Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ochrona sygnalistów w Polsce - od kiedy nowe przepisy?

Gabriela Rychły
Inspektor Ochrony Danych (IOD), Auditor Wewnętrznego Systemu Zarządzania Jakością i Bezpieczeństwa Informacji, mediator sądowy i pozasądowy
Ochrona sygnalistów w Polsce - od kiedy nowe przepisy?
Ochrona sygnalistów w Polsce - od kiedy nowe przepisy?
Shutterstock
Ochrona sygnalistów w firmie - od kiedy przepisy dyrektywy unijnej zaczynają obowiązywać w Polsce? Kto może być sygnalistą? Co się zmieni?

Ochrona sygnalistów w Polsce od 17 grudnia 2021 r.

Wszystkie kraje członkowskie, w tym Polska, mają czas do 17 grudnia 2021 roku na implementację unijnej Dyrektywy o ochronie sygnalistów. W związku z tym polscy pracodawcy muszą być przygotowani na wdrożenie nowych procedur. Założeniem Dyrektywy o ochronie sygnalistów jest stworzenie skutecznych kanałów informowania o naruszeniach unijnego prawa w obrębie danej organizacji. Osoby dokonujące takich zgłoszeń na gruncie Dyrektywy nazywane są sygnalistami. Jest coraz mniej czasu, by zarządy przekonały pracowników do zmiany podejścia do kwestii informowania o nadużyciach.

Niestety w naszej mentalności bycie sygnalistą jest postrzegane w bardzo negatywny sposób jako donoszenie na swojego pracodawcę. Osobiście, uważam że nie procedury czy wymogi formalne, ale właśnie konieczność zmian w mentalności to zdecydowanie największe wyzwanie dla przedsiębiorstw w związku z unijną dyrektywą o ochronie sygnalistów. Należy pamiętać o tym, że w polskim prawie już istnieją odniesienia do uprawnień sygnalisty. Co prawda, wprowadzone zostały obligatoryjne procedury zgłaszania nadużyć w sektorze finansowym oraz w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, ale to wejście w życie dyrektywy unijnej będzie prawdziwą zmianą.  

Kto może być sygnalistą?

Zacznijmy od tego, kto może być sygnalistą: pracownik, samozatrudniony współpracownik, wspólnik, wykonawca, stażysta, podwykonawca, dostawca, były pracownik, a nawet osoba w trakcie rekrutacji. Tak naprawdę w praktyce sygnalistą może być każdy, kto miał styczność z daną organizacją. Należy wspomnieć również o tym, że sygnaliście przysługuje prawna ochrona przed działaniami represyjnymi, odwetowymi, tutaj jednak musi byś spełniony pewien warunek, a mianowicie, że sygnalista musi działać w dobrej wierze, więc nadużycie musi być realne i faktyczne. Gdyby było inaczej, ochrona nie będzie takiej osobie przysługiwała.

3 rodzaje zgłoszeń sygnalisty

Dyrektywa przewiduje 3 rodzaje zgłoszeń:

  1. wewnętrzne (obowiązujące na terenie firmy),
  2. zewnętrzne (gdy informacja o nadużyciach trafia do zewnętrznej instytucji) i
  3. ujawnienia publiczne.

Przepisy unijne o sygnalistach - co się zmieni?

Dyrektywa zakłada, że na początku nadużycie powinno być zgłoszone na poziomie wewnętrznym. Polska znajduje się w gronie 21 państw, które rozpoczęły już prace nad wdrożeniem Dyrektywy do porządku prawnego. Finalnie gotowe prawo o ochronie sygnalistów musi wejść w życie najpóźniej 17 grudnia 2021 roku.  Nie mamy co prawda jeszcze naszych krajowych przepisów, niemniej unijny akt prawny odnosi się do ogólnych warunków, jakie przedsiębiorca musi spełnić w celu zapewnienia ochrony sygnalistom. Nie wspomina się w nim o konkretnych działaniach, dlatego wierzę, że krajowy ustawodawca być może doprecyzuje te wymogi. Na chwilę obecną musimy jednak zakładać, że to na przedsiębiorcy będzie spoczywać obowiązek wdrożenia takich narzędzi, które będą spójne z unijnymi wytycznymi.

Jakoś dziwnie przypomina mi się tutaj Unijne rozporządzenie RODO. My, przedsiębiorcy, mamy już doświadczenie we wprowadzaniu przepisów, które są dość mocno ogólne. W chwili obecnej bazując na samym akcie unijnym dotyczącym ochrony sygnalistów, możemy określić kluczowe i zarazem minimalne treści nowych wymogów. Mam tutaj na myśli tworzenie nowych, odpowiednich kanałów i regulacji, procedur, które będą umożliwiały swobodne zgłaszanie naruszeń przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony sygnalistom. Do obowiązków pracodawcy należeć będzie zapewnienie możliwości anonimowego zgłoszenia uchybień i nieprawidłowości. W ramach wdrażania Ustawy o ochronie sygnalistów pracodawca musi mieć świadomość, że wprowadzone procedury mają mieć wymiar realny, a nie tylko czysto formalny, to muszą być faktycznie działające narzędzia, dobrze dobrane procedury. Czynności te wymagać będą gruntownej analizy regulaminów obowiązujących w danej firmie i znormalizowania procedur postępowania, niezbędne mogą się okazać szkolenia pracowników w zakresie ich nowych uprawnień. 

Sygnaliści - obowiązki pracodawcy

Ochrona sygnalistów daje jednak pewną swobodę działania przedsiębiorcom. Sami mogą dokonać wyboru w zakresie kanałów informacyjnych, osoby przyjmującej zgłoszenie czy też samego sposobu informowania. Przedsiębiorca może na drodze wewnętrznych regulaminów stworzyć system informowania na podstawie ogólnie dostępnych środków przekazu. Na chwilę obecną może wyróżnić m.in. kanały cyfrowe, takie jak: dedykowany system informatyczny, dedykowana skrzynka e-mail, czy też infolinia. Mogą to być również papierowe formy informowania: notatki, oficjalne pisma czy anonimowe głoszenia na piśmie. Brak jednoznacznej ustawy o ochronie sygnalistów pozwala na większą swobodę co do wyboru kanałów informowania. Należy jednak pamiętać, że dowolność we wdrażaniu wewnętrznych systemów sygnalizowania opiera się na określonych w Dyrektywie standardach.         

Sygnalista - jakie korzyści może przynieść firmie?

Na koniec zastanówmy się, dlaczego w ogóle nadużycia warto zgłaszać? Jedną z korzyści jest ograniczenie finansowych i reputacyjnych strat firmy. Badania wykazują, że firmy tracą około 5% rocznych przychodów z powodu nadużyć. Poprawia się też konkurencja rynkowa, ponieważ działania sygnalistów mogą ograniczać korupcję. Każde przedsiębiorstwo, każda firma, każdy pracodawca powinien sam sobie odpowiedzieć na pytanie jak ważną rolę w jego zespole może spełnić sygnalista i dać jasny sygnał że takie działania są mile widziane a wręcz pożądane bo mogą z nich płynąć wymierne korzyści dla firmy. 

Nowe przepisy związane z sygnalistami - od kiedy?

Czasu na wdrożenie zmian mamy coraz mniej - regulacje mają obejmować instytucje publiczne oraz firmy prywatne zatrudniające co najmniej 250 pracowników od 17 grudnia 2021 r., a od 17 grudnia 2023 r. firmy prywatne zatrudniające co najmniej 50 pracowników.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
Komplet: Kodeks pracy + Czas pracy + Umowy o pracę
Komplet: Kodeks pracy + Czas pracy + Umowy o pracę
Tylko teraz
39,90 zł
44,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Jak szybciej wydawać pozwolenia na pracę dla cudzoziemców?
    Pozwolenia na pracę dla cudzoziemców mogłyby być wydawane dużo szybciej. Jak usprawnić tę procedurę? Oto 8 szczegółowych propozycji.
    Praca zdalna w Kodeksie pracy - etap prac
    Praca zdalna będzie wpisana w Kodeksie pracy. Jaki jest etap prac nad nowelizacją kodeksową?
    Wyższe wynagrodzenie i benefity dla pracowników fizycznych
    Wyższe wynagrodzenie i benefity dla pracowników fizycznych stają się standardem. Pracodawcy zabiegają o pracowników na stanowiska blue i grey collar.
    Niedziela handlowa 2022 - kalendarz
    Niedziela handlowa w 2022 r. wypada 7 razy. Kiedy jest niedziela handlowa? Oto kalendarz niedziel handlowych na 2022 r.
    Wypadek przy pracy - zmiany od 18 września 2021 r.
    Wypadek przy pracy to także wypadek w czasie podróży służbowej, wyjazdu integracyjnego, wykonywania zadań zleconych przez organizacje związkowe. Zmiany te wpłyną na wyższą składkę wypadkową i koszty wynagrodzeń.
    Koniec zmiany czasu?
    Czy to koniec zmiany czasu? Przedsiębiorcy apelują o zaprzestanie przestawienia zegarków 2 razy w roku. Zmiana czasu wpływa negatywnie na pracę, zdrowie i nie ma żadnych pozytywnych skutków.
    Multitasking a efektywność pracowników
    Czym jest multitasking? Czy jest zaletą, czy wręcz przeciwnie? Jak wpływa na efektywność pracowników?
    PIP zmieni zlecenie w umowę o pracę decyzją administracyjną?
    Czy PIP zmieni zlecenie w umowę o pracę decyzją administracyjną? Takie rozwiązanie zawiera projekt nowelizacji ustawy o inspekcji pracy.
    Benefity pracownicze - przykłady
    Benefity pracownicze świadczą o kulturze organizacyjnej firmy. Oto przykłady najbardziej popularnych, ale i bardziej oryginalnych benefitów pozapłacowych. Coraz częściej pracownik ma możliwość wyboru oferowanych dodatków.
    Benefity pracownicze w czasie pandemii COVID
    Które benefity pracownicze zyskały na atrakcyjności w czasie pandemii COVID-19? Co zmieniła pandemia?
    Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach - propozycje zmian
    Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach ma ułatwić zatrudnianie pracowników zza granicy. Czy proponowane zmiany pomogą wypełnić braki kadrowe na polskim rynku pracy?
    Coraz trudniej zatrudnić i zatrzymać pracownika
    Coraz trudniej zatrudnić i zatrzymać pracownika. Bezrobocie jest niskie, a ofert pracy przybywa. Najłatwiej o nową pracę pracownikom w zawodach technicznych.
    Praca zdalna dla osób z wyższym wykształceniem?
    Praca zdalna najczęściej wykonywana jest przez osoby z wyższym wykształceniem. Jak dostosowywać sposób świadczenia pracy do pracowników?
    Jak uniknąć rotacji pracowników w firmie produkcyjnej?
    Firmy produkcyjne często zmagają się z problemem rotacji pracowników. Zdarza się też, że w szczególnie intensywnych okresach potrzebne są dodatkowe ręce do pracy. W jaki sposób firma produkcyjna może poradzić sobie z tego typu trudnościami? I jaką rolę odgrywa w takiej sytuacji agencja zatrudnienia?
    Roczny limit nadgodzin
    Roczny limit nadgodzin - ile wynosi w 2021 r.? Jak maksymalną liczbę godzin nadliczbowych reguluje Kodeks pracy?
    Roczny limit nadgodzin a oddany czas wolny
    Roczny limit nadgodzin - czy wlicza się godziny nadliczbowe, za które oddany został czas wolny? Oto odpowiedź PIP.
    Dzień wolny za święto w sobotę a zatrudnienie w trakcie miesiąca
    Czy pracownikowi zatrudnionemu w środku miesiąca należy się dzień wolny za święto wypadające w sobotę w miesiącu zatrudnienia? Oto odpowiedź PIP.
    7 najważniejszych zmian w zasiłkach od 2022 r.
    ZUS wymienia 7 najważniejszych zmian w zasiłkach, które będą obowiązywały od stycznia 2022 r. Sprawdź, co się zmieni.
    Pierwsza dama z ubezpieczeniem społecznym od listopada 2021 r.
    Pierwsza dama będzie objęta ubezpieczeniem społecznym od 1 listopada 2021 r. To duża zmiana, gdyż małżonek Prezydenta RP dotychczas miał status podobny do bezrobotnego. Co z małżonkami byłych Prezydentów RP?
    Wezwanie do zawarcia umowy o zarządzanie PPK na PUE ZUS
    Wezwanie do zawarcia umowy o zarządzanie PPK na PUE ZUS to nowość. Zmiana ta obowiązuje od 15 października 2021 r. Kiedy wezwanie przez PUE ZUS jest skuteczne?
    Stres i ergonomia przy pracy zdalnej
    Stres i ergonomia przy pracy zdalnej to dwa tematy z punktu widzenia BHP, nad którymi powinni pochylić się pracodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, kiedy wejdą w życie nowe przepisy Kodeksu pracy.
    Przerwa w karierze - kto i kiedy rezygnuje z pracy?
    Przerwa w karierze ma dwa główne powody: niezadowolenie z pracy i chęć uzyskania więcej czasu wolnego. Kto i kiedy decyduje się na rezygnację z pracy?
    Potrzeby kompetencyjne w IT i TCB po pandemii [RAPORT]
    Jakie są potrzeby kompetencyjne w sektorach IT i TCB po pandemii COVID-19? Wymienia je raport „Potrzeby kompetencyjne w kontekście skutków pandemii koronawirusa”.
    Polski Ład - pracownicy wybiorą samozatrudnienie
    Czy przez Polski Ład pracownicy będą przechodzić na samozatrudnienie? O czym muszą pamiętać pracodawcy? Czy umowa B2B wymaga badań lekarskich i szkolenia bhp?
    Sprawdzanie szczepień pracowników - co z ustawą?
    Czy sprawdzanie szczepień pracowników przez pracodawców dojdzie do skutku? Co z ustawą?