdrowotnej
    Nowelizacja Polskiego Ładu, która zaczęła obowiązywać od 1 lipca 2022 roku, daje podatnikom rozliczającym się na ryczałcie możliwość zmiany formy opodatkowania na zasady ogólne już od połowy tego roku. Odpowiedniego wpisu do CEIDG należy dokonać do 22 sierpnia. W tym przypadku pojawia się jednak ważne pytanie: jak obliczyć składkę zdrowotną za pierwsze półrocze.
    Cofnięcie wypowiedzenia umowy o pracę
    Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, każda ze stron umowy o pracę może ją rozwiązać za wypowiedzeniem. Rozwiązanie umowy następuje wówczas z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia w zależności od długości zatrudnienia pracownika. Podpowiadamy, w jakich sytuacjach możliwe jest cofnięcie wypowiedzenia umowy o pracę.
    Ponaglenie w sprawie urzędowej
    Jeśli sprawa urzędowa nie została załatwiona w terminie lub postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne, masz prawo wnieść ponaglenie. Jeśli natomiast procedura dotyczy urzędu pracy lub urzędu wojewódzkiego, upewnij się wcześniej, że ponaglenie będzie skuteczne.
    Uprawnienia niepełnosprawnego pracownika
    Osobie legitymującej się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności przysługują dodatkowe uprawnienia pracownicze. Wynikają one z przepisów o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dotyczą one przede wszystkim czasu pracy, przerw w pracy i wymiaru urlopu. Oto one.
    Ponad 770 tys. obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce
    Już ponad 770 tys. obywateli Ukrainy jest zatrudnionych legalnie w naszym kraju - powiedział we wtorek wiceminister rodziny i polityki społecznej Stanisław Szwed.
    Ponad połowa pracowników preferuje zdalny i hybrydowy model pracy
    Hybrydowy model pracy, który coraz chętniej wybierany jest przez samych pracowników, wymaga dużych zmian w modelu operacyjnym wielu firm. Zanim jednak pracownicy przejdą na pożądany przez nich system pracy, powinni posiąść niezbędne kompetencje. Zyskają jednak na tym też organizacje, które będą mogły łowić talenty na znacznie większym obszarze. Sukcesy widać już dziś. Nawet w firmach z sektora przemysłu ciężkiego, które w ”hybrydowym” świecie mogli zdobyć pracowników wcześniej niedostępnych.
    Czy to koniec sprzedaży bezpośredniej? Przedstawiciele handlowi powinni się zmienić!
    Jesteś przedstawicielem handlowym? Zadbaj o nowe kompetencje. Raport firmy Showpad mówi jasno - detaliści powoli, acz skutecznie, zmieniają swoje preferencje. Coraz częściej od tradycyjnych spotkań z przedstawicielem handlowym, wolą kupować towary online. Zdecydowana większość, bo aż 86 proc. osób odpowiedzialnych za zakupy w dużych firmach, od spotkań twarzą w twarz woli transakcje zawierane w sposób wirtualny. Im młodszy pytany, tym chętniej wybiera internet. Tylko 8 proc. milenialsów oraz osób z pokolenia Z preferuje spotkanie z handlowcem.
    W II kw. 2022 r. rynek utrzymał dynamikę zatrudnienia
    Uwarunkowania makro- i mikroekonomicznie równomiernie oddziałują na ogół rynku i innowacyjne przedsiębiorstwa – wynika z raportu ADP Polska „Zatrudnienie w Nowoczesnej Gospodarce Q2 2022 r.”. W II kw. 2022 r. utrzymał się dystans pod względem dynamiki zatrudnienia między rynkiem (+2,3 proc. vs II kw. 2021 r. wg danych Głównego Urzędu Statystycznego) a firmami należącymi do Nowoczesnej Gospodarki (+3,46 proc. vs II kw. 2021 r.) i wyniósł 1,16 p.p.
    ZUS: Coraz więcej cudzoziemców objętych ubezpieczeniem społecznym
    Liczba cudzoziemców pracujących legalnie w Polsce i podlegających ubezpieczeniom społecznym przekroczyła już milion. Największą grupę stanowią obywatele Ukrainy. Na koniec lipca do ubezpieczenia emerytalnego zgłoszonych było niemal 1 mln 25 tys. cudzoziemców.
    Komplet: Zmiany w Kodeksie pracy 2022
    Zapraszamy do udziału w webinariach na temat zmian w Kodeksie pracy. Przy zakupie dwóch webinariów drugie 50% taniej. Komplet składa się z 2 webinariów: „Nieobecności pracownicze po nowelizacjach Kodeksu pracy” oraz „Kontrola trzeźwości pracowników w miejscu pracy”. Szkolenia poprowadzą Aleksander Kuźniar i Paweł Ziółkowski. Każdy z uczestników webinariów otrzyma imienny certyfikat. Polecamy!