Kategorie

Przerwy w pracy

Izabela Wiśnios
Płatne przerwy w pracy są jednym z podstawowych uprawnień pracowniczych.

W polskim prawie ustawodawca przewidział przerwy w pracy, które są wliczone do czasu pracy, a za które pracodawca ma obowiązek zapłacić wynagrodzenie. Kwestie te zostały uregulowane w Kodeksie pracy oraz w przepisach odrębnych.

Niektóre z przerw w pracy przysługują wszystkim zatrudnionym, inne zaś związane są z rodzajem pracy lub dotyczą tylko określonych grup pracowników, takich jak: pracownicy młodociani, pracownicy korzystający z uprawnień rodzicielskich, niepełnosprawni czy choćby pracownicy zatrudnieni w przerywanym systemie pracy.

Przerwa przysługująca wszystkim pracownikom

Pracownik ma prawo do skorzystania z przerwy w pracy wliczanej do czasu pracy (art. 134 k.p.). Prawo to przysługuje pracownikom, których dobowy czas pracy wynosi co najmniej 6 godzin. Przerwa w pracy wliczona do czasu pracy wynosi 15 minut i jest ona zagwarantowana ustawowo. Nie wydłuża czasu pobytu pracownika na terenie zakładu pracy i za jej czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Niewprowadzenie 15-minutowej przerwy lub wprowadzenie przerwy krótszej stanowi wykroczenie pracodawcy przeciwko prawom pracownika.

Przerwa dla kobiet karmiących piersią

Szczególną grupą pracowników, którym ustawodawca daje prawo do płatnych przerw w pracy, są kobiety karmiące dziecko piersią. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy, a pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko korzysta z dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda (art. 187 k.p.). Przerwy te są wliczane do czasu pracy pracownicy, za które przysługuje jej wynagrodzenie tak, jakby praca była wykonywana.

Ważne!

Przerwa nie przysługuje pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, to przysługuje jej jedna przerwa dziennie.

Przerwa dla pracowników młodocianych

Pracodawca zatrudniający pracowników młodocianych, których dobowy czas pracy przekracza 4,5 godziny, musi zapewnić im przerwę trwającą nieprzerwanie 30 minut. Przerwa ta jest wliczana do czasu pracy i przysługuje za nią młodocianemu pracownikowi wynagrodzenie (art. 202 § 3 k.p.). Należy również pamiętać, że czas pracy młodocianego, który nie ukończył 16 lat, nie może przekraczać 6 godzin dziennie, natomiast po ukończeniu 16. roku życia czas ten może wynosić maksymalnie 8 godzin na dobę.

Przerwa za pracę w szczególnych warunkach

Za pracę w szczególnych warunkach powszechnie uważa się pracę wykonywaną w warunkach szkodliwych, pracę uciążliwą, która wymaga nadmiernego wysiłku organizmu pracownika czy też pracę, która może spowodować u pracownika tzw. chorobę zawodową. Przez szkodliwe warunki pracy należy rozumieć środowisko pracy, w którym przekroczone są wskaźniki dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych. Dopuszczalne normy tych wskaźników określone zostały przez ustawodawcę w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DzU nr 217, poz. 1833 ze zm.). Wykonywanie przez pracownika pracy w wyżej wymienionych warunkach upoważnia pracownika do pracy w skróconym czasie pracy. Skrócenie to polega na zastosowaniu przerw wliczonych do czasu pracy.


Przerwa dla pracownika wykonującego pracę w przerywanym systemie pracy

Do przerw, za które również przysługuje wynagrodzenie, zaliczana jest 5-godzinna przerwa w ciągu doby przysługująca pracownikowi zatrudnionemu w systemie przerywanego czasu pracy. Przerwa ta nie jest wliczana do czasu pracy, jednak za czas tej przerwy pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju (art. 139 k.p.).

Przerwa nieplanowana, tzw. przestój

Pojęcie „przestój” w przepisach dotyczących prawa pracy nie zostało zdefiniowane. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że jest to nieprzewidziana przerwa w toku pracy, spowodowana zaburzeniami w normalnym funkcjonowaniu zakładu pracy. W takiej sytuacji ustawodawca zagwarantował pracownikowi prawo do wynagrodzenia, który mimo gotowości do świadczenia pracy nie miał możliwości jej wykonania. Wówczas wysokość wynagrodzenia wynika z osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a w przypadku gdy taki składnik nie został wyodrębniony przy ustalaniu warunków wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje 60% wynagrodzenia (art. 81 k.p.).

Przerwa dla pracujących przy komputerze

Pracownikowi, którego głównym narzędziem pracy jest komputer, a czas jego pracy przy monitorze ekranowym wynosi co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy, przysługuje co najmniej 5-minutowa przerwa, którą pracodawca zobowiązany jest wliczyć do czasu pracy. Przerwa ta należna jest pracownikowi po każdej godzinie pracy. Warto również podkreślić, że pracownikowi nie przysługuje prawo zsumowania wszystkich przerw przypadających na dany dzień lub przesuniecie ich łącznie na koniec dnia i zakończenie pracy wcześniej (§ 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe; DzU nr 148, poz. 973).

Przerwa dla osób niepełnosprawnych

Reklama

Dodatkowa płatna przerwa przysługu- je także osobom niepełnosprawnym, które uzyskały stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (art. 17 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, DzU z 2008 r. nr 14, poz. 92).

Przerwa ta powinna być przeznaczona na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 15 minut i jest wliczany do czasu pracy. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy niepełnosprawnego wynosi co najmniej 6 godzin, przysługuje mu także 15-minutowa przerwa z Kodeksu pracy.

Za obie te przerwy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Izabela Wiśnios

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?