Kategorie

Ochrona zdrowia pracownic w ciąży

Tomasz Dróżdż
Szczególna ochrona zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących dziecko piersią objawia się m.in. zakazem zatrudniania ich przy pracach szczególnie szkodliwych oraz w godzinach nadliczbowych.

Kobiety oraz młodociani to grupy pracowników, których zdrowie podlega szczególnej ochronie w prawie pracy. Ochrona ta przybiera formę różnorakich zakazów i nakazów, których realizacja ma na celu zapewnienie odpowiednich warunków pracy.

Prace wzbronione kobietom

Reklama

Ze względu na różnice w funkcjonowaniu organizmów mężczyzny i kobiety polski ustawodawca otoczył kobiety szczególną opieką. Punktem wyjścia stało się potwierdzone naukowo stwierdzenie większej szkodliwości określonych czynników w miejscu pracy dla organizmu kobiety niż mężczyzny. Pod szczególną opieką zarówno w europejskim, jak i w polskim prawie znajdują się kobiety w ciąży i karmiące dziecko piersią. Ochronie tej jest poświęcony cały dział w Kodeksie pracy pt. „Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem”. Należy wyraźnie zaznaczyć, że ochrona ta ma charakter bezwzględny, a zatem nie jest dopuszczalne zmniejszenie poziomu tej ochrony przez określone postanowienia w umowie o pracę czy w jakichkolwiek regulaminach czy układach zbiorowych pracy.

Artykuł 176 k.p. stanowi dla pracodawców bezwzględny zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Spis takich prac określa rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.).

Takimi szkodliwymi rodzajami prac są m.in. prace:

• związane z wysiłkiem fizycznym i transportem ciężarów oraz wymuszoną pozycją ciała (przykładowo ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów o masie przekraczającej 12 kg przy pracy stałej oraz 20 kg przy pracy dorywczej - do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej),

• w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym,

• w hałasie i drganiach,

• narażające na działanie pól elektromagnetycznych, promieniowania jonizującego i nadfioletowego oraz prace przy monitorach ekranowych (przykładowo dla kobiet w ciąży zabronione są prace przy obsłudze monitorów ekranowych powyżej 4 godzin na dobę),

• pod ziemią, poniżej poziomu gruntu i na wysokości,

• w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu,

• w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi (przykładowo dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią prace stwarzające ryzyko zakażenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca itp.),

• w narażeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych (przykładowo dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią prace w narażeniu na działanie czynników rakotwórczych i o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym),

• grożące ciężkimi urazami fizycznymi i psychicznymi.


Przeniesienie do innej pracy

Zgodnie z art. 179 k.p. pracodawca, który zatrudnia kobietę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy dla niej wzbronionej (czyli znajdującej się w wykazie zamieszczonym we wspomnianym powyżej rozporządzeniu Rady Ministrów), bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy. Jeżeli takie przeniesienie jest niemożliwe, to jego obowiązkiem jest zwolnić taką pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Natomiast w przypadku, jeżeli pracodawca zatrudnia taką pracownicę przy pozostałych pracach (które są wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 176 k.p.), jest on obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. Ten sam obowiązek spoczywa na pracodawcy, jeżeli przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia lekarskiego. Artykuł 179 § 6 k.p. stwierdza wyraźnie, że po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenia jej czasu pracy lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.

Wymogi prawa a wysokość wynagrodzenia

Reklama

Powstaje pytanie, czy wynagrodzenie pracownicy w ciąży lub karmiącej dziecko piersią ulega obniżeniu, jeżeli pracodawca przeniósł ją do innej pracy (na stanowisko, które wiąże się z niższymi zarobkami), albo zwolnił z obowiązku świadczenia pracy (przez co nie wyrobiła określonej normy pracy).

Otóż nie, bowiem art. 179 § 4 k.p. stanowi, że jeżeli zmiana warunków na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy. Sama instytucja dodatku wyrównawczego wymaga pewnego komentarza. Dodatki wyrównawcze są szczególną formą rekompensaty. Szczególną, gdyż nie każdy pracownik, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu jest uprawniony do jej otrzymania. Przepisy Kodeksu pracy wyraźnie wskazują okoliczności, których zaistnienie połączone z obniżeniem wynagrodzenia pracownika uprawnia go do otrzymania tego świadczenia. Taką okolicznością jest m.in. obniżenie wynagrodzenia w związku z przeniesieniem do innej pracy kobiety w ciąży lub karmiącej dziecko piersią.

Natomiast art. 179 § 5 k.p. stwierdza wyraźnie, że pracownica zwolniona z obowiązku świadczenia pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

Pozostałe formy ochrony zdrowia kobiet

Innymi formami szczególnej ochrony zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących piersią jest m.in. zakaz zatrudniania takich pracownic w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej. Stanowi to art. 178 k.p. Ponadto pracodawcy nie mogą bez zgody kobiet w ciąży lub karmiących piersią delegować poza stałe miejsce pracy oraz zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy.

Ochrona młodocianych

Młodocianym w rozumieniu prawa pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie ukończyła 18. roku życia. Na pracodawcy zatrudniającym młodocianego nałożony jest zakaz zatrudniania takiej osoby do prac znajdujących się w wykazie prac wzbronionych (podobnym do wykazu prac wzbronionych kobietom), określonym przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (DzU nr 200, poz. 2047 ze zm.). Podobnie jak przy zatrudnianiu kobiet w ciąży lub karmiących piersią istnieje wiele zakazów o charakterze bezwzględnym, np. zakaz zatrudniania młodocianego w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.

Tomasz Dróżdż

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.