Kategorie

Zmiana czasu pracy pracowników w czasie epidemii COVID-19

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Karolina Przybysz
Aplikant radcowski
Modyfikacja czasu pracy pracowników w czasie epidemii COVID-19
shutterstock
Epidemia koronawirusa SARS-CoV-2 wywołującego chorobę COVID-19 spowodowała znaczące trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej. W wielu zakładach pracy wskutek zmniejszenia ilości zamówień i zleceń, zmniejszyło się również zapotrzebowanie na pracę. Nowe okoliczności często wymagają zmian organizacyjnych w przedsiębiorstwach. Niekiedy konieczna jest reorganizacja np. warunków pracy zmianowej lub wydłużenie czasu pracy pracowników w poszczególne dni. Stosunkowo sztywne reguły Kodeksu pracy nie zawsze pozwalają pracodawcom na szybkie wprowadzenie satysfakcjonujących i wystarczających rozwiązań organizacyjnych. Z pomocą przychodzą przepisy tzw. Tarczy antykryzysowej, czyli ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ustawa ta umożliwia pracodawcom, którzy doznali spadku obrotów gospodarczych w następstwie COVID-19, wprowadzenie modyfikacji w zakresie czasu pracy pracowników.

Ograniczenie nieprzerwanego odpoczynku

Przepisy Tarczy antykryzysowej, obowiązującej od 1 kwietnia 2020 r., przyznały pracodawcom możliwość ograniczenia nieprzerwanego dobowego wypoczynku pracownika do nie mniej niż 8 godzin. Również tygodniowy odpoczynek pracownika może być skrócony do 32 godzin, obejmujących co najmniej 8 godzin nieprzerwanego odpoczynku.

Reklama

Dla porównania, w Kodeksie pracy przewidziano, że pracownikowi w każdej dobie przysługuje prawo co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Zasada ta nie dotyczy niektórych rodzajów pracowników, np. zarządzających zakładem pracy. Z kolei tygodniowy nieprzerwany odpoczynek pracownika powinien wynosić co najmniej 35 godzin, obejmujących co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego.

Co w praktyce oznacza ta zmiana? W okresie spadku obrotów gospodarczych oraz trudności wywołanych epidemią, pracodawca może zobowiązać pracownika do pracy w większym wymiarze godzin niż w standardowych warunkach, kiedy kraj nie jest dotknięty epidemią. Skróceniu do 8 godzin może więc ulec dobowa przerwa pracownika pomiędzy dniami roboczymi. Również suma dobowych odpoczynków pracownika z całego tygodnia nie musi wynosić 35, lecz jedynie 32 godziny, przy czym należy zachować reguły dotyczące dobowego wypoczynku.

Tym samym w okresach zwiększonego zapotrzebowania na pracę pracodawca może przeorganizować pracę w sposób odpowiadający potrzebom zakładu pracy i zlecić pracownikom wykonywanie pracy w większym wymiarze godzinowym. Należy jednak pamiętać o ważnych zasadach równoważenia okresu odpoczynku, które zostały przewidziane przepisami Tarczy antykryzysowej. Mianowicie, jeśli pracodawca ograniczy pracownikowi odpoczynek dobowy, pracownikowi będzie przysługiwał równoważny okres odpoczynku w wymiarze różnicy pomiędzy 11 godzinami a liczbą godzin krótszego wykorzystanego przez pracownika okresu wypoczynku. Jeśli więc dobowy wypoczynek pracownika wyniósł jedynie 8 godzin, pracownikowi należy przyznać dodatkowy okres odpoczynku w wymiarze 3 godzin. Rozliczenia równoważnego okresu odpoczynku należy dokonać w okresie nie dłuższym niż 8 tygodni.

System równoważnego czasu pracy

Reklama

W Kodeksie pracy przewidziano możliwość zastosowania systemu równoważnego czasu pracy, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. System polega na tym, że dobowy wymiar czasu pracy może zostać przedłużony, nie więcej jednak niż do 12 godzin. Okres rozliczeniowy wynosi 1 miesiąc, ale może być przedłużony do 3 miesięcy, zaś przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków rozliczeniowych – do 4 miesięcy. W ustalonym okresie rozliczeniowym równoważy się przedłużony dobowy wymiar czasu pracy krótszym dobowym wymiarem czasy pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy.

Tarcza antykryzysowa zliberalizowała powyższe zasady. Mianowicie, pracodawca ma możliwość zawarcia z pracownikami porozumienia o wprowadzeniu systemu równoważnego czasu pracy, w którym przedłużenie dobowego wymiaru czasy pracy nadal możliwe jest do 12 godzin, ale okres rozliczeniowy może trwać nawet 12 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest do równoważenia przedłużonego dobowego wymiaru pracy, ale może to zrobić w okresie 12-miesięcznym. Tym samym „oddanie” pracownikom dni wolnych od pracy lub dni ze skróconym dobowym wymiarem czasu pracy może nastąpić nawet po kilku lub kilkunastu miesiącach od zastosowania wydłużonego dobowego wymiaru czasu pracy.

Warunki skorzystania z uprawnień

Pierwszym warunkiem ograniczenia nieprzerwanego odpoczynku pracownika oraz wprowadzenia systemu równoważnego czasu pracy jest wykazanie spadków obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Przez spadek obrotów gospodarczych rozumie się spadek sprzedaży towarów lub usług, w ujęciu ilościowym lub wartościowym:

  1. nie mniej niż o 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych, przypadających w okresie po 1 stycznia 2020 r. do dnia skorzystania z uprawnień, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego; lub
  2. nie mniej niż 25%, obliczony jako stosunek obrotów z dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego, przypadającego po 1 stycznia 2020 r. do dnia skorzystania z uprawnień, w porównaniu do obrotów z miesiąca poprzedniego.

Pracodawcy, u których wystąpienie epidemii nie spowodowało tak rozumianego spadku obrotów, a którzy chcą skrócić wymiar odpoczynku pracownika lub wprowadzić system równoważnego czasu pracy, muszą zastosować się do ogólnych reguł wynikających z Kodeksu pracy.

Po drugie, z omawianych uprawnień mogą skorzystać jedynie ci pracodawcy, którzy do końca trzeciego kwartału 2019 r. nie zalegają w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy.

Powyższe warunki są jedynymi wymogami, jakie trzeba spełnić, aby ograniczyć wymiar dobowego i tygodniowego odpoczynku pracownika. Z kolei wprowadzenie systemu równoważnego czasu pracy wymaga dodatkowych formalności. Przede wszystkim pracodawca zobowiązany jest zawrzeć z pracownikami porozumienie w tym przedmiocie. Jeżeli u pracodawcy działa organizacja związkowa, porozumienie należy zawrzeć właśnie z nią. Jeśli w zakładzie pracy nie ma takiej organizacji, porozumienie zawiera się z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Może się okazać, że z powodu COVID-19 występują trudności w przeprowadzeniu wyborów przedstawicieli pracowników, np. z związku z nieobecnością w miejscu pracy. Wówczas pracodawca może zawrzeć porozumienie z przedstawicielami wybranymi przez pracowników uprzednio dla innych celów przewidzianych w przepisach prawa pracy. Należy pamiętać, że przedstawiciele pracowników wybrani dla celów wdrożenia Pracowniczych Planów Kapitałowych w zakładzie pracy, nie są reprezentacją wybraną na podstawie przepisów prawa pracy, a zatem nie będzie to reprezentacja odpowiednia dla zawarcia porozumieniu o wprowadzeniu systemu równoważnego czasu pracy.

W porozumieniu powinny znaleźć się postanowienia dotyczące długości okresu rozliczeniowego, okresu obowiązywania systemu równoważnego czasu pracy, maksymalnego dobowego wymiaru czasu pracy oraz sposobu jego równoważenia. Kopię zawartego porozumienia należy przekazać właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w terminie 5 dni od jego zawarcia. W zakresie i przez czas określony w porozumieniu nie stosuje się warunków umów o pracę i innych aktów stanowiących podstawę nawiązania stosunku pracy, które wynikają z ponadzakładowego lub zakładowego układu zbiorowego pracy, o ile pracownicy są objęci którymś z nich.

Polecamy: Przedsiębiorca w kryzysie (PDF)

Polecamy: Tarcza antykryzysowa – Podatki i prawo gospodarcze. Pakiet 5 ebooków

Promocja: INFORLEX Twój Biznes Jak w praktyce korzystać z tarczy antykryzysowej Zamów już od 98 zł

Podsumowanie

Warto pamiętać, że Tarcza antykryzysowa to nie tylko dofinansowania do wynagrodzeń pracowniczych i innego rodzaju wsparcie finansowe przedsiębiorców. Nowopowstałe przepisy przyznają bowiem pracodawcom również uprawnienia mające na celu usprawnienie organizacji pracy i dostosowanie jej do potrzeb pracodawcy, stosownie do aktualnego zwiększonego lub zmniejszonego zapotrzebowania na pracę. W okresie trudności gospodarczych, takich jak epidemia, warto korzystać z tych rozwiązań, aby w miarę możliwości utrzymać miejsca pracy oraz uchronić przedsiębiorstwo przed utratą płynności finansowej i upadłością.

Podstawa prawna:

Karolina Przybysz, Aplikant radcowski w Lubasz i Wspólnicy - Kancelaria Radców Prawnych

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Nowy ład - elastyczna praca dla rodziców

    Nowy ład to też elastyczna praca dla rodziców. Rodzina to jeden z obszarów wymagających wsparcia. Polski Ład zakłada 3 formy ułatwień dla pracujących rodziców. Jakie?

    Nowy Ład - założenia

    Nowy Ład - jakie założenia zawiera Polski Ład? Które są korzystne, a które nie?

    Nocna zmiana - prawa pracownika

    Nocna zmiana - jakie prawa przysługują pracownikowi pracującemu w nocy? Przede wszystkim należy się dodatek do wynagrodzenia. Ile wynosi?

    Nastroje pracowników w czasie pandemii [BADANIE]

    Pracownicy w czasie pandemii - jakie nastroje przeważają na polskim rynku pracy? Czy zmieniła się motywacja do pracy? Jak wygląda komunikacja w firmie?

    Polski Ład niekorzystny dla lepiej zarabiających

    Polski Ład jest niekorzystny dla lepiej zarabiających. Jakie zmiany wprowadza? Czego brakuje?

    Szwecja - praca w lesie

    Praca w Szwecji - pracownicy sezonowi zatrudniani do sadzenia i czyszczenia lasów bywają wykorzystywani przez pracodawców. Jak? Ile zarabiają?

    Niemcy i Holandia walczą o polskich pracowników

    Praca w Niemczech i Holandii - niemieccy i holenderscy pracodawcy walczą o polskich pracowników. Dlaczego?

    Długa praca powoduje rocznie 745 tys. zgonów na świecie

    Długa praca powoduje rocznie aż 745 tys. przedwczesnych zgonów na świecie - podaje WHO. Na co najczęściej umierają przepracowane osoby?

    Tarcza a urząd pracy - do kiedy wnioski?

    Tarcza z urzędu pracy czyli dofinansowanie wynagrodzeń, pożyczka i dotacja 5000 zł - do kiedy można składać wnioski?

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę - obowiązki cudzoziemca

    Zezwolenie na pobyt czasowy i pracę nazywane jest zezwoleniem jednolitym. Jakie obowiązki ma cudzoziemiec, który otrzymał takie zezwolenie?

    Minimalne wynagrodzenie 2022

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 r. - ile płaca minimalna wyniesie brutto i netto?

    Płaca minimalna 2022

    Płaca minimalna w 2022 r. - strona związkowa proponuje wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę o 500 zł netto.

    Otrzymał wypowiedzenie w bombonierce!

    Wypowiedzenie umowy o pracę - pracownik otrzymał je w bombonierce! Czy taka forma uzasadnia prawo do przywrócenia do pracy?

    Pilotażowe szczepienia w zakładach pracy od 17 maja 2021 r.

    Szczepienia w zakładach pracy - pilotaż startuje 17 maja 2021 r. Pracodawcy mogą wspomóc proces szczepień.

    In vitro i prawo do ubezpieczenia społecznego – wyrok ETPCz

    Czy podjęcie przez pracownicę nowego zatrudnienia w trakcie procedury in vitro stanowi podstawę do odmowy ubezpieczenia społecznego?

    Kod wykonywanego zawodu w ZUS ZUA i ZUS ZZA

    Kod wykonywanego zawodu w dokumentach ZUS ZUA i ZUS ZZA to ważna zmiana, która wejdzie w życie 16 maja 2021 r. Na czym w praktyce będzie polegał nowy obowiązek?

    Kompetencje cyfrowe - tego wymagają pracodawcy [RAPORT]

    Kompetencje cyfrowe - tego przede wszystkim wymagają pracodawcy. Cyfryzacja rynku pracy to trend przyspieszony przez epidemię koronawirusa. Jak nową rzeczywistość oceniają pracownicy? Na to pytanie odpowiada raport "Cyfrowa ewolucja kariery".

    Dwie umowy o pracę - składki ZUS

    Dwie umowy o pracę - co na to prawo? Składki ZUS opłaca się od jednej czy dwóch umów?

    Poważne zachorowanie - oszczędności PPK mogą pomóc

    Poważne zachorowanie - co to jest w rozumieniu ustawy o PPK? Jak oszczędności PPK mogą pomóc, gdy uczestnik PPK, jego małżonek lub dziecko zachoruje?

    Badanie trzeźwości pracownika - nowe przepisy

    Badanie trzeźwości pracownika alkomatem - nowe przepisy przyznają pracodawcy prawo do prewencyjnych, wyrywkowych kontroli alkomatem.

    Badanie trzeźwości pracownika 2021

    Badanie trzeźwości pracownika - w 2021 r. powstał projekt ustawy umożliwiający pracodawcy przeprowadzanie wyrywkowych kontroli trzeźwości pracownika.

    Praca dla informatyka 2021 - zarobki i praca zdalna [ANALIZA]

    Praca dla informatyka w 2021 r. - liczba ofert pracy dla informatyków wciąż rośnie. Dla pracowników z branży IT liczą się zarobki i praca zdalna. Analiza przedstawia obecną sytuację informatyków na rynku pracy.

    Godziny pracy 2021

    Godziny pracy 2021 - ile godzin pracy i dni wolnych od pracy wypada w poszczególnych miesiącach? Jak obliczyć godziny pracy?

    Długotrwałe niewykonywanie obowiązków - wypowiedzenie umowy

    Wypowiedzenie umowy - czy długotrwałe niewykonywanie części obowiązków pracownika uzasadnia rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem?

    Rozliczanie czasu pracy zdalnej

    Czas pracy zdalnej to dosyć kłopotliwe zagadnienie. Jak ewidencjonować i kontrolować pracownika na home office? W jaki sposób rozliczać nadgodziny i wprowadzić zadaniowy czas pracy?