Kategorie

Jak rozliczać czas pracy po wyroku TK

Michał Culepa
Michał Culepa
Michał Culepa Culepa
Michał Culepa Culepa
Od 8 października 2012 r. pracodawcy ponownie muszą zapewnić pracownikom dodatkowy dzień wolny za święto, które przypada w dniu wolnym od pracy z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Przepisy, które zniosły ten obowiązek, Trybunał Konstytucyjny uznał w wyroku z 2 października 2012 r. (sygn. K 27/11) za sprzeczne z Konstytucją RP.

Od 1 stycznia 2011 r. został wprowadzony przepis, zgodnie z którym, jeżeli święto przypada w dniu wolnym od pracy, wynikającym z rozkładu czasu pracy (czyli np. w wolną sobotę), to nie obniża ono wymiaru czasu pracy (art. 130 § 21 Kodeksu pracy). Jeżeli zatem pracodawca ustalił jako dzień wolny od pracy np. sobotę, to dotychczas nie musiał oddawać dnia wolnego za święto, które przypadało w tym dniu. Taką regulację 2 października br. TK uznał za niezgodną z konstytucją.

Sporna regulacja

Reklama

Trybunał wydał omawiane orzeczenie na skutek zaskarżenia art. 130 § 21 Kodeksu pracy (przepis ten określał, że święto przypadające w dniu rozkładowo wolnym od pracy nie obniża wymiaru czasu pracy), jako niezgodne z konstytucją, przez Komisję Krajową NSZZ „Solidarność”. We wniosku związek zawodowy żądał uznania przepisu za sprzeczny z dwiema regulacjami konstytucyjnymi: zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji oraz z prawem do określonych ustawowo dni wolnych od pracy, zawartym w art. 66 konstytucji.

„Solidarność” wskazywała, że obowiązujące dotychczas przepisy mogły spowodować nierówne traktowanie pracowników. Dla jednych święto oznaczało dzień wolny, dla innych, dla których dane święto wypadało w dzień rozkładowo wolny od pracy, wiązało się to z koniecznością odpracowania dnia świątecznego. Związkowcy przypominali, że ani Kodeks pracy, ani żaden inny przepis ustawowy nie określa, który dzień powinien być wyznaczony jako wolny z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy (wprawdzie zwyczajowo jest nim sobota, ale w wielu zakładach pracy wolne przypada w innym dniu tygodnia, np. w poniedziałek). Dodatkowo konieczność „odpracowania” dnia wolnego mogła – zdaniem związkowców – naruszać konstytucyjne prawo do wolnego od pracy dnia świątecznego. Jak bowiem wynikało z pojawiających się sygnałów z jednostek inspekcji pracy, wprowadzenie spornej regulacji spowodowało wyznaczanie rozkładowych dni wolnych od pracy przez pracodawców na dni świąteczne. W efekcie dawało to możliwość nakazania „odpracowywania” niektórych świąt w inne dni tygodnia.

Rozstrzygnięcie TK

Trybunał w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 14 Kodeksu pracy wszyscy pracownicy mają prawo do dni wolnych od pracy. Ograniczenie powinno w równej mierze dotyczyć wszystkich pracowników, a ewentualne różnice muszą być oparte na racjonalnych i zobiektywizowanych kryteriach. Zdaniem TK, jedyną możliwością dla ustalenia różnej liczby dni wolnych byłoby wyodrębnienie grupy pracowników ze względu na ich cechy osobowe i charakter pracy. Tylko w takim przypadku można przyznać im inną liczbę dni wolnych od pracy.

Tymczasem przyjęty rozkład czasu pracy dotyczy tylko obowiązującego u pracodawcy systemu czasu pracy i uprawnień pracownika do określonej liczby dni wolnych od pracy. Nie odnosi się natomiast ani do cech osobowych, ani do charakteru pracy pracowników. Tym samym wprowadzenie różnic w liczbie dni wolnych od pracy tylko na podstawie przyjętego u pracodawcy rozkładu czasu pracy nie znajduje racjonalnego uzasadnienia.

WAŻNE!

Różnicowanie pracowników w zakresie liczby dni wolnych tylko na podstawie rozkładu czasu pracy jest niezgodne z konstytucją.

Oznacza to, że ustawodawca, różnicując liczbę dni wolnych według niedopuszczalnego kryterium – rozkładu czasu pracy, naruszył konstytucyjną zasadę równości.


Skutki wyroku Trybunału

Reklama

Wyrok TK przywrócił stan prawny sprzed 1 stycznia 2011 r. w zakresie rozliczania czasu pracy. Tym samym pracownikom za święta przypadające w dni rozkładowo wolne od pracy (np. w wolne soboty) także przysługuje dzień wolny i nie jest możliwe nakazanie np. odpracowania tych świąt.

Do końca 2012 r. oraz w 2013 r. nie będziemy mieli do czynienia ze „zbiegiem” świąt i wolnych sobót. Zatem zdecydowana większość pracodawców będzie musiała udzielać tylko dnia wolnego w dniu, w którym przypada święto. Z sytuacją, kiedy święto przypadnie w sobotę, będziemy mieli do czynienia dopiero w 2014 r., kiedy w sobotę wypadną święta Konstytucji 3 Maja i Wszystkich Świętych. Pracodawca będzie musiał wówczas za te święta oddać pracownikom dodatkowe dni wolne.

Nieco inna sytuacja zaistnieje, gdy u pracodawcy zostały wyznaczone inne niż sobota rozkładowo dni wolne od pracy, zgodne z 5-dniowym tygodniem roboczym.

PRZYKŁAD

U pracodawcy w dziale produkcji obowiązuje równoważny system czasu pracy, który powoduje przydzielanie dni wolnych wynikających z 5-dniowego tygodnia pracy w różnych dniach w poszczególnych miesiącach. W listopadzie 2012 r. dla jednej z brygad ustalono w harmonogramie jako dzień wolny z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy 1 listopada. Pracownicy biurowi zakładu pracują natomiast w systemie 5-dniowym od poniedziałku do piątku (z ustalonymi „wolnymi sobotami” jako dniami wolnymi wynikającymi z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy). Po wyroku TK pracodawca musi zmodyfikować rozkład czasu pracy pracowników produkcyjnych, gdyż w dzień wolny 1 listopada, przypadający dla pracowników produkcyjnych zgodnie z rozkładem czasu pracy (jako dzień wolny wynikający z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy), wypada święto Wszystkich Świętych. W tej sytuacji pracodawca musi tym pracownikom udzielić jeszcze jednego dnia wolnego w listopadzie. Nie dotyczy to pracowników biurowych, ponieważ mieli oni wyznaczony 1 listopada jako dzień wolny z tytułu święta, a nie jako dzień wolny wynikający z rozkładu czasu pracy.

Święta przypadające w niedzielę bez zmian

Wyrok TK dotyczy jedynie świąt przypadających w dni wolne od pracy, ustalone w innych dniach niż niedziela. W efekcie wyrok TK nie będzie miał praktycznego znaczenia do ustalania standardowego rozkładu czasu pracy uwzględniającego wolne niedziele. Każda niedziela jest bowiem zawsze ustawowo dniem wolnym od pracy i przy rozliczaniu czasu pracy w pierwszej kolejności brany jest pod uwagę ten dzień jako niedziela – nie zaś jako święto.

Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia już w listopadzie, kiedy święto państwowe przypada w niedzielę 11 listopada. W takiej sytuacji nie ma konieczności „oddawania” dodatkowego dnia wolnego, gdyż to święto i tak będzie musiało być uwzględnione we wszystkich rozkładach czasu pracy jako niedziela.

Zmiany w rozliczaniu czasu pracy obowiązują od 8 października br.

Trybunał nie przewidział odroczenia wejścia w życie wyroku. Zaczął on obowiązywać od dnia publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw, tj. od 8 października 2012 r. Z tym dniem uchylony został niekonstytucyjny art. 130 § 21 Kodeksu pracy. Należy też pamiętać, że Trybunał w ogóle nie zajmował się kwestią nowelizacji ustawy o dniach wolnych od pracy. To zaś oznacza, że wprowadzone od 1 stycznia 2011 r. święto Trzech Króli nadal pozostanie dniem ustawowo wolnym od pracy.

Podstawa prawna:

  • art. 14, art. 130 Kodeksu pracy,
  • art. 1 ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 28 ze zm.),
  • art. 32 ust. 1, art. 66 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?