Kategorie

Renta rodzinna po zmarłym emerycie

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Renta rodzinna po zmarłym emerycie /Fot. Fotolia
Renta rodzinna po zmarłym emerycie /Fot. Fotolia
Wbrew obiegowej opinii ZUS nie przyzna wdowie świadczenia męża, a więc emerytury. Polskie przepisy nie przewidują bowiem przejścia uprawnień ubezpieczonego na inne osoby po jego śmierci. Wdowa otrzyma zaś rentę rodzinną.
Reklama

Renta rodzinna najczęściej kojarzona jest z sytuacją, gdy umiera osoba stosunkowo młoda, która zostawia po sobie małoletnie dzieci lub niepracującą żonę. I w takich przypadkach przyznawana jest najczęściej. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, żeby w przypadku gdy zmarły pobierał już emeryturę (także zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne), o rentę rodzinną wystąpił jego małżonek, nawet gdy sam pobiera już emeryturę, a dzieci są od dawna pełnoletnie – oczywiście po spełnieniu wszystkich warunków ustawowych.

Wiele osób błędnie przy tym sądzi, że w przypadku osób starszych żona (bo w większości przypadków żyje dłużej od męża) ma prawo do pobierania emerytury po mężu. Taka instytucja w polskim prawie nie występuje, emerytura przysługuje tylko osobie, której została przyznana. Wdowie lub wdowcowi, nawet gdy sami są już emerytami lub rencistami, przysługuje właśnie renta rodzinna, która w pewnym sensie pełni taką rolę. Wystąpienie o takie świadczenie będzie opłacalne jednak tylko wtedy, gdy emerytura zmarłego była znacząco wyższa. Przede wszystkim trzeba zaś pamiętać, że można pobierać tylko jedno świadczenie (własną emeryturę/rentę lub rentę rodzinną po zmarłym).

Zobacz: Ubezpieczenia społeczne

Wiek albo stan zdrowia

Uzyskanie prawa do tego świadczenia przez wdowę lub wdowca obwarowane jest dodatkowymi przesłankami.

Starający się o nie współmałżonek musi zatem spełnić warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy albo sprawowania opieki nad członkami rodziny. Prawo do renty rodzinnej uzależnione jest od skończenia przez współmałżonka w chwili śmierci męża (żony) 50 lat lub jego niezdolności do pracy, ewentualnie wychowywania co najmniej jednego dziecka, wnuka lub rodzeństwa uprawnionego do renty rodzinnej po zmarłym, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat. W tym ostatnim przypadku chodzi również o sytuację sprawowania pieczy nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Co istotne, prawo do renty wdowa bądź wdowiec nabędą również wtedy, gdy przynajmniej jeden z powyższych warunków spełnili w ciągu pięciu lat od śmierci współmałżonka lub od zaprzestania wychowywania dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej. [przykład 1]

Polecamy książkę: Kodeks pracy 2017 Praktyczny komentarz z przykładami

Reklama

Dodatkowym warunkiem pozwalającym na skorzystanie z tych przepisów jest pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich we wspólności małżeńskiej. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z 26 października 2006 r., sygn. akt III UZP 3/06, mającej charakter zasady prawnej, warunkiem nabycia prawa do renty rodzinnej przez wdowę (wdowca) jest, poza spełnieniem przesłanek określonych w art. 70 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich w stanie faktycznej wspólności małżeńskiej (art. 70 ust. 3 tej ustawy). Udowodnienie, że małżonkowie nie pozostawali we wspólności majątkowej, ciąży na ZUS.

O rentę rodzinną z ZUS mogą się też ubiegać ci małżonkowie, którzy nie są i nie byli objęci powszechnym systemem ubezpieczenia. Jeśli więc np. wdowa była ubezpieczona w KRUS i stamtąd pobiera emeryturę, nic nie stoi na przeszkodzie, aby po śmierci męża wystąpiła o rentę rodzinną do ZUS. Biorąc pod uwagę to, jak niskie są świadczenia z KRUS, w większości przypadków pobieranie renty rodzinnej po mężu z ZUS będzie korzystniejsze.

Zobacz: Ubezpieczenia 

Nie ma ryzyka

Przyznanie renty rodzinnej nie oznacza jednak, że ZUS będzie wypłacał świadczenie dokładnie w tej samej wysokości, jaką otrzymywał zmarły. Zostaje ono zmniejszone do 85 proc. Jeśli zmarły pobierał świadczenie niewiele tylko wyższe od emerytury wdowy (wdowca), nie ma sensu w ogóle występować do ZUS z wnioskiem o taką rentę. Przepisy nie pozwalają na łączne pobieranie swojej emerytury i renty rodzinnej po mężu lub żonie. Otóż w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, wypłaca się jedno z nich – wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Zasada ta wynika wprost z art. 95 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. [przykład 2]

ZUS kieruje się zawsze wysokością świadczeń. Pierwszeństwo będzie przysługiwało zatem wyższemu z nich, więc nawet jeśli wnioskodawca wyboru nie dokona i zrobi to za niego ZUS, może być pewny, że nie straci na tym finansowo. Nie ma obawy, że gdy renta okaże się niższa niż emerytura wnioskodawcy, ZUS zacznie mu ją wypłacać zamiast jego własnego, wyższego świadczenia.

Zobacz: Emerytury i renty

Niezbędne dokumenty

Niezbędne będzie jednak złożenie odpowiedniego wniosku do ZUS. Zakład nie ustali prawa do renty rodzinnej z urzędu na tej tylko podstawie, że zmarły miał małżonka z niższą emeryturą lub bez prawa do świadczeń. Na złożenie wniosku nie ma terminu, może być złożony w każdym czasie, ale trzeba pamiętać, że ZUS nie wypłaci renty rodzinnej wstecznie, a najwyżej od miesiąca, w którym złożono wniosek. To, że śmierć małżonka nastąpiła kilka albo kilkanaście miesięcy wcześniej, nie ma żadnego znaczenia.

Starając się o rentę rodzinną, należy więc wypełnić wniosek ZUS Rp-2 (ZUS Rp-2a) i dołączyć m.in. dokument poświadczający datę urodzin wnioskodawcy, odpis skrócony aktu małżeństwa, akt zgonu. W przypadku powoływania się na niezdolność do pracy wnioskodawca musi ją potwierdzić orzeczeniem lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS. Natomiast uprawnienie do świadczenia, pomimo niepozostawania we wspólności małżeńskiej, potwierdza się załączonym wyrokiem lub ugodą sądową ustalającymi alimenty.ⒸⓅ

Zobacz: Kalkulatory

PRZYKŁAD 1

Dopiero po ukończeniu 50 lat

Pani Janina w chwili śmierci męża miała ukończone 48 lat. Jej mąż już od kilku lat pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Małżonkowie nie mieli dzieci, a pani Janina nie posiadała orzeczenia o niezdolności do pracy. Niespełnienie żadnego z warunków wskazanych ustawą emerytalną nie oznacza, że prawa takiego w ogóle nie nabędzie. Ukończenie przez nią 50. roku życia, co nastąpi za dwa lata, umożliwi jej staranie się o rentę po zmarłym mężu.

PRZYKŁAD 2

Urząd sam zdecyduje

Pani Jadwiga od trzech lat jest na emeryturze. Kilka miesięcy temu zmarł jej mąż. Pobierana przez nią emerytura to 1960 zł brutto. Jej zmarły mąż pobierał emeryturę w wysokości 2500 zł. Renta rodzinna dla pani Jadwigi wynosiłaby więc 2125 zł.

W tej sytuacji pani Jadwiga powinna wybrać między własną emeryturą i rentą po zmarłym mężu. Gdy jednak tego nie zrobi, decyzję i tak podejmie za nią ZUS, wypłacając rentę rodzinną jako świadczenie wyższe. ⒸⓅ

Autor: Ewa Bogucka-Łopuszyńska, radca prawny

Podstawa prawna

Art. 65–74, art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.).

Zobacz: Wskaźniki i stawki

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.