Kategorie

Ograniczenie lub wstrzymanie działalności zakładu pracy z powodu epidemii – jakie prawa przysługują pracodawcy?

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Karolina Przybysz
Aplikant radcowski
Ograniczenie lub wstrzymanie działalności zakładu pracy z powodu epidemii – jakie prawa przysługują pracodawcy?
Ograniczenie lub wstrzymanie działalności zakładu pracy z powodu epidemii – jakie prawa przysługują pracodawcy?
Wybuch epidemii koronawirusa SARS-CoV-2 (wywołującego chorobę COVID-19) w Polsce oraz związane z nim zmiany w organizacji pracy i życia codziennego stanowią duże wyzwanie dla pracodawców. Konieczne stało się przeorganizowanie działalności wielu zakładów pracy, a część z nich musiała całkowicie wstrzymać działalność. Zostało to spowodowane przede wszystkim wprowadzonymi przez władze publiczne zakazami wykonywania niektórych rodzajów działalności, np. kin, galerii handlowych, sklepów wielkopowierzchniowych. Już teraz możemy przypuszczać, że wraz z upływem czasu kolejni przedsiębiorcy zostaną zmuszeni do ograniczenia lub wstrzymania działalności. Taki scenariusz jest możliwy w szczególności w przypadku długotrwałego braku zamówień lub dostaw niezbędnych materiałów, jak również w razie objęcia pracowników kwarantanną. Obowiązujące przepisy przewidują kilka rozwiązań, które mogą pomóc pracodawcom w przeorganizowaniu pracy i zmniejszeniu kosztów związanych z zatrudnieniem.

Wykonywanie pracy zdalnej

W zakładach pracy, w których nie zachodzi potrzeba całkowitego wstrzymania działalności, ale z pewnych przyczyn konieczna jest izolacja i przeniesienie wykonywania pracy poza stałe miejsce jej świadczenia, pracodawca może skierować pracowników do świadczenia pracy zdalnej. Zwykle taka praca jest wykonywana w miejscu zamieszkania pracownika. Jest to odstępstwo od zasady, wedle której pracę wykonuje się w miejscu określonym umową o pracę. Uprawnienie do skierowania pracowników do pracy zdalnej wynika wprost z uchwalonej niedawno specustawy, czyli ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Praca zdalna to korzystne rozwiązanie w szczególności dla zakładów pracy, w których wykonuje się głównie pracę biurową i przy komputerze. Pracy tej nie należy jednak mylić z telepracą. Nie zawsze wymaga ona bowiem użycia komputera. Jej istotą jest to, aby pracownik wykonywał swoje obowiązki poza stałym miejscem pracy i efekty swojej pracy przedstawiał pracodawcy. Trzeba pamiętać, że pracownikom wykonującym pracę zdalną przysługuje pełne wynagrodzenie.

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry
Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Powierzenie pracownikowi innych obowiązków

Jeśli w związku ze zmianą organizacji pracy pracodawca potrzebuje zwiększenia liczby pracowników w określonych obszarach, np. w poszczególnych działach zakładu pracy, może powierzyć pracownikom inną pracę niż wskazana w umowie o pracę. Powierzenie to może trwać nie dłużej niż 3 miesiące w roku kalendarzowym i musi spełniać pewne warunki.
Po pierwsze, nie może powodować obniżenia wynagrodzenia pracownika.
Po drugie, powierzone stanowisko musi odpowiadać kwalifikacjom pracownika. Nie należy tego utożsamiać z posiadanymi dyplomami lub świadectwami, lecz z faktycznymi możliwościami i umiejętnościami pracownika do wykonywania określonych zadań. Powierzenie nie powinno jednak prowadzić do dyskryminacji pracownika. Jak wynika z orzecznictwa, przykładem dyskryminacji uprawniającym pracownika do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, jest powierzenie pracownikowi o wysokich kwalifikacjach pracy niewymagającej przygotowania zawodowego, np. sprzątania.

Skierowanie na urlop

Reklama

Pracodawca może również skorzystać z prawa do skierowania pracownika na urlop wypoczynkowy. Co do zasady urlop powinien zostać udzielony najpóźniej do dnia 30 września roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik nabył prawo do urlopu. Naruszenie tej zasady stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Aktualne orzecznictwo wskazuje, że w przypadkach, gdy pracownikowi przysługuje zaległy urlop (czyli urlop niewykorzystany w roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył prawo do urlopu), pracodawca może nakazać pracownikowi udanie się na urlop. Co prawda w tym okresie pracownikowi przysługuje pełne wynagrodzenie, jednakże pracodawca może liczyć na to, że pracownik będzie obecny w pracy po zakończeniu urlopu, kiedy zakończą się problemy organizacyjne w zakładzie pracy.
Nieprawidłową praktyką, naruszającą prawa pracownika, jest kierowanie pracownika na urlop bezpłatny z uwagi na brak zapotrzebowania na pracę. Inicjatywa do skorzystania z urlopu bezpłatnego zawsze musi pochodzić od pracownika i powinna zostać wyrażona pisemnym wnioskiem. W świetle prawa udzielenie pracownikowi urlopu bezpłatnego bez jego pisemnego wniosku jest bezskuteczne (w ten sposób wypowiedział się m.in. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 15. października 1996 r., sygn. III AUa 34/96).

Jeśli pracodawca nie chce lub nie może skierować pracownika na urlop, może zwolnić go z obowiązku świadczenia pracy. Jest to jednak rozwiązanie najmniej korzystne dla pracodawcy, ponieważ oznacza, że pracownik nie wykonuje pracy w żadnej formie, a otrzymuje pełne wynagrodzenie.

Wynagrodzenie postojowe       

Reklama

Szczególną sytuacją w zakładzie pracy jest tzw. przestój. Z przestojem mamy do czynienia, gdy pracodawca nie dostarcza pracownikowi pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, mimo iż pracownik wyraża gotowość do pracy i do stawiennictwa w miejscu pracy. Mówiąc o przyczynach leżących po stronie pracodawcy, należy brać pod uwagę nie tyko przyczyny zawinione, ale również przyczyny niezawinione, zaskakujące i obiektywne, np. awarie, trudne warunki atmosferyczne. Wydaje się, że jako przestój należy potraktować również sytuację, gdy przedsiębiorca nie może kontynuować produkcji z uwagi na brak dostaw niezbędnych materiałów, jak również zamknięcie zakładu z pracy z uwagi na zakaz prowadzenia działalności spowodowany wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego.
Z orzecznictwa wynika jednakże, że ograniczenie produkcji wywołane zmniejszeniem popytu na wyroby nie stanowi przestoju i obliguje pracodawcę do wypłacania pracownikowi pełnego wynagrodzenia, o ile był on gotowy do pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16. października 1992 r., sygn. I PZP 58/92). A zatem na stan przestoju nie będzie mógł powołać się pracodawca, którego ograniczenie zapotrzebowania na pracę wynika wyłącznie ze zmniejszonego popytu i zmniejszonej ilości zleceń.

Z przestojem wiążą się szczególne uprawnienia pracodawcy.
Po pierwsze, wypłaca on pracownikom zmniejszone wynagrodzenie, tzw. wynagrodzenie postojowe, wynikające z osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony – 60% wynagrodzenia. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia minimalnego.
Po drugie, pracodawca może powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, jednak nie niższe od wynagrodzenia postojowego. Jest to odstępstwo od omówionej wyżej zasady, zgodnie z którą powierzenie pracownikowi innej pracy, jest możliwe tylko z uwzględnieniem kwalifikacji pracownika oraz przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia.

Nie warto zwlekać z decyzją

Dynamiczny rozwój sytuacji epidemicznej w Polsce powinien skłaniać pracodawców do podejmowania szybkich decyzji dotyczących codziennej organizacji pracy, aby zapewnić pracownikom odpowiednie i bezpieczne warunki pracy. Pracodawca powinien kierować się nie tylko dobrem zakładu pracy, lecz również dobrem pracowników. Zbyt późne zmiany w organizacji pracy mogą spowodować niepożądane skutki – w skrajnych przypadkach problemy organizacyjne oraz przedłużający się brak zapotrzebowania na pracę mogą doprowadzić nawet do niewypłacalności przedsiębiorcy.

Karolina Przybysz, aplikant radcowski w Lubasz i Wspólnicy - Kancelarii Radców Prawnych sp.k.

Poszerzaj swoją wiedzę z naszej publikacji
Podróże służbowe w czasie pandemii COVID-19 – zasady kierowania i odbywania (PDF)
Podróże służbowe w czasie pandemii COVID-19 – zasady kierowania i odbywania (PDF)
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?