Kategorie

System równoważnego czasu pracy (cz. 1)

Ewa Drzewiecka
Cechą charakterystyczną równoważnego systemu czasu pracy jest dopuszczalność przedłużenia w niektórych dniach czasu pracy przy zachowaniu przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy - 40 godzin.

„Równoważenie” przedłużenia wymiaru czasu pracy następuje przez obniżenie tego wymiaru w innych dniach lub wprowadzenie dni wolnych. Równoważny czas pracy występuje w Kodeksie pracy w postaci „podstawowej” (art. 135 k.p.), przy dozorze urządzeń lub przy częściowym pozostawaniu w pogotowiu do pracy (art. 136 k.p.) oraz jako system równoważnego czasu pracy przy pilnowaniu i w ochronie, w zakładowych strażach pożarnych i służbach ratowniczych (art. 137 k.p.).

System równoważnego czasu pracy w postaci podstawowej

Reklama

System równoważnego czasu pracy w postaci podstawowej polega na tym, że w niektórych dniach dopuszczalne jest przedłużenie czasu pracy do 12 godzin przy zachowaniu przeciętnej 40-godzinnej tygodniowej normy czasu pracy (135 k.p.). Norma tygodniowa jest normą przeciętną, co oznacza, że można zaplanować w jednym tygodniu nawet 72 godziny pracy (6 dni x 12 godzin), a w innych tygodniach okresu rozliczeniowego odpowiednio mniej.

Norma 12 godzin stanowi górną granicę wydłużenia normy dobowej, co oznacza dopuszczalność elastycznego dostosowania godzin pracy do organizacji pracy. Możliwe jest także rozwiązanie, że jedna grupa pracowników będzie pracować w przedłużonym czasie pracy do 10 godzin na dobę, a inna - 12 godzin na dobę.

„Równoważenie” przedłużenia wymiaru czasu pracy następuje przez:

• obniżenie tego wymiaru w innych dniach, np. po 2, 4 czy 6 godzin. Należy wówczas zapewnić pracownikowi co najmniej tyle dni wolnych od pracy, ile w okresie rozliczeniowym jest w sumie niedziel, świąt oraz dni wolnych wynikających z 5-dniowego tygodnia pracy

lub

• wprowadzenie dni wolnych z tytułu przepracowanych godzin, niezależnie od obowiązującej liczby dni ustawowo wolnych od pracy i dni wolnych, wynikających z 5-dniowego tygodnia pracy. Dni wolne równoważące wlicza się do urlopu, ale nie można nimi zaczynać i kończyć urlopu.

Oba sposoby równoważenia można stosować jednocześnie.

W równoważnym systemie czasu pracy należy przestrzegać następujących zasad:

• zachowania doby pracowniczej,

• prawa pracownika do odpoczynku dobowego,

• prawa pracownika do odpoczynku tygodniowego,

• wprowadzenia „dnia wolnego od pracy, wynikającego z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy”, niezależnie od dni równoważących przedłużenie dobowej normy czasu pracy,

• zakazu łączenia systemu równoważnego czasu pracy z przerywanym czasem pracy (art. 139 § 2 k.p.).

W równoważnym systemie czasu pracy można zastosować:

• pracę zmianową,

• pracę w niedziele i święta,

• indywidualny rozkład czasu pracy.

Pracownik może pracować dzień po dniu przez 12 godzin, gdyż korzysta wówczas z 11-godzinnego odpoczynku dobowego. Niedopuszczalne jest jednak ustalenie rozkładu czasu pracy w ten sposób, że pracownik następnego dnia rozpoczyna pracę wcześniej, gdyż powoduje to naruszenie przepisów o dobie pracowniczej i niedopuszczalne planowanie pracy w nadgodzinach.


Przykład

Pracownik rozpoczął pracę w poniedziałek o godz. 8.00 i pracował do 20.00. Doba pracownicza kończy się o godz. 8.00 we wtorek. Jeżeli zgodnie z rozkładem we wtorek pracownik rozpocząłby pracę o godz. 6.00, wówczas oznaczałoby to 2 godziny pracy w poprzedniej dobie, czyli godziny nadliczbowe. Poza tym zostałoby naruszone prawo pracownika do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego (od 20.00 do 6.00 - 10 godzin odpoczynku).

Wprowadzenie systemu

Reklama

Równoważny czas pracy można wprowadzić, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją (art. 135 k.p.), np. w handlu, gastronomii, hotelarstwie, rolnictwie, zakładach fryzjerskich i kosmetycznych, na stacjach benzynowych. Przy wprowadzaniu omawianego systemu pracodawca musi uwzględniać obowiązki: zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 94 pkt 4 k.p.) oraz organizowania pracy w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie (art. 94 ust. 2a k.p.). Nie należy zatem wprowadzać równoważnego systemu czasu pracy, jeżeli wykonywane przez pracowników prace są ciężkie lub monotonne, gdyż może to powodować zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika.

Równoważny czas pracy wprowadza się tak, jak każdy system czasu pracy, a więc w regulaminie pracy, układzie zbiorowym pracy czy w obwieszczeniu (art. 150 § 1 k.p.). W powyższych aktach należy wskazać:

• jaką grupę pracowników obejmuje równoważny system czasu pracy,

• informację o liczbie godzin pracy, np. zróżnicowana liczba godzin w poszczególnych dniach, przedłużenie do 12 godzin,

• w jaki sposób następuje „równoważenie” - czy tylko przez wolne dni czy też przez wolne dni i krótszy czas pracy w niektóre dni,

• okres rozliczeniowy.

Rozkład czasu pracy należy podać do wiadomości pracowników przed danym okresem rozliczeniowym. Może przewidywać różne wymiary dobowe w poszczególnych dniach pracy. Pracodawca powinien także sporządzić harmonogram pracy ustalający konkretny rozkład czasu pracy danego pracownika z wyraźnym określeniem godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy w każdym dniu.

W harmonogramie należy wskazać:

• dni pracy z podaniem godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy,

• dni wolne z rozróżnieniem, z jakiego tytułu są one wolne: z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy, w zamian za pracę w niedzielę lub święto, czy z powodu równoważenia przedłużonego czasu pracy (tzw. harmonogramowo wolne).

Przykład

Wymiar czasu pracy w marcu 2008 r. wynosi 160 godzin (20 dni x 8 godzin). U pracodawcy obowiązuje miesięczny okres rozliczeniowy. Przykładowy harmonogram:

W5- dni wolne z tytułu 5-dniowego dnia pracy,

WH- dni harmonogramowo wolne.

Za pracę w dni wolne z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy w sytuacjach szczególnych potrzeb pracodawcy pracownik ma prawo do innego dnia wolnego od pracy (art. 1513 k.p.). Natomiast prace w dni harmonogramowo wolne należy traktować zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi pracy w godzinach nadliczbowych.

Ewa Drzewiecka

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?