Kategorie

Na jakich zasadach można podnosić kwalifikacje pracowników, jeżeli przestały obowiązywać przepisy dotyczące szkoleń

Renata Majewska
Niezależny ekspert z zakresu prawa pracy, prawnik, doświadczony szkoleniowiec w dziedzinie prawa pracy, w tym w praktycznym rozliczaniu wynagrodzeń. Autorka licznych artykułów poświęconych praktycznym aspektom stosowania prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Autorka licznych artykułów publikowanych w: Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń, Dzienniku Gazeta Prawna.
Od 11 kwietnia 2010 r. nie weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca podnoszenia kwalifikacji pracowników. Natomiast tylko do 10 kwietnia 2010 r. obowiązywały dotychczasowe przepisy regulujące kwestię szkoleń pracowników, czyli art. 103 Kodeksu pracy oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. Nr 103, poz. 472 ze zm.). Nie ma zatem obecnie przepisów, które regulowałyby odbywanie szkoleń pracowników.

W wyroku z 31 marca 2009 r. (K 28/08; Dz.U. Nr 58, poz. 485) Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jako sprzeczne z ustawą zasadniczą przepisy dotyczące podnoszenia kwalifikacji przez pracowników. Uchybienie polegało na tym, że art. 103 Kodeksu pracy „nie zawiera ani szczegółowo wskazanego zakresu spraw przekazanych do uregulowania w rozporządzeniu, ani wytycznych co do treści aktu wykonawczego”. Aby dać szansę ustawodawcy na naprawienie błędu, TK odroczył utratę mocy obowiązującej przepisów o podnoszeniu kwalifikacji o rok, czyli do 10 kwietnia 2010 r. Jednak Parlament nie zdążył do tego czasu uchwalić nowych przepisów, dlatego przepisy zgodne z Konstytucją RP o szkoleniach pracowników nie wejdą w życie 11 kwietnia br. (obecnie w Sejmie trwają prace nad projektem nowelizacji przepisów dotyczących podnoszenia kwalifikacji pracowników). Opóźnienie wyniesie prawdopodobnie 2 miesiące, ale przez ten czas nie będzie praktycznie żadnych przepisów prawa pracy określających wzajemne relacje między dokształcającymi się osobami a pracodawcami finansującymi im naukę.

Szkolenia pracowników, którzy podjęli naukę przed uchyleniem przepisów

Reklama

Brak przepisów w zakresie szkoleń pracowników nie oznacza jednak, że przez czas, kiedy nie będą obowiązywały żadne regulacje, firmy nie mogą na swój koszt posyłać pracowników na szkolenia i zawierać z nimi umów obejmujących te kwestie. Nadal wolno im to robić w tym okresie, z tym że na kilka sposobów.

Pracodawcy i zatrudnieni u nich pracownicy, których łączy umowa o podnoszeniu kwalifikacji zawarta na podstawie dotychczasowego uchylonego rozporządzenia, powinni kontynuować współpracę na zasadach określonych w tej umowie. Stosują zatem dotychczasowe regulacje, m.in. maksymalnie 3 lata odpracowania dofinansowania u pracodawcy, ograniczone możliwości domagania się od pracownika zwrotu pieniędzy wyłożonych na naukę. Żadna nowelizacja nie powinna anulować bowiem umów tylko dlatego, że przepisy stanowiące podstawę ich nawiązania okazały się niekonstytucyjne.

Istnieje również kategoria przedsiębiorców, którzy przed 11 kwietnia 2010 r. finansowali naukę pracownika ze skierowaniem lub bez skierowania, ale nie w ramach pisemnej umowy. Rozporządzenie z 12 października 1993 r. wymagało bowiem zawarcia umowy jedynie od pracodawcy, który skierował pracownika na naukę w formie:


  • szkolnej,
  • pozaszkolnej — jeśli firma zamierza zobowiązać uczestnika szkolenia do odpracowania u niej pewnego okresu, a w razie niedotrzymania zobowiązania — do oddania części kosztów poniesionych na jego naukę.

Ta grupa pracodawców musi po 10 kwietnia 2010 r. przestrzegać ustnych ustaleń zawartych z pracownikiem, którego wspomaga w doskonaleniu zawodowym.

Jest również możliwe, że zakład uregulował zasady dofinansowania nauki pracowników w regulaminach pracy, wynagradzania czy funduszu szkoleniowego. Dokumenty te stanowią tzw. wewnątrzfirmowe źródła prawa pracy i wiążą obydwie strony (art. 9 § 1 Kodeksu pracy).

Dokształcanie pracowników w czasie nieobowiązywania przepisów o szkoleniach

Reklama

Firma, która zamierza dofinansować kształcenie zatrudnionego pracownika na podstawie umowy po 10 kwietnia 2010 r., zawiera ją zgodnie z Kodeksem cywilnym, czyli na zasadzie swobody umów. Strony mogą bowiem ułożyć stosunek prawny według swego uznania, tak aby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 Kodeksu cywilnego). Dlatego pracodawca i pracownik nie muszą tym razem odwoływać się do rozporządzenia z 12 października 1993 r.

Ryzykowne jest również konstruowanie cywilnej umowy o podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracownika na koszt firmy w sposób ewidentnie niekorzystny dla pracownika. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo, że sądy zakwalifikują taką umowę jako naruszającą zasady współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego) i unieważnią ją w tej części. Będzie to dotyczyło zapewne postanowień umowy np. nakazujących zatrudnionemu odpracowanie kosztów poniesionych przez zakład na jego naukę przez 10 lat po jej zakończeniu (dotychczas było maksymalnie 3 lata) albo zwrot pieniędzy w każdej sytuacji rozwiązania stosunku pracy (rozporządzenie ściśle limitowało możność domagania się zwrotu).

WAŻNE!

Firmy nadal mają prawo po 10 kwietnia 2010 r. posyłać pracowników na naukę na swój koszt i zawierać z nimi umowy ustalające ich prawa i obowiązki w tym zakresie.


Jest jednak wątpliwe, czy w czasie nieobowiązywania przepisów o dokształcaniu firmy będą chciały szkolić pracowników. Będzie tak dlatego, że świadczenia wydane przez pracodawcę na kształcenie zatrudnionego przestały od 11 kwietnia br. być zwolnione z podatku dochodowego oraz ze składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Podatku i składek nie odprowadza się bowiem od wartości świadczeń przyznanych przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych, ale wyłącznie na podstawie odrębnych przepisów (§ 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. oraz art. 21 ust.1 pkt 90 updof). Wyjątek stanowią wynagrodzenia za urlop szkoleniowy oraz za zwolnienia z części dnia pracy przysługujące pracownikom dokształcającym się w formach pozaszkolnych, z tytułu których podatki i składki należy płacić. Skoro od 11 kwietnia 2010 r. nie ma rozporządzenia z 12 października 1993 r., brakuje odrębnych przepisów, według których pracodawcy udzielają zatrudnionym pomocy w dokształcaniu. Dlatego dofinansowania podlegają od tej daty opodatkowaniu i oskładkowaniu. Zmienić to może decyzja ustawodawcy, np. zaniechanie poboru podatku od tych świadczeń, zmiana rozporządzenia składkowego czy wprowadzenie w życie nowelizacji Kodeksu pracy z mocą wsteczną od 11 kwietnia 2010 r. O wprowadzeniu nowych przepisów w zakresie szkoleń pracowników poinformujemy w najbliższych numerach MPPiU po ich uchwaleniu przez Parlament.

Podstawa prawna:

  • art. 9 § 1, uchylony art. 103 Kodeksu pracy,
  • uchylone rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. Nr 103, poz. 472 ze zm.),
  • art. 5, art. 3531 Kodeksu cywilnego,
  • § 2 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.),
  • art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?