REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przekonać Temidę

Anna Telec

REKLAMA

Postępowanie dowodowe w sprawach z zakresu prawa pracy co do zasady nie różni się od postępowania dowodowego w innych sprawach cywilnych. Kodeks pracy nie zawiera bowiem regulacji dotyczącej dowodów, odsyłając do przepisów prawa cywilnego zgodnie z artykułem 300 Kodeksu pracy.

Kodeks postępowania cywilnego stanowi, że to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Autopromocja

Aktywność w trakcie sporu

Sąd może przeprowadzić z urzędu dowód niewskazany przez stronę tylko wyjątkowo. W wyroku z 29 grudnia 2003 r. (I ACa 1457/03, OSA 2005/3/12) Sąd Apelacyjny w Poznaniu stwierdził, że rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Aktywność w trakcie sporu przed sądem jest więc bardzo wskazana, bowiem sąd może uznać za przyznane fakty udowadniane przez jedną ze stron, co do których druga strona nie przedstawia dowodów przeciwnych.

Najczęstszym i w praktyce najbardziej wiarygodnym środkiem dowodowym jest dowód w postaci dokumentu, zwłaszcza opatrzony podpisem. Na przykład lista obecności, na której pracownik własnym podpisem potwierdza częste spóźnienia do pracy, będzie najlepszym dowodem potwierdzającym zasadność wypowiedzenia umowy z tego właśnie powodu.

Artykuł 308 k.p.c. umożliwia w szczególności dopuszczenie przez sąd dowodów z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki. Dowodami mogą więc być nagrania rozmów, filmy z kamer przemysłowych, billingi rozmów telefonicznych, SMS-y, e-maile itp.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Na przykład pracownik pozywający przed sąd pracodawcę o wypłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe może powołać jako dowody zapisy służbowych rozmów telefonicznych czy e-maile wysyłane w związku z załatwianiem zleconych mu spraw. Jeżeli wykonywane były poza normalnymi godzinami pracy, sąd może je uznać za fakty potwierdzające pracę w godzinach nadliczbowych (zobacz przykład 1).

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania i żaden z przedstawionych przez strony środków dowodowych nie ma z założenia większej wartości procesowej. Ostateczna decyzja podejmowana jest przez sąd na podstawie całego zebranego i przedstawionego mu materiału, a dowodem może być w praktyce wszystko, co według sądu uprawdopodabnia dowodzony fakt. Warto więc przedstawiać sądowi nawet takie wnioski dowodowe, które w przekonaniu strony nie mają istotnego znaczenia, a w świetle swobodnej teorii dowodów mogą być przez sąd uznane za istotne.

Zgromadzenie dowodów

Zgodnie z podstawową zasadą dowodową wyrażoną w art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Innymi słowy, powód (strona pozywająca) ma obowiązek udowodnić przed sądem fakty, na których opiera swoje roszczenia wobec pozwanego.

Zwolnienie dyscyplinarne

Od tej ogólnej reguły istnieją jednak wyjątki odwracające ciężar dowodu. Sytuacje takie zdarzają się także w sprawach z zakresu prawa pracy. Do częstych spraw rozpoznawanych przez sądy pracy należą odwołania pracowników od zwolnienia dyscyplinarnego. W takich sprawach ciężar dowodu spoczywa na pracodawcy, mimo że to pracownik odwołujący się od decyzji pracodawcy jest powodem. Na przykład jeżeli pracownik zwolniony z pracy w trybie natychmiastowym wystąpi do sądu o odszkodowanie albo o przywrócenie do pracy, ciężar udowodnienia faktów potwierdzających ciężkie naruszenie obowiązków pracownika spoczywa na pracodawcy (wyrok SN z 6 lutego 1997 r., I PKN 68/96, OSNP 1997/18/339). W takich przypadkach pracodawca będzie musiał dodatkowo udowodnić winę umyślną lub co najmniej ciężkie niedbalstwo pracownika, ponieważ lżejsze postaci winy nie są - zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego - wystarczającą przyczyną rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Wypowiedzenie

Jeśli pracownik odwołuje się od nieuzasadnionego rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem, pracodawca musi udowodnić istnienie przyczyn uzasadniających wypowiedzenie. Za to pracownika obciąża dowód zmierzający do wykazania, że wypowiedzenie jest mimo to nieuzasadnione (wyrok SN z 8 maja 1977 r., I PRN 17/77, OSNP 1977/9/172).

Godziny nadliczbowe

Z odwróceniem ciężaru dowodu w kierunku pozwanego pracodawcy możemy także mieć do czynienia w sprawach o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, w przypadku nieprowadzenia lub niewłaściwego prowadzenia przez pracodawcę ewidencji czasu pracy.

To pracownik musi udowodnić, że pracował w godzinach nadliczbowych. Sąd Najwyższy w wyroku z 14 maja 1999 r. (I PKN 62/99, OSNAPiUS 2000/15/579) stwierdził jednak, iż pracodawca, który wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy nie prowadzi list obecności, list płac ani innej dokumentacji ewidencjonującej czas pracy pracownika i wypłacanego mu wynagrodzenia, musi liczyć się z tym, że będzie na nim spoczywał ciężar udowodnienia nieobecności pracownika, jej rozmiaru oraz wypłaconego wynagrodzenia.

Zaległe wynagrodzenie

Braki w dokumentacji pracowniczej mogą narazić pracodawcę na przegraną w sądzie także w przypadku innych roszczeń pracowników. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 10 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III APa 40/02, OSA 2003/12/43) brak dokumentacji płacowej wynikający z zaniedbania jej prowadzenia przez pracodawcę powoduje zmianę wynikającego z art. 6 k.c. rozkładu ciężaru dowodu. Przerzuca go na osobę zaprzeczającą faktom, z których strona powodowa wywodzi skutki pozwu. W sprawie tej, o wypłatę zaległego wynagrodzenia, sąd uznał, że złamanie przez pracodawcę obowiązku prowadzenia dokumentacji dotyczącej stosunku pracy (art. 94 Kodeksu pracy) powoduje przeniesienie na niego ciężaru dowodowego poprzez wykazanie, że pracownik otrzymał wszystkie składniki dochodzonego przed sądem wynagrodzenia.

Zważywszy więc na wynikającą z orzecznictwa sądów pracy zasadę, że brak dokumentacji pracowniczej nie może powodować ujemnych skutków dla pracownika i prowadzić do nieuwzględnienia jego roszczeń - warto z myślą o przyszłych kłopotach dowodowych w sądzie dbać o porządek w dokumentach.

Naprawienie szkody

W sprawach z zakresu odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie, zgodnie z art. 124 Kodeksu pracy, przyjmuje się domniemanie odpowiedzialności pracownika, od której może się on uwolnić, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. Pracodawcę obciąża więc tylko dowód zmierzający do wykazania, że mienie zostało pracownikowi powierzone w sposób prawidłowy oraz oczywiście - ciężar udowodnienia wysokości szkody.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że stosowana przez pracodawców praktyka polegająca na zabezpieczaniu swoich roszczeń majątkowych wobec pracowników za pomocą weksla zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego również nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wykazania rozmiaru wyrządzonej przez pracownika szkody.

Pracownik, przeciwko któremu kierowane jest roszczenie o naprawienie szkody, może bronić się, powołując dowody wykazujące, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych. W szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia (zobacz przykład 2).

Tajemnice wycenione

W związku z rozwojem tzw. zatrudnienia menedżerskiego do sądów pracy trafia wiele spraw dotyczących sporów z umów o zakazie konkurencji. Zdarza się często, że pracodawcy usiłują uchylić się od obowiązku wypłaty byłemu pracownikowi odszkodowania za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej, argumentując to faktem, że pracownik nie miał dostępu do żadnych istotnych informacji. Zgodnie z orzecznictwem (np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 marca 2005 r., III APa 1/05) pracownik dochodzący odszkodowania z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji nie ma obowiązku udowodnienia w postępowaniu sądowym, że miał dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie naraziłoby pracodawcę na szkodę. Należy więc zwracać uwagę na zasadność zawierania z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji, ponieważ jeżeli okazałoby się, że pracownik ten nie miał dostępu do tajemnic pracodawcy, już sam fakt podpisania umowy powoduje obowiązek wypłaty mu odszkodowania.

Dyskryminacja i mobbing

Bardziej skomplikowane są kwestie związane z dowodami w sprawach dotyczących mobbingu lub dyskryminacji w stosunkach pracy. W przypadku mobbingu (działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu - art. 943 Kodeksu pracy) pracownik musi wskazać fakty o nim świadczące. Pracodawca w celu uwolnienia się od odpowiedzialności musi dowodzić, że fakty te nie istnieją albo nie są mobbingiem. W razie zarzutu dyskryminacji przyjmuje się, że ciężar dowodu przesunięty zostaje na pracodawcę. Moim zdaniem jednak zanim pracodawca będzie musiał udowodnić, że nie dyskryminował pracownika, pracownik musi przedstawić okoliczności świadczące jego zdaniem o dyskryminacji. Dopiero wykazanie przez niego tych okoliczności pozwala na przerzucenie na pracodawcę obowiązku przeprowadzenia dowodu przeciwnego.

UWAGA

Nie istnieje kodeksowa definicja dowodu. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego dowodami są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Katalog dowodów nie jest także zamknięty. Kodeks postępowania cywilnego wskazuje tradycyjne dowody, takie jak dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych czy przesłuchanie stron, nie znaczy to jednak, że strony nie mogą wskazywać innych środków dowodowych.

PRZYKŁAD 1

W jednej ze spraw sądowych pracownik dochodził przed sądem potwierdzenia umowy o pracę. Pracownik ów zatrudniony był od dwóch miesięcy, jednak pracodawca zwlekał z zawarciem z nim umowy na piśmie, a wynagrodzenie, które wypłacał pracownikowi, było znacznie niższe od umówionego. Pracodawca dostarczył do sądu umowę o pracę zawartą trzy dni przed złożeniem pozwu. Pracownik wystąpił więc o ustalenie istnienia stosunku pracy od wskazanej przez siebie daty, a na potwierdzenie tego faktu wnioskował o przeprowadzenie dowodu z wydruków połączeń telefonicznych. Na podstawie billingów, z których wynikało, że pracownik w spornym okresie wielokrotnie dzwonił do pracodawcy - np. aby dowiedzieć się, gdzie ma stawić się do pracy albo usprawiedliwić swoje spóźnienie - sąd przyjął za uzasadnione roszczenie o ustalenie istnienia stosunku pracy.

PRZYKŁAD 2

W jednej ze spraw pozwany o odszkodowanie pracownik sklepu przedstawił jako dowód mający uwolnić go od odpowiedzialności zeznanie świadka, który słyszał, jak pracodawca odmówił pozwanemu pracownikowi przeprowadzenia inwentaryzacji towaru w sklepie przed jego powierzeniem. Sąd uznał to za dowód wystarczający do przyjęcia, że pracodawca nie przekazał pracownikowi powierzonego mienia w sposób właściwy i zwolnił pracownika od odpowiedzialności.

 

Anna Telec

Autorka jest sędzią w Wydziale Pracy Sądu Okręgowego w Warszawie.

Kontakt: aniatelec@wp.pl

 

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Szukasz dobrej pracy? Pamiętaj o liście motywacyjnym. Musi być profesjonalnie przygotowany!

    List motywacyjny to dokument, w którym składająca go osoba wyjaśnia, z jakich powodów ubiega się np. o zatrudnienie. Chociaż złożenie listu motywacyjnego nie zawsze jest wymagane przez potencjalnego pracodawcę, to warto mu pokazać, że składającemu naprawdę zależy na podjęciu zatrudnienia.

    Pracownicy naukowi dostaną podwyżki o 30%. Profesor zarobi co najmniej 9370 zł miesięcznie, profesor uczelni – 7777,10 zł, adiunkt – 6840,10 zł, inny nauczyciel akademicki – 4685 zł [Wyrównanie od 1 stycznia 2024 r.]

    Wynagrodzenia pracowników naukowych pójdą w górę. Minister nauki Dariusz Wieczorek podpisał rozporządzenie, dzięki któremu podwyżki otrzymają pracownicy naukowi zatrudnieni na uczelniach publicznych oraz w Polskiej Akademii Nauk. Wynagrodzenie zasadnicze profesora wzrośnie z 7210 zł do 9370 zł. Naukowcy dostaną podwyżki z wyrównaniem od 1 stycznia 2024 r.

    Urząd do spraw kombatantów ma nowego szefa. Został nim Lech Parell

    Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma nowego szefa. Po odwołaniu Jana Józefa Kasprzyka premier Donald Tusk powołał na to stanowisko Lecha Parella. Akt powołania wręczyła mu minister rodziny, pracy i polityki społecznej.

    Asystencja osobista. Ustawa wyczekiwana przez osoby z niepełnosprawnościami

    W Polsce jest ponad 3 mln osób z niepełnosprawnościami, które mają prawne potwierdzenie niepełnosprawności. Poziom zatrudnienia tych osób odbiega od innych państw europejskich. Brakuje też dla nich i ich rodzin systemowego wsparcia w środowisku lokalnym. Z tego względu tak bardzo wyczekiwane jest wprowadzenie ustawy o asystencji osobistej.

    REKLAMA

    Ruchomy czas pracy – rozkład czasu pracy wygodny dla pracodawcy i pracownika

    Rozkład czasu pracy może przewidywać różne godziny rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy. Dzięki wprowadzeniu ruchomego czasu pracy pracownicy mogą – przy zachowaniu 8-godzinnej normy dobowej – rozpoczynać i kończyć pracę o różnych porach w poszczególnych dniach.

    Zakwaterowanie dla pracowników delegowanych do pracy za granicę bez podatku – wyrok NSA

    Zapewnienie pracownikowi delegowanemu, zwłaszcza na krótki czas, nieodpłatnego zakwaterowania i pokrycia kosztów podróży nie powoduje powstania po jego stronie przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych – wyrok NSA z 1 sierpnia 2023 r. (II FSK 270/21).

    Jak pracodawca może zareagować na przyprowadzanie przez pracownika dziecka do pracy

    Pracownica zatrudniona w sklepie kolejny raz przyprowadziła do pracy 5-letniego syna. Tłumaczyła to tym, że syn ma katar i nie mógł iść do przedszkola, a pracownica nie ma już urlopu na żądanie. W sklepie 5-latek siedzi sam na zapleczu, kiedy pracownica pracuje, co budzi nasze duże obawy o bezpieczeństwo takiego rozwiązania. Ponadto pracownica nie skupia się w pełni na pracy, tylko co chwilę oddala się ze stanowiska pracy na zaplecze, żeby sprawdzić, co z dzieckiem. Co możemy zrobić w tej sytuacji? Czy możemy ukarać ją upomnieniem lub naganą albo zwolnić, żeby w jej miejsce zatrudnić w pełni efektywnego pracownika? Czy możemy wprowadzić w regulaminie pracy regulację zakazującą przychodzenia do pracy z dzieckiem?

    Jest źle, będzie lepiej? Młodzi nadzieją na poprawę profilaktyki zdrowotnej w Polsce

    W ostatnich latach Polska stanęła w obliczu nie tylko wyzwań związanych z gospodarką czy polityką, ale także ze zdrowiem publicznym. Badania profilaktyczne, kluczowe dla wczesnego wykrywania chorób, stanowią istotny element dbałości o zdrowie. Niestety, statystyki wskazują, że Polacy nie korzystają z nich w wystarczającym stopniu. Jednak nadzieję na poprawę tych wskaźników niesie ze sobą zaangażowanie młodszych pokoleń, zwłaszcza pokolenia Z i milenialsów. 

    REKLAMA

    Prawie 50% imigrantów pracujących w Polsce znalazło zakwaterowanie dzięki pracodawcom

    Aż 47% imigrantów zatrudnionych w Polsce skorzystało z pomocy pracodawcy lub agencji pracy przy znalezieniu zakwaterowania w Polsce, a 33% cudzoziemców znalazło lokum samodzielnie – wynika z pierwszego w Polsce badania na temat sytuacji mieszkaniowej zatrudnionych w naszym kraju migrantów „Pracownik zagraniczny – zakwaterowanie w Polsce”, przeprowadzonego przez EWL Group, RentLito oraz Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

    Przeciętne wynagrodzenie w styczniu 2024 r. wyniosło 7768,35 zł brutto, o 264,61 zł mniej niż w grudniu 2023 r. Średnio 12634,53 zł zarobili pracownicy sekcji Informacja i komunikacja

    Przeciętne wynagrodzenie wyniosło w styczniu 2024 r. 7768,35 zł brutto. To o 12,8% więcej niż rok wcześniej, ale o 3,3% mniej niż w grudniu 2023 r. Sektor przedsiębiorstw zatrudniał w styczniu 6515,7 tys. osób – o 0,3% więcej niż w grudniu, ale o 0,2% mniej niż przed rokiem. Główny Urząd Statystyczny podał dane za pierwszy miesiąc 2024 r.

    REKLAMA